تاکتیکهای احمدینژادی برای تصرف دانشگاه آزاد
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
***
* بسیاری در این سالها از دانشگاه آزاد و سرپرست آن دفاع کردند اما اولاً شما درست در اوج بالندگی و درخشش ستاره اقبال آقای احمدینژاد در سالهای 84 و 85 به دفاع از دانشگاه آزاد برخاستید و ثانیاً شما پای توسعه سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را به میان کشیدید و در مقایسه کارنامه دانشگاه آزاد با دانشگاههای دولتی کارنامه دانشگاه آزاد را موفقتر میدانید.
کلاً به لحاظ تاریخی اینگونه بود که به یاد بیاوریم آقای احمدینژاد زمانی که در سال 1384 رئیسجمهور شد، به سرعت همه نهادها و موسسات دولتی و غیردولتی بزرگ و کوچک را گرفت و عوامل و نیروهای خودش را در رأس تمامی واحدها و سازمانها گمارد. همان موقع و با همان قدرت و سرعت، به سمت دانشگاه آزاد هم آمد. در سخنرانیای که در پاکدشت و در حضور دهها هزار نفر داشتند در همان سال 84 گفتند که پدرومادرها از شهریه گزاف دانشگاه آزاد شکایت دارند و دولت در نظر دارد به امور دانشگاه آزاد رسیدگی کند. این لحن برخورد تیپیکال احمدینژاد بود. یعنی اول یک موج انتقاد به راه میانداخت که کار ما در آن دستگاه خوب پیش نرفته و نیاز به رسیدگی فوری و فوتی است و بعد هم مسئول آن قسمت برکنار میشد و آقای احمدینژاد آدم خودشان را به سرعت در رأس آن دستگاه میگمارد. در مورد دانشگاه آزاد هم ایشان همین شیوه را به کار گرفت و در سخنرانی در پاکدشت و برای مخاطبانی که اساساً ربطی به دانشگاه نداشتند، دانشگاه آزاد را به انتقاد گرفت و این پیشدرآمد ورود ایشان به دانشگاه آزاد بود. واقعیت این بود که ایشان همه دستگاهها، سازمانها و شرکتهای بزرگ و کوچک و همهجا را در فاصله مردادماه که مراسم تحلیف به جای آورده بود تا مهر و آبانماه، گرفته بود. ایشان همهجا را گرفته بود و تنها جایی که باقی مانده بود، دانشگاه آزاد بود. مشخص بود که ایشان مصمم بود دانشگاه آزاد را هم بگیرد.
* قبل از اینکه جلوتر برویم، اصلاً چرا آقای احمدینژاد اینقدر مصر بود که دانشگاه آزاد را هم بگیرد؟ خوب ایشان از طریق وزارت علوم دانشگاههای سراسری و و دانشگاه پیام نور را داشتند. چه کدورتی و چه اصراری داشت که دانشگاه آزاد را هم بگیرد بهعلاوه مگر دانشگاه آزاد یک نهاد خصوصی نبود؟ منظورم این است که با کدام سازوکار ایشان میخواست دانشگاه آزاد را که اساساً یک نهاد غیردولتی است، بگیرد؟
در خصوص انگیزه باید خدمتتان عرض کنم که در آن مشکل ایشان با آقای هاشمیرفسنجانی بود و با یک بغض، کینه و نفرت خاصی به آقای هاشمی مینگریست. اگر بهجای آقای هاشمیرفسنجانی یک چهره و شخصیت دیگر نظام میبود، یقیناً آقای احمدینژاد اینقدر مصمم نبود که دانشگاه آزاد را بگیرد.
* یعنی مشکل ایشان با آقای رفسنجانی بود؟
دقیقاً. عرض کردم اگر بهجای آقای هاشمیرفسنجانی یک فرد یا چهره دیگری از نظام بود، آقای احمدینژاد انگیزهای نمیداشت که دانشگاه آزاد را بگیرد. واقعاً نصف بیشتر داستان بغض و کینه و لجاجت شخصی آقای احمدینژاد با آقای هاشمیرفسنجانی بود. زمانی یکی از مدیران ایشان به استقبال آقای هاشمیرفسنجانی میرود و احمدینژاد که این را میشنود، وی را توبیخ میکند. یعنی ایشان نسبت به آقای هاشمی بغض و کینه داشت.
* ولی آقای احمدینژاد نگفت که دلیل و انگیزهاش، بغض و کینه شخصی نسبت به آقای هاشمی است و اعلام کرد که دلایلش فساد مدیریتی دانشگاه آزاد بود.
شما قطعاً انتظار ندارید که آقای احمدینژاد بگوید من چشم دیدن آقای هاشمی را ندارم و میخواهم دانشگاه آزاد را از چنگ ایشان دربیاورم. طبیعی است که ایشان این دلالیل را مطرح کردند.
