بازگشایی سفارت به سبک انگلیسی
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
سید نعمتالله عبدالرحیمزاده: وقتی که ویلیام هیگ، وزیر امور خارجه بریتانیا، از قصد کشورش برای بازگشایی سفارت در ایران خبر داد کسی تعجب نکرد و نه اینجا در تهران و نه آنجا در لندن سر و صدایی بلند نشد. هیگ راحت به مجلس عوام رفت تا به طور مختصر و کوتاه این قصد را به اطلاع نمایندههای مجلس برساند و بعد در یک مصاحبه باز کوتاه و مختصر با بی بی سی توضیحاتی در مورد این قصد دارد. این را میتوان گفت بازگشایی به سبک انگلیسی که همانند موارد دیگر برخوردار از سیاست انگلیسی است. وقتی که از سیاست انگلیسی میگوییم سریع پای قضاوتهای مثبت و منفی به میان میآید و یکی آن را بر مدار روباهصفتی و فریبکاری و دیگری بر زیرکی و فراصت سیاسی ارزیابی میکند اما جدای از این دست قضاوتها، یک چیز در مورد این سبک سیاست صادق است و آن رعایت اصل احتیاط و حزم و در نظر گرفتن کامل شرایط.
تصور بکنید که هیگ اعلام این قصد را میگذاشت بعد از مذاکرات وین پنجم و اگر او این کار میکرد چه پیش میآمد. حالا که مذاکرات تمام شده و دکتر محمد جواد ظریف و تیم همراهش با نوعی گلایه از گروه 1+5 به تهران بازگشته، شرایط برای هیگ بسیار متفاوت میبود. این احتمال وجود داشت که اگر هیگ این کار میکرد، برخی در ایران و به ویژه منتقدان ظریف از این نتیجه برای حمله به بریتانیا و بازگشایی سفارتش در تهران استفاده میکردند. آنها میتوانستند در فضای رسانهای و با اتهامزنی به بریتانیا در روند مذاکرات، بازگشایی سفارت را به باد انتقاد بگیرند. روشن است که چنین حملهای در لندن بیپاسخ نمیماند و کار هیگ را مشکل میکرد.
اما هیگ صبر نکرد تا بعد از مذاکرات خبر را اعلام کند بلکه این موضوع را در زمان گفتوگوها در وین مطرح کرد یعنی زمانی که امید برای نگارش متن نهایی وجود داشت تا واکنش در تهران را به حداقل برساند. شاید هیگ روند مذاکرات را میدانست که این سیاست را در پیش گرفت اما در هر حال، احتیاط و توجه به شرایط در کار او معلوم است. در واقع، هیگ و دستگاه دیپلماسی بریتانیا از زمان پیروزی روحانی در انتخابات ریاست جمهوری برای بازگشایی سفارت برنامه ریزی میکردند و چند ماهی از ریاست جمهوری او نمیگذشت که با دست و پاکردن مقامی به نام کاردار غیرمقیم گام اولی را برای این کار برداشتند. گام بعدی در سفر سایمون گس، مدیر کل سیاسی وزارت خارجه بریتانیا، به تهران بود که در اوایل اردیبهشت ماه انجام شد.
بعد از سفر گس معلوم بود که بریتانیا با فرستادن چنین مقام ارشدی آماده بازگشایی سفارت است اما به صورت رسمی اعلام نکرد تا هیگ اعلام آن را موکول کند به زمان مذاکرات هستهای در وین. بریتانیا این برنامه و گامها را در نظر گرفت تا بعد از دو سال تعطیلی و آن تصمیم مجلس برای کاهش روابط با بریتانیا، بازگشایی سفارت با در بستهای در این برخورد نکند. این نحو از برنامهریزی و برداشتن گامهای محتاطانه به طور خاص در قالب سبک انگلیسی قابل انجام است اما چرا هیگ از این سبک استفاده کرد تا بتواند یک سال بعد از ریاست جمهوری روحانی بازگشایی سفارت در بریتانیا را اعلام کند؟
بیشک بریتانیا منافع کلانی در برقراری روابط رسمی با ایران در نظر دارد و شاید همان سفر گس ابعاد قضیه را تا اندازهای روشن کرد. باید توجه داشت که حوزه ماموریت گس به عنوان مدیر کل سیاسی وزارت خارجه بسیار بیشتر از روابط بریتانیا با یک کشور است و ماموریت او در حوزه وسیع منطقهای تعریف میشد. از این رو، سفر او به ایران بیشتر از روابط بریتانیا با ایران به منافع بریتانیا در حوزه خاورمیانه، آسیای میانه و حتی افغانستان و پاکستان ارتباط دارد که ایران در این حوزه نقش کلیدی دارد.
ادامه قطع روابط بریتانیا با ایران به این معنا بود که بریتانیا در این حوزه برخوردار از نقش کلیدی ایران نیست و باید با بهبود روابط با ایران به سرعت برای این مسئله فکری میکرد. بریتانیا حتی حاضر شد تا از عذرخواهی ایران در مورد اشغال سفارتش در دو سال قبل چشمپوشی کند تا آن که روند بهبود روابط سرعت پیدا کند. بریتانیا این چشمپوشی را به جان خرید و روند محتاطانه خود را با این کار تکمیل کرد. بریتانیا در این روند باز سبک محتاطانه خود را فراموش نکرده و هیگ بازگشایی محدود سفارت را اعلام کرده تا سفارت در ابتدا با احتیاط کارش را شروع کند.
این همه احتیاطکاری فقط با سبک انگلیسی قابل توجیه هست که هم ریشه در سابقه طولانی دیپلماسی این کشور دارد و هم آن که شرایط بحرانی منطقه چنین سبکی را ضروری میکند. به هر حال، انگلیس بر خلاف بسیاری از کشورهای اروپایی مثل آلمان یا فرانسه که توجه جدی به روابطشان با ایران ندارند، منافع خود در حوزه وسیع جغرافیایی را در بهبود روابطش با ایران میبیند و به نظر میرسد که توانسته در این جهت نظر مساعد طرف ایرانی را نیز با خود همراه کند تا آن در مراحل بعدی از این پتانسیل ایرانی در جهت منافع فرامنطقهای استفاده کند.
دیدگاه تان را بنویسید