چه کسی فراماسونری را در ایران پایه گذاشت؟
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه، میرزاابراهیمخان حکیمالملک که بعد شهرت حکیمی گرفت، فرزند میرزاابوالحسن حکیم باشی در 1288ق در تبریز به دنیا آمد. او تا 1306ق در دارالفنون مظفری تبریز به تحصیل پرداخت و در همین سال به تهران آمد و به ادامة تحصیل در دارالفنون تهران پرداخت. در 1310قمری درحالی که تحصیلات خود را در دارالفنون به اتمام رسانده بود بر اثر بروز بیماری وبا در تهران به تبریز بازگشت و به کمک برادر خود، نصرتالحکما، توانست از ولیعهد مظفرالدینمیرزا اجازه ادامه تحصیل در فرنگ را بگیرد. وی در 1310 قمری برای ادامه تحصیل در رشته پزشکی دانشگاه پاریس عازم فرانسه شد اما پس از چند سال تحصیلاتش را در آنجا ناتمام رها کرد.
در سفر اول مظفرالدین شاه به اروپا میرزاابراهیمخان به استقبال شاه در اتریش رفت و از آن پس در التزام رکاب شاه درآمد. به تهران بازگشت و با منصب پیشخدمت باشی سلام به خدمت در دربار مظفری پرداخت. وی در سفر دوم مظفرالدین شاه به فرنگ در 1320ق طبیب مخصوص شاه شد. یک سال بعد، پس از مرگ عموی خود، میرزامحمودخان حکیمالملک، لقب حکیمالملک را دریافت کرد. اما چهارماه بعد به دلیل تجویز داروی اشتباه برای مظفرالدین شاه از سمت خود برکنار شد و جای او را دکتر خلیلخان اعلمالدوله گرفت. با این حال میرزاابراهیمخان همچنان در جرگة درباریان بود. در 1323ق در سفر سوم شاه به فرنگ او را همراهی کرد. وی در دوران تحصیل در فرانسه با اندیشه فراماسونری آشنا شد و در صدد برآمد تا این تشکیلات را در ایران بنیاد گذارد. تلاشهای او و همفکرانش سرانجام در 1325ق نتیجه داد و در همین سال فرمان تأسیس لژ بیداری ایران از سوی لژ فراماسونری گراند اویان فرانسه صادر شد.
او که از مشروطهخواهان بود در 1325ق به همراه عدهای دیگر از اعضای لژ بیداری مانند ملکالمتکلمین و سیدحسن تقیزاده و برخی دیگر، کمیته سری انقلاب ملی را تشکیل داد. از اهداف این کمیته مبارزه با مخالفان مشروطه و تشکیل نیروی نظامی بود. با پیروزی مشروطهخواهان و تشکیل مجلس شورای ملی، میرزاابراهیمخان در 1326ق به نمایندگی مردم تهران منصوب شد . در روز بمباران مجلس، وی به همراه عدهای از نمایندگان به پارک امینالدوله گریخت و روز بعد به سفارت فرانسه پناهنده شد. او در دوره استبداد صغیر علیه محمدعلی شاه فعالیت بسیار کرد. پس از فتح تهران نیز به فاتحان پیوست . حکیمالملک یکی از بیست و هشت عضو کمیسیون عالی بود که توسط فاتحان برای رسیدگی به امور کشور تشکیل شده بود. از اولین اقدامات این کمیسیون انتصاب احمدمیرزای ولیعهد به پادشاهی است.
حکیمالملک در دوره دوم مجلس شورای ملی به نمایندگی از آذربایجان انتخاب شد و به همراهی سیدحسن تقیزاده، حسینقلی نواب و سیدمحمدرضا مساوات حزب تندروی دموکرات را بنیان گذاشت. همچنین مجلس به حکیمالملک مأموریت داد تا به وضع دربار رسیدگی نموده و تربیت سلطان احمدمیرزا را برعهده بگیرد. او نیز محمدعلی فروغی، ابوالحسن فروغی و کمالالملک را به آموزگاری شاه گماشت . وی پس از هشت ماه در 1329ق از نمایندگی مجلس استعفا داد و در کابینه مستوفیالممالک به وزارت مالیه منصوب شد.
وی در کابینه نجفقلیخان صمصامالسلطنه در مرداد 1290ش نیز همین سمت را دارا بود. در کابینه میرزامحمدعلیخان علاءالسلطنه در 1292ش وزیر علوم شد و از 1294ش به طور متوالی در کابینههای میرزاحسنخان مشیرالسلطنه و در 1294ش در کابینه عینالدوله و در 1296ش در کابینه میرزامحمدعلیخان علاءالسلطنه وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه را عهدهدار شد. وی در کابینة صمصامالسلطنه در 1297ش از وزارت معارف به وزارت دارایی رفت و پس از آن در 1299ش در کابینه میرزاحسن مشیرالدوله به وزارت معارف رسید و در 1300ش در کابینه بعدی مشیرالدوله به وزارت امور خارجه دست یافت. در 1302ش هم وزیر عدلیه کابینه مشیرالدوله گردید . از آن پس حکیمی تا 1321ش در هیچ کابینهای شرکت نداشت. وی در این زمان از فعالیتهای سیاسی کناره گرفت و به تألیف پرداخت. حاصل آن فرهنگ لغت فرانسه به فارسی و کتابی دربارة کالبد شکافی است.
وی پس از شهریور 1320 به صحنه سیاست بازگشت و در مرداد 1321 وزیر کابینه قوام شد. سپس به مدت سه دوره نخستوزیر گردید؛ ابتدا در 1324ش و کابینه دوم وی در آبان همان سال تشکیل شد. در این دوره با هدف تخلیه قشون روسیه از ایران، به سازمان ملل شکایت برد. در کابینه سوم در 1326 برنامه اصلاحات کلی از قبیل تعدیل بودجه، صرفهجویی زیاد در هزینه و گماردن اشخاص درست در سر کارها را در دولت خود تعیین نمود که با وجود مخالفان خود مجبور به استعفا شد . حکیمی از آبان 1328 به مدت یک سال وزیر دربار شد. وی همچنین نماینده تهران در دورههای اول و دوم مجلس سنا و از بهمن 1328 تا اسفند 1332 و بار دیگر از فروردین 1332 به مدت دو سال ریاست مجلس سنا را به عهده داشت . در دوره وزارت حکیمی بر معارف ایران، مدرسه حقوق، طرح اعزام محصل به خارج از کشور در رشتههای مختلف از جمله رشته تعلیم و تربیت، ارائه طرح تأسیس دارالمعلمین، تأسیس مدرسه صنایع مستظرفه به معاونت محمدغفاری کمالالملک، محقق شد. وی در 92 سالگی در 1337ش درگذشت و در ابن بابویه به خاک سپرده شد. منبع: پایگاه جامع تاریخ معاصر ایران
دیدگاه تان را بنویسید