* مسایل مدیریتی که فرمودید؟
مدیریتی یکی از آن موارد بود. اینکه دانشگاه آزاد شهریه گزاف میگیرد و اینکه دانشگاه آزاد کیفیت را فدای کمیت کرده، اینکه دانشگاه آزاد تن به رسیدگی مالی نمیدهد چون حیف و میل مالی در آن دانشگاه کم نبوده؛ اینکه از زمان تأسیسش تا امروز (سال 1384) مدیریت دانشگاه آزاد تن به تحقیق و تفحص و رسیدگی و بازرسی از مجلس و سایر نهادهای رسیدگیکننده نداده، اداره دانشگاه آزاد و مدیریت آن مغایر با اساسنامه آن صورت گرفته و اکنون نیز مدیریت آن به طور غیرقانونی است چون مغایر با اساسنامه دانشگاه است. دانشگاه آزاد یک نهاد خصوصی نیست چون از امکانات دولت برخوردار بوده، دانشگاه آزاد اموال زیادی را با توجه به اعمال نفوذ دولتهای گذشته به صورت غیرقانونی تصرف کرده و قس علیهذا.
* من یادم هست که یک سیدی هم تهیه کرده بودند که نشان میداد واحد علوم و تحقیقات زمینهای زیادی را تصرف کرده و با صاحبان و مالکان واقعی آن زمینها، با خشونت رفتار کرده است.
جدای آن سیدی که میفرمایید، مطالب زیاد دیگری هم در برخی مطبوعات، مجلس و صداوسیما علیه دانشگاه آزاد گفته میشد. از جمله اینکه مدیریت دانشگاه آزاد با دادن مدرک دانشگاهی به برخی از مدیران اجرایی و وابستگان آنها توانسته یک سد دفاعی گرد خودش بکشد بهصورتی که نه مجلس و نه قوه قضاییه و نه سایر نهادها و دستگاههای نظارتی نتوانند بر این اعمال خلاف قانون، مدیریت این دستگاه کنترل و رسیدگی کنند.
* مخالفان در آن سالها علیه دانشگاه آزاد و مدیریت آن فضایی راه انداخته بودند و طوری در مورد دانشگاه آزاد فضاسازی کرده بودند که اگر کسی واقعیتها را در مورد کشور و دستگاهها نمیدانست، تصور میکرد اساس و بنیان دانشگاه آزاد از مبدأ برروی دروغ و فریب بوده.
همه آن خیمهشببازیها و همه آن کارها و فضاسازیها علیه آقای هاشمی بود که بتوانند دانشگاه آزاد را از ایشان بگیرند و احمدینژاد آن را به کنترل خود درآورد. اگر در آن مقطع آقای هاشمی سکوت کرده بود و میگفت بفرمایید این هم کلید دانشگاه آزاد و من کاری با این ندارم و آقای احمدینژاد هرکاری میخواهد با آن بکند و هر کسی را که میخواهد رئیس دانشگاه آزاد کند، باور کنید آن فضا یکشبه میخوابید. بالاخره دانشگاه از سال 62 فعالیت میکرده، از آن سال تا سال 84 یعنی ظرف 22 سال، دانشگاه آزاد مشکلی نداشته یا اگر هم مشکل داشته در حد و اندازهای نبوده که سروصدا در مورد آن به راه بیافتد. اما یکباره وقتی در سال 84 آقای احمدینژاد رئیسجمهور میشود و چون میخواهد دانشگاه آزاد را هم بگیرد، از صدر تا ذیل دانشگاه آزاد را زیر سوال میبرد. هم متهم میشود به فساد، هم متهم میشود به تصرف عدوانی و غیرقانونی اموال دولتی و زمینهای مردم، هم مدیریت آن خلاف اساسنامه بوده و هم هیأتامنای آن قانونی تشخیص داده نمیشود، هم شهریه آن زیاد است و هم امکانات آن دانشگاه در بهرهبرداری سیاسی و تبلیغاتی در انتخابات استفاده میشده و هم دهها اتهام دیگر.
* در آن مقطع که به دلیل قدرت و نفوذ احمدینژاد و اینکه همه اصولگرایان با همه وجود از او پشتیبانی میکردند و ایشان با آن پشتیبانی عملاً هر کاری که میخواست، میکرد، به یاد دارم که در دانشگاه تهران، در رادیو گفتگو ، خبرگزاری فارس، دانشگاه شهیدبهشتی و در چندین نوبت به مناظره با مخالفان و حملهکنندگان به دانشگاه آزاد پرداختید و در روزنامههای مستقل مقالات زیادی در دفاع از نقش دانشگاه آزاد در توسعه کشور و دفاع از سلامت مدیریت آن مینوشتید. من میخواهم یک سوال خصوصی بپرسم.
بفرمایید.
* آقای دکتر واقعاً انگیزه شما برای آن دفاع یکتنه از دانشگاه آزاد چه بود؟
اگر بخواهم خیلی ساده بگویم، اعتقاد کامل به درستی و صحت عملکرد مدیریت دانشگاه آزاد.
