استعفا؛ شمشیری همیشه در غلاف
استعفای نمایندگان تاکتیکی برای پاسخگو کردن دولت یا فرار از مسئولیت؟ /همه مستعفیان پارلمان
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه، «علیرغم پیگیریهای صورت گرفته در خصوص بودجههای مربوط به این شهرستان تاکنون اقدامی از سوی دولت و مسئولان انجام نشده است. اگر تا هفته جاری مشکلات بودجه شهرستان اسفراین حل نشود من و دیگر نماینده این شهرستان آقای شوشتری استعفایمان را تقدیم مجلس خواهیم کرد.»
این بخشی از نطق هادی قوامی نماینده اسفراین است که به عنوانی تهدیدی از تریبون رسمی مجلس اعلام شد تا اتمام حجتی باشد با دولتی که در ماههای آخر حضور خود نیز همچنان دادِ نمایندگان را درآورده و در تخصیص اعتبارات با کاهلی و کم کاری پیش میرود.
هرچند عمر تهدیداتی از این قسم بین مجلس و دولت تنها به این دولت و مجلس خلاصه نشده و قدمتی به اندازه عمر پارلمان در ایران دارد، اما مروری اجمالی بر موارد مشابه بیانگر آن است که عملا هیچ جدیتی برای عملیاتی کردن این استعفاها وجود نداشته است. چه آنکه مجلس هشتم به نوعی رکوردار این نوع تهدید به استعفاها به دلیل مشکلات پیش آمده از سوی مسئولان اجرایی بود اما تنها یک مورد به مرحله نهایی رسید و نماینده استعفا دهنده به دلیل مخالفت مجلس در سمت خود ابقا شد.
هرچند نمایندگان استعفادهنده نیت خود از این اقدام را پیشبرد وظایف نمایندگی می دانند، اما مخالفان این اقدام نیز براین اعتقادند که استعفای نمایندگان پارلمان و وکلای ملت به دلیل ضعف مسئولان اجرایی چیزی نیست جز یک موضع منفعلانه. چه آنکه از این منظر وکلای ملت باید از جایگاه نمایندگی و نظارتی از موضع فرادستی در قبال مسئولان اجرایی از حق و حقوق مردم تا جای ممکن دفاع کرده و تلاش خود را مصروف پاسخگو ساختن و کارآمد کردن دستگاه اجرایی کنند و تهدید به استعفا سادهترین راه برای کنار کشیدن از مسئولیت نظارتی از موضع ضعف و انفعال خواهد بود.
از استعفا به دلیل ترور مسئولان اجرایی کشور تا عدم اعلام وصول طرح سوال از رییس جمهور!
مجلس اول متنوعترین و سیاسیترین مجلس در طول حیات جمهوری اسلامی از آغاز تا به امروز خوانده میشود، چه آنکه این مجلس با مشکلاتی از جمله ناامنی کشور در سالهای اولیه انقلاب و جنگ هشت ساله ایران و عراق روبه رو بود. طی چهار سال 32 نفر از نمایندگان مجلس ترور شدند و به شهادت رسیدند. از طرف دیگر ترور مسوولان مملکتی و جایگزینی نمایندگان به جای آنها باعث استعفای 17 نفر از نمایندگان شد. چهار نفر از نمایندگان هم به دلیل آنچه از سوی مجلس غیبت بیش از یکصد ساعت عنوان شد، مستعفی شناخته شدند.
ماجرای استعفای عبدالمجید شرع پسند نماینده کرج در مجلس سوم هم از جمله استعفاهای پرسروصدا بود. وی 11 تیر 1368 در نطقی استعفای خود را به نمایندگان ملت و رئیس مجلس تقدیم کرد. نطق شرع پسند و دلایل او برای استعفا با واکنشهای تند نمایندگان روبه رو شد و در نهایت در 18 تیرماه 1368 و در شرایطی که خود در مجلس حضور نداشت با رای نمایندگان، مستعفی شناخته شد. هرچند جنس استعفاها تا پیش از مجلس ششم بیشتر به دلیل پذیرش سمت دولتی صورت گرفته بود اما جنس استعفای دسته جمعی نمایندگان مجلس ششم متفاوت از دیگر استعفاها بود، آنجا که بیش از 100 نماینده در واکنش به رد صلاحیت نمایندگان این مجلس از سوی شورای نگهبان برای کاندیداتوری در انتخابات مجلس هفتم از سمت خود استعفا دادند؛ استعفایی جنجالی و خبرساز! اما از آنجا که مجلس ششم ماههای پایانی خود را می گذراند و بررسی لایحه بودجه سال 83 در دستور کار مجلس بود، امکان بررسی همه استعفانامه ها فراهم نشد و تنها متن چند استعفانامه بررسی شد که به موجب آن استعفای فاطمه حقیقتجو، محسن آرمین و رجبعلی مزروعی تصویب شد.
سنگ بنای استعفاها در مجلس هشتم با استعفای روح الله حسینیان گذاشته شد. لیدر حامیان دولت در مجلس هشتم در اعتراض به ابقای علیاکبر محتشمیپور به عنوان یک چهره اصلاح طلب در ریاست کمیته دفاع از ملت فلسطین بعد از حوادث سال 88 استعفا داد که در نهایت با پادرمیانی علی لاریجانی و برکناری محتشمی پور این استعفا پس گرفته شد. در این مجلس در مواردی طرح استعفا از سوی برخی نمایندگان مطرح می شد اما در نهایت این استعفای علی مطهری نماینده تهران بود که تا مرحله آخر پیش رفت. وی در اعتراض به آنچه تعلل و ممانعت هیات رییسه از اعلام وصول طرح سوال از رییس جمهوری عنوان میکرد طرح استعفای خود را تقدیم هیات رییسه کرد اما در نهایت بعد از بررسی در صحن علنی با مخالفت نمایندگان روبرو و در سمت خود ابقا شد.
مجلس نهم اما در شرایطی کار خود را آغاز کرد که عملکرد محمود احمدی نژاد در 7 سال گذشته خصوصا در عرصه اقتصادی با انتقادات زیادی روبرو بود شاید از همین رو بود که وکلای مجلس نهم از همان ابتدا از موضع نظارتی با بکارگیری اهرم هایی چون تذکر، سوال، برگزاری جلسات غیرعلنی و در نهایت استیضاح سعی در پاسخگو کردن دولت را داشتهاند اما دولتی که رویه را بر پافشاری بر تصمیمات خود و قانون گریزی گذاشته است تاکنون در برابر هیچ یک از این اهرم ها سر فرود نیاورده است. شاید از همین روست که اینبار تهدید به استعفا حربهای برای وادار کردن دولت به اجرای درست قوانین مصوب مجلس شده است. حربهای که با سوابق 7 ساله دولت بعید به نظر میرسد نتیجهای در بر داشته باشد.
در جدول ذیل مهمترین استعفاهای مجالس هشتگانه آمده است؛
دیدگاه تان را بنویسید