* آیا آقای هاشمیرفسنجانی در آن نقشی نداشتند؟
منظورتان چه جور نقشی است.
* به طور مثال از دفتر ایشان یا نزدیکانشان چیزی از شما نخواسته بودند؟ یا بگذارید سوالی بپرسم که ممکن است در ذهن خیلیها باشد، آیا از جانب مدیریت وقت دانشگاه آزاد آقای دکتر جاسبی و همکاران ایشان از شما کمکی خواسته شده بود؟
بگذارید برای ثبت در تاریخ هم که شده، خیلی صریح خدمتتان عرض کنم که از دوم خرداد 76 تا امروز که اردیبهشت 93 است، حتی یکبار تکرار میکنم آری حتی یکبار نه جناب آقای هاشمیرفسنجانی و نه هیچیک از نزدیکان و یا از دفتر ایشان نه مستقیم یا غیرمستقیم مطلبی را از من نخواستهاند یا نگفتهاند که بگویم و نه موضعی را خواستهاند که بگیرم. برای اینکه ادعایم کامل باشد، فقط یکبار بود که این اتفاق افتاد.
* کی بود ؟
در جریان انتخابات مجلس نهم در اسفند سال 90 بود. بنده با خبرگزاری فارس مصاحبهای تلفنی انجام دادم و خبرنگار درخصوص موضعگیری آقای هاشمیرفسنجانی در مورد آن انتخابات پرسید. بنده هم توضیح دادم که با توجه به رد صلاحیت بسیاری از فردهای مستقل و اصلاحطلب، آقای هاشمی دخالت و موضعگیری مستقیمی نخواهد داشت. خبرگزاری فارس هم آن پاسخ را تبدیل کرد به این تیتر که «زیباکلام: آقای هاشمی در انتخابات شرکت نمیکند». آقای سلیمانی مسئول روابطعمومی مجمع تشخیص مصلحت نظام تماس گرفت و گفت که حرف درست نیست و باعث تکدر خاطر حاجآقا شده و ایشان یقیناً در انتخابات شرکت میکند. بنده هم به خبرگزاری فارس گفتم آن نظر که آقای هاشمی در انتخابات شرکت نمیکند، نظر شخصی بنده بوده.
* ولی نگفته بودید آقای هاشمی در انتخابات شرکت نمیکنند.
خبرگزاری فارس است و هدف، وسیله را توجیه میکند.
* برگردیم به دانشگاه آزاد، پس آنچه شما انجام دادید، انتخاب خودتان بود؟
کاملاً انتخاب خودم بوده و هیچ هماهنگی و برنامهریزی میان بنده و آقای دکتر جاسبی یا معاونان ایشان نبوده که چه بگویم یا چه نگویم و چکار کنم یا نکنم. ببینید شما اگر مطالبی را که من در آن مقطع در دفاع از دانشگاه آزاد و مدیریت آن میگفتم و در مطبوعات ثبت است، امروز نگاه کنید، محورهای دفاع من از دانشگاه آزاد کاملاً مشخص هستند که بر چه اصول و مبانی بوده.
* برخی منتقدان یا مخالفان سعی میکردند از خود دانشگاه آزاد دفاع کنند و درمقابل سعی میکردند حملات خود را متوجه سوءمدیریت یا به قول خودشان فساد مدیریتی دانشگاه کنند.
درست میفرمایید آنها آتش توپخانهشان را متوجه کل دانشگاه آزاد کرده بودند. اما در مطالبی که در دفاع از نقش دانشگاه آزاد در توسعه و پیشرفت کشور گفته شد، با توجه به اینکه دانشگاه آزاد بیش از دومیلیون دانشجو و دههاهزار هیأتعلمی و کارمند داشت و اینها نگران سرنوشت خودشان و دانشگاه آزاد بودند درنتیجه آن حملاتی که شده بود، مخالفان سعی کردند تغییری در تاکتیکشان بدهند به این معنا که سعی کردند اینگونه القا کنند که ما به دانشجوها، کارکنان و هیأتعلمی دانشگاه آزاد کاری نداریم. برنامههای آنها کمافیالسابق ادامه پیدا خواهد کرد و مشکل فقط دکتر جاسبی و روسای دانشگاهها هستند. یعنی سعی کردند کارکنان، هیأتعلمیها و دانشجویان را علیه مدیریت دانشگاه تحریک کنند.
* چقدر توانستند موفق شوند؟
ببینید چون اصل موضوع سیاسی و جنگ قدرت بود و واقعیتی نداشت لذا این تاکتیک خیلی هم موثر واقع نشد. البته یکسری اعلامیه به عنوان دانشجویان علیه دکتر جاسبی و مدیریت دانشگاه منتشر شد. بهعلاوه بیانیههای گمنام تحت عنوان برخی مسئولان دانشگاه در قالب افشاگری مثلاً داشتن اطلاعاتی که به مسئولان ذیصلاح تحویل خواهند داد یا حاضرند مطالبی را علیه مدیریت دانشگاه به هیأت تحقیق و تفحص ارائه دهند و از این حرفها که مشخص بود همه ساختگی و دست همان عوامل مشخصی بود که بهدنبال زدن دکتر جاسبی و تصرف دانشگاه آزاد بودند.
* رویکرد شما چگونه بود؟ منظورم این است که شما نیز از خود دانشگاه آزاد دفاع میکردید یا مدیریت آن؟
از هر دو. زمانی که حمله علیه خود دانشگاه آزاد بود دفاع من تشریح چگونگی نقش دانشگاه آزاد در سرعت، رشد و توسعه اقتصادی، اجتماعی و سیاسی بود.
* برخی از مخالفان خیلی به شما حمله کردند چون گفته بودید که دانشگاه آزاد از نظر توسعه سیاسی هم نقش مهمی داشته است.
همینطور است. آنها به عمد به وضعیت سیاسی دانشگاه آزاد اشاره میکردند و اینکه دکتر جاسبی اجازه فعالیت یا تشکیل تشکلهای دانشجویی را نمیداده و به من حمله میکردند که با این وضعیت چگونه من ادعا میکنم که دانشگاه آزاد در امر توسعه سیاسی موثر بوده؟
* و پاسخ شما ؟
ببینید اینکه دکتر جاسبی اجازه تشکیل تشکلهای مستقل دانشجویی را نمیداده، درست بود. منتهی دانشگاههای دولتی هم از سال 84 کم و بیش در همان مسیر رفتند. اما توسعه سیاسی خیلی عمیقتر از آن است که شما اجازه تشکیل یک تشکل دانشجویی را میدهید یا نه. دانشگاه آزاد توانست در بسیاری از شهرستانهای کوچک و دورافتاده که بسیاری هم مذهبی و سنتی بودند، دختران و زنان را وارد پروسه آموزش عالی کند. جدای از آنکه فکر و اندیشه زنان تغییر کرد، خیلی از دختران بعد از فارغالتحصیلی توانستند وارد بازارکار شوند. حالا من دختران و زنان را گفتم، درخصوص مردان هم همینطور است. خب شما چگونه میتوانید این تغییر و تحول بنیادی را توسعه ندانید. خیلی از دختران و پسران جوان ساکن شهرستان کوچک و دورافتاده با امکاناتی که دانشگاه آزاد برایشان به وجود آورده بود، توانستند به شهرستانهای بزرگ و مراکز استانها و تهران برای تحصیل بیایند. خب اینها همه به رشد و توسعه سیاسی و اجتماعی کمک میکند.
* اساساً آموزش عالی یکی از شاخصههای توسعه است.
کاملاً. حالا دفاعیات اقتصادی هم داشتم. فارغالتحصیلان دانشگاه آزاد در گرداندن چرخهای صنایع، موسسات مالی، آموزشوپرورش، کشاورزی و سایر حوزههای اقتصادی با ایجاد اشتغال و به توسعه اقتصادی در شهرستانهای کوچک که توسط واحدهای دانشگاه آزاد که در شهرستانها ایجاد میشدند، کمک میکردند.
* فکر میکنم هیچ مخالفی نتواند نقش دانشگاه آزاد در فرآیند توسعه اقتصادی، سیاسی و اجتماعی کشور ظرف سه دهه گذشته را انکار کند. اما حملات منتقدان بهتدریج به سمت مدیریت دانشگاه رفت.
بله عرض کردم وقتی در مورد محور دانشگاه آزاد یعنی جایگاه آن تیغشان نبرید و نتوانستند کسی را مجاب کنند، به سراغ فساد مدیریتی دانشگاه رفتند.
* و در این حوزه چه شد؟
در این حوزه توانستند موفقیتهایی کسب کنند.
* دفاع شما در این حوزه چه بود ؟
اینکه مدیریت دکتر جاسبی را ما نمیتوانیم در خلاء مورد بررسی قرار دهیم. هر نوع داوری درخصوص ارزیابی از مدیریت دکتر جاسبی باید بهصورت نسبی بوده و با موقعیت مدیریت وزارت علوم و دانشگاههای دولتی سنجیده شود. اگر این امر صورت گیرد در آن صورت مدیریت دانشگاه آزاد در طی دو دهه فعالیت، یک سر و گردن بالاتر از مدیریت وزارت علوم و دانشگاههای دولتی میایستد. چه از نظر فساد، چه از نظر نسبت تعداد کارمندان به دانشجویان که در دانشگاه آزاد این نسبت خیلی پایین است. یعنی مثلاً اگر در دانشگاه آزاد به ازای هر هزار دانشجو 2 یا 3 کارمند وجود دارد، در دانشگاههای دولتی این رقم به 6 یا 7 کارمند میرسد. در مورد شهریه که آقای احمدینژاد و بسیاری از اصولگرایان مخالف دانشگاه آزاد به آن استناد میکردند هم توانستم نشان دهم که شهریه دانشگاه آزاد بهطور متوسط 30 تا 50درصد شهریههای دانشگاههای سراسری شبانه است. به بیان سادهتر دانشگاه آزاد کارآیی و صرفهجویی خیلی بیشتری دارد تا دانشگاههای دولتی.
* کار دفاع از دانشگاه آزاد در آن مقطع چقدر دشوار و پیچیده بود؟
واقعاً هیچ پیچیدگی و دشواری وجود نداشت. یعنی من اگر غیر از این را بگویم، خواستهام سر دانشگاه آزاد منت بگذارم. هر آنچه که ماشین تبلیغاتی مخالفان دانشگاه آزاد علیه مدیریت دانشگاه و علیه خود آن دانشگاه میگفت، آنقدر سطحی و بیپایه و اساس بود که نیازی نبود برای پاسخ دادن به مخالفان تحقیق انجام دهید. نقش دانشگاه آزاد در توسعه کلان کشور به پایین بودن شهریه آن از دستگاههای دولتی که تحت عنوان نوبت دوم یا شبانه شهریه میگرفتند، به اینکه مدیریت دانشگاه علیرغم جابجا شدن هزاران میلیارد تومان پول و دهها هزار مترمربع ساختمان و غیره، یک ریال فساد نداشت. اگر حتی یک مورد از فساد، رشوه و غیره در طی آن دو دهه در دانشگاه آزاد پیدا کرده بودند، قطعاً آن را در بوق و کرنا میکردند و مدیریت دانشگاه را دم خورشید کباب میکردند. شما وضعیت فساد را امروز در جامعه در نظر بگیرید آنوقت تصور کنید به مدت دو دهه همه مسائل مالی در دانشگاه آزاد بوده مخالفان یک مورد نتوانستند نشان دهند که مثلاً در فلان واحد دانشگاه آزاد زمینی که خریداری شده بود یا ساختمانی که ساخته شده بود، یا دستگاهها ماشینآلاتی که وارد شده بودند مثلاً اینجوری بوده یا مثلاً در مناقصه اینجوری شده که متأسفانه الان در دستگاهها و دانشگاههای دولتی بوجود آمده.
* در خصوص کمکهای دولت چه توضیحی داشتید؟
سوالتان را متوجه نمیشوم.
* خیلیها میگفتند که دولت میتواند در کار دانشگاه آزاد دخالت کند چون دانشگاه آزاد یک نهاد صرف خصوصی نیست. دولت امکانات و کمکهای زیادی به دانشگاه آزاد کرده.
درست میفرمایید. یکی از سوالهای حقوقی من این بود که دولت نمیتواند دانشگاه آزاد را تصرف کند چون دانشگاه آزاد اساساً یک نهاد خصوصی است. مخالفان پاسخ میدادند که نه دانشگاه آزاد وام و کمکهای زیادی از دولتها در ابتدای تأسیسش دریافت کرده فلذا نمیتوانیم آن را خصوصی بدانیم.
* من هم دقیقاً منظورم همین استدلال است.
ببینید دولت در ایران به بخشی از موسسات خصوصی کمک میکند. بنده و شما میخواهیم یک کارخانه پارچهبافی در منطقهای ایجاد کنیم و دولت زمین ارزان به ما واگذار میکند؛ بانک وام کمبهره به ما میدهد؛ دولت ما را فلان مقدار بر سال از پرداخت مالیات معاف میکند و سایر تسهیلات و امکانات دیگر را در اختیار ما قرار میدهد خوب حالا سوال این است که چون دولت به این واحد تولیدی یا مرغداری کمک کرده، شریک میشود؟ مثلا 20 یا 30درصد سهام آن شرکت به دولت میرسد یا دولت باید یک نماینده در هیأتمدیره آن داشته باشد؟ طبیعی است که هیچکدام اینها. دولتها در همهجای دنیا از جمله ایران به بخشهای خصوصی کمک میکنند اما این کمک به هیچ وجه به معنای آن نمیشود که در آن سهیم باشند. اینها حالا تازه برای واحدهایی است که به تولید میرسند و درآمد و سود دارند. دانشگاه آزاد که اصلاً غیرانتفاعی است. دولت اگر به دانشگاه آزاد کمک کرده در عوض میلیونها فارغالتحصیل دانشگاه آزاد به آمریکا یا عراق که نرفتهاند در صنایع و اقتصاد همین مملکت باعث بالا رفتن تولید ناخالص ملی شدهاند.
* یعنی عملاً آن موج و جوی که بهراه افتاد، توانست باعث تصرف دانشگاه آزاد شود؟
همینطور است. منتهی آقای احمدینژاد کسی نیستند که به همین سادگی شکست را بپذیرد. ایشان وقتی متوجه شد دانشگاه آزاد را نمیتواند تصرف کند، به سمت سیاست فلج کردن دانشگاه آزاد رفتند.
* یعنی چکار کردند؟
ایشان درآمد دانشگاه آزاد که صرفاً از ناحیه شهریه است را هدف گرفت. به این معنا که تلاش کرد برای دانشگاه آزاد یک رقیب درست و حسابی ایجاد کنند. برای این کار سروقت دانشگاه پیامنور رفت و در هر منطقهای به سرعت واحدهای پیام نور را ایجاد کرد. به هرحال مزیت مهم پیام نور این بود که سراسری و دولتی محسوب میشد. شرایط ورود به آن هم عملاً خیلی آسان شد. و بهتدریج هزاران داوطلب یا متقاضی دانشگاه آزاد به سمت دانشگاه پیام نور رفتند. اگر یادتان باشد در سالهای 86 و 87 خیابانهای اصلی پر از کاغذها و اعلانات تبلیغاتی دانشگاه پیام نور شده بود.
* خاطرم هست. آیا این تاکتیک موفق شد؟
در ابتدا آری و خیلی از واحدهای دانشگاه آزاد با ریزش متقاضی و داوطلب مواجه شدند و دانشگاه آزاد مجبور شد شماری از واحدهایش را تعطیل کند و یا بعضاً یکسوم و حتی یکچهارم ظرفیت اداره میشد و دوران سختی شده بود.
* ظاهراً دانشگاه سعی کرد با گسترش تحصیلات تکمیلی این وضعیت را جبران کند.
البته رفتن به سمت تحصیلات تکمیلی بخشی از واکنش دانشگاه آزاد بود اما واحدی که مثلاً در فلان رشته در سال قبلش در دونوبت مهر و بهمن در دوره لیسانس 40 یا 50 نفر میگرفت حالا به زحمت در هر دو دوره 10 تا 15 تا میتوانست بگیرد و بقیه داوطلبان به سمت پیام نور رفته بودند.
* بالاخره چی شد؟ اگر به همین روال پیش میرفت دانشگاه آزاد تعطیل میشد، چون پیام نور در بسیاری از واحدهایش دورههای ارشد و حتی دکتری هم راهاندازی کرده بود.
ببینید از قدیم گفتهاند بار کج به منزل نمیرسد. کار آقای احمدینژاد هم برای گسترش علم و دانش نبود بلکه برای ضربه زدن و فلج کردن دانشگاه آزاد بود. نیت خیر نبود و بار به اصطلاح کج بود. خیلی خلاصه عرض کنم که اصولگرایان فقط تابلو دانشگاه پیام نور را در خیلی جاها بالا برده بودند بدون اینکه واقعاً کمتر امکانات علمی توانسته باشند برای آن واحد ایجاد کنند. واقعاً دانشگاه پیام نور در بسیاری از جاها فقط یک واحد آپارتمان در طبقه دوم یک ساختمان بود. نه استادی وجود داشت، نه پرسنل آموزشی و خدماتی، نه کتابخانه و نه هیچچیز دیگر.
* برای این واحدها ثبتنام هم کرده بودند؟
بله ثبتنام هم کرده بودند. آنقدری طول نکشید که خیلی از ورودیهای پیام نور سرخورده شدند. یا کلاً ترکتحصیل کردند یا دوباره کنکور دادند و آمدند دانشگاه آزاد.
* پس با این حساب، تاکتیک علم کردن پیام نور در برابر دانشگاه آزاد، شکست خورد.
به هر حال ایشان در دوره اول ریاستجمهوریاش نتوانست دانشگاه آزاد را بگیرد. اما خوب میدانیم که ایشان دستبردار نبود. حوادث و رویدادهای منتهی به انتخابات سال88 از دو جهت تأثیرات و پیامدهای مهمی برای دانشگاه آزاد داشت. از یک جهت آقای احمدینژاد در دور دوم ریاستجمهوریاش بسیار نیرومندتر از سال 84 شده بود و به همان میزان که حوادث و جریانات انتخابات 22 خرداد باعث قدرتمندتر شدن آقای احمدینژاد شده بود، به همان میزان از نفوذ و قدرت آقای هاشمی کاسته بود. بنابراین این بار آقای احمدینژاد با عزم و اراده مصممتری به سراغ گرفتن دانشگاه آزاد رفت.
* باز هم سراغ همان تاکتیکها رفتند؟
خیر. این بار رفتند به سمت و سوی گرفتن حقوقی دانشگاه.
* یعنی چگونه؟
آقای هاشمیرفسنجانی متوجه شده بود بعد از حوادث 22 خرداد 88 و شروع دور دوم ریاستجمهوری آقای احمدینژاد، ایشان مصمم است که هرطور شده این بار دانشگاه آزاد را بگیرد. بنابراین فکر چاره افتاد. دیگر از هیچ طریقی نمیشد جلوی احمدینژاد را گرفت. البته این بخش را برحسب حدس و گمان تعریف میکنم چون نه با آقای هاشمی صحبتی داشتهام و نه با هیچ فرد دیگری. آنچه که خدمتتان عرض میکنم براساس شنیدهها و روزنامهها و تحلیل یا برداشتهای خودم است. چاره آقای هاشمی این بود که رفتند به دنبال مسئله یا راهحل وقف. حالا نمیدانم این صرفاً فکر خودشان بود یا مثلاً کسان دیگری آن را با ایشان در میان گذاشته بودند. به هر حال ایشان رسماً اعلام کردند که دانشگاه آزاد وقف شده است.
* فکر کنم از مقام معظم رهبری هم اجازه این کار را گرفتند.
بله حالا جزییات آن را درست یادم نمیآید ولی اصلش این بود که با موافقت مقام معظم رهبری، دانشگاه آزاد وقف میشد. اما در عمل آقای احمدینژاد داستان وقف را زیر سوال برد و بعد از کشوقوسهای زیاد و تغییرات تحمیلی که در ترکیب هیأت موسس و هیأت امنا دانشگاه آزاد صورت گرفت، نهایتاً هیاتامنا آقای جاسبی را کنار گذاشت و آقای دکتر فرهاد دانشجو برادر دکتر کامران دانشجو، وزیر علوم آقای احمدینژاد را که قبلاً رئیس دانشگاه تربیت مدرس بود، انتخاب کردند.
* موفقیت آقای احمدینژاد خیلی طول کشید و ایشان سرانجام اواخر سال 90 بود که توانست دانشگاه آزاد را بگیرد.
من فکر میکنم اگر برخورد آقای احمدینژاد سر برکناری وزیر اطلاعات بهوجود نیامده بود، ایشان خیلی زودتر از اینها میتوانستند دانشگاه آزاد را بگیرند اما خوب آن 11 روز و مسایل بعد از آن باعث کاهش شدید جایگاه سیاسی آقای احمدینژاد شد. والا در همان سال 90 مسئله تمام شده بود.
* مدیریت بعد از آقای جاسبی چگونه بود؟
ببینید آن مقداری که در ابتدا تصورش میرفت یا درستتر بگویم ترس و نگرانیهایی وجود داشت، تغییر و تحولاتی که خیلی منفی و زیانبار بود، بهوجود نیامد. ببینید دانشگاه آزاد نزدیک به 700 واحد دارد و اگر اصولگرایان میخواستند فقط ریاست واحدها را تغییر دهند نیاز به 700 مدیر داشتند که در عمل یکدهم آن را هم نداشتند. البته واحدهای بزرگ در مراکز استانها و شهرستانهای بزرگ نیز شاهد تغییرات مدیریتی شدند. ولی درکل خیلی تغییر و تحولات عمیق و دامنهداری اتفاق نیفتاد.
* چرا؟
ببینید تیم جدید نیامده بود که تخریب کند. اصولاً این نگاه، نگاه درستی نبود که بگوییم با رفتن دکتر جاسبی و آمدن دکتر دانشجو یکمرتبه دانشگاه آزاد قرار بود کن فیکون شود. حتی همان سال 84 و 85 هم قصد احمدینژاد از گرفتن دانشگاه آزاد این نبود که برنامههای آنجا را زیر و رو کند و آنجا را خراب کند. عرض کردم انگیزه اصلی بغض و کینه ایشان به آقای هاشمی بود. برای مثال اگر آقای هاشمی شاهرودی یا کس دیگری میبود اساساً آقای احمدینژاد خیلی هم اصرار نمیورزیدند که آنجا را بگیرند. میخواهم بگویم که بیش از اینکه آقای احمدینژاد خواسته باشد دانشگاه آزاد را بگیرد، هدفش این بود که آقای هاشمیرفسنجانی در این مجموعه نباشد. نکته دوم اینکه آقای احمدینژاد زمانی دانشگاه آزاد را بعد از 6 سال پیگیری گرفت که از نظر سیاسی خیلی چیزها تغییر پیدا کرده بود. من مطمئن نیستم که آن بغض و کینهای که ایشان در سال 84و 85 نسبت به آقای هاشمی داشت در سال 89 و 90 هم داشت.
* یعنی نداشتند؟
نمیگویم نداشتند. عرض میکنم آن شور و جدیتی که بغض و کینه ایشان در ابتدای دولتشان بود در انتها به نظر من دیگر خیلی وجود نداشت. منظورم این نیست که با آقای هاشمی خوب شده بودند بلکه مقصودم این است که بغض و کینهشان نسبت به ایشان خیلی فروکش کرده بود.
* چرا اینطور فکر میکنید ؟
حالا اینها به موضوع دانشگاه آزاد خیلی مربوط نمیشود ولی فکر میکنم شکافی که میان ایشان و اصولگرایان از اردیبهشت 90 به بعد به وجود آمد، قطعاً خیلی موثر بود. من احساس میکنم که در سالهای 90 و 91 شاید بغض و کینه احمدینژاد نسبت به بسیاری از همپیمانان اصولگرایش خیلی بیشتر از آقای هاشمیرفسنجانی شده بود. میخواهم بگویم که آقای احمدینژاد سرانجام زمانی توانست دانشگاه آزاد را از آقای هاشمی بگیرد که دیگر آن پیروزی خیلی برایش ارزنده و مهم نبود. اگر یادمان باشد او حتی حکم آمدن فرهاد دانشجو را امضا نکرد و وزیر علوم یعنی آقای کامران دانشجو حکم رئیس جدید دانشگاه بعد از آقای جاسبی را امضا کرد.
* اگر واقعاً دیگر احمدینژاد برای گرفتن دانشگاه آزاد انگیزهای نداشت، چرا جلوی کار را نگرفت؟
ببینید من نمیگویم آقای احمدینژاد پشیمان شده بود یا منصرف شده بود. همه عرضم این است که آن ولع و اشتیاقی را که در سال 85 یا 86 داشت، من در سال 90 نمیدیدم. منتهی آقای احمدینژاد تنها نبود. برخی از اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی هم که بغض و کینه نسبت به آقای هاشمیرفسنجانی داشتند، حالا که کار به آخر رسیده بود، حاضر نبودند قید گرفتن دانشگاه آزاد را بزنند.
* داشتید در مورد ارزیابیتان از مدیریت بعد از جاسبی میگفتید.
عرض کردم من اتفاقاً این نظر را ندارم که آنها بلدوزروار رفتار کردند. یک دلیلش را عرض کردم بسیاری از مدیرانی که آمدند، دانشگاهی بودند. دلیل دومش این است که آقای دکتر دانشجو در حداقل یکسال مدیریتش به دنبال رسیدن به یک تفاهم با آقای هاشمیرفسنجانی بود و لذا خیلی تغییر و تحولات آنچنانی به وجود نیاورد. و خیلی با احتیاط حرکت میکرد. و بالاخره میرسیم به سومین دلیل مهم؛ دکتر جاسبی و همکارانش در طی بیش از 25 سال یک نظم و حساب و کتابی درست کرده بودند که برپایه تجربه بیستوچند ساله بهوجود آمده بود. و خیلی از اجزا و قطعات آن درست بودند. حالا چه آقای دکتر دانشجو و یا هرکس دیگری هم که جای آقای جاسبی میآمد، دلیلی نداشت آن نظم و ترتیب چندساله را برهم بزند و تازه چه چیزی میخواست جای آن بگذارد؟ وقتی انقلاب شد، ما فکر کردیم همه آنچه را که در نظام شاهنشاهی بوده، باید شخم بزنیم و هرچه هست را تغییر بدهیم. اما بعدها متوجه شدیم که خیلی از آن نظم و ترتیبها درست بوده است. بالاخره دکتر دانشجو چند سال رئیس دانشگاه تربیت مدرس بود و میدانست دانشجو، گروههای آموزشی، انتخاب واحد، مدیر گروه و غیره را میشناخت. میدانست اسکلت و زیربنای یک دستگاه چگونه است و چگونه کار میکند. بنابراین دلیلی نداشت که هرچه که زمان دکتر جاسبی تصویب شده بود را بگوید که بیاعتبار است و ما میخواهیم یک دستگاه نوین خلق کنیم. البته نمیخواهم بگویم که مدیریت اجرایی دکتر دانشجو و تیمشان نمره 20 میگیرد. اما این نگاه هم که اینها آمده بودند که تخریب کنند را هم اصلاً قبول ندارم.
* آقای دکتر به عنوان سوال آخر به قول شما علیالقاعده بعد از بازگشت مدیریت جدید دانشگاه آزاد با آقای دکتر میرزاده و تیم آقای هاشمیرفسنجانی، وضع شما باید خیلی روبه راه میشد.
این را در مورد انتخاب آقای روحانی هم به من میگفتند که بعد از پیروزی دکتر روحانی من حتماً یککارهای میشوم یا بعد از رفتن تیم آقای احمدینژاد از دانشگاه آزاد و آمدن تیم منتسب به آقای هاشمی باید مثلاً ولایت شام را میگرفتم. ببینید من در تمام آن سالهایی که اصولگرایان ما بین سالهای 84 تا 88 شبانهروز به دانشگاه آزاد حملهور شده بودند، اگر از آقای هاشمی و عملکرد دانشگاه آزاد دفاع کردم، بهواسطه اعتقادات شخصی خودم بود. چون من معتقد بودم و هستم که هیچ نهادی بعد از انقلاب به اندازه دانشگاه آزاد در جهت توسعه اقتصادی، سیاسی و اجتماعی کشور تأثیرگذار نبوده است.
دیدگاه تان را بنویسید