تفسیرهایی متفاوت از بیانیه لوزان؛ متنی که هنوز «چرک نویس» است /اختلافات پرانتزی بر سر یک توافق!
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه نیوز، در حالی که ایران و گروه 1+5 یک متن مشترک را پس از پایان 9 روزه مذاکرات لوزان سوئیس با عنوان بیانیه مطبوعاتی سوئیس منتشر کردند اما انتشار فکت شیت از سوی آمریکایی ها و متعاقب آن تفسیرهای مختلف و متفاوت از بیانیه سوئیس تاکنون بحث و جدل های بسیاری را به همراه داشته است.
آمریکا در فکت شیتی که منتشر کرد به صراحت می نویسد: ایران در صورتی که به صورتی قابل راستیآزمایی به تعهدات خود پایبند باشد، تخفیف تحریمی دریافت خواهد کرد. آمریکا و اتحادیه اروپا زمانیکه آژانس تائید کند ایران تمام گامهای کلیدی مرتبط با هستهای را برداشته، تحریمهای مرتبط با هستهای را تعلیق خواهند کرد. در هر زمان که ایران به تعهدات خود عمل نکند، این تحریمها فورا به جای خود باز میگردند. این فکت شیت می افزاید: معماری تحریمهای مرتبط با هستهای ایالات متحده در بخش اعظم دوره توافق حفظ شده و امکان بازگشت فوری آنها درصورت بروز مورد جدی عدم-کارایی را فراهم میکند.
این درحالیست که در بیانیه لوزان تاکید شده است که پس از امضای توافقنامه نهایی، با صدور قطعنامهای در شورای امنیت "کلیه قطعنامههای قبلی مرتبط با موضوع هستهای لغو خواهد گردید و برخی تدابیر محدودیتساز مشخص، را برای یک دوره زمانی مورد توافق، لحاظ خواهد کرد ".
در این بیانیه همچنین تاکید شده که ایالات متحده تحریمهای مالی و اقتصادی مرتبط با پرونده هستهای جمهوری اسلامی را "همزمان با اجرای تعهدات عمده هستهای ایران به نحوی که توسط آژانس بینالمللی انرژی اتمی راستی آزمایی شود، متوقف خواهد کرد ".
از این دو بند اما می توان برداشت های متفاوتی کرد و این 2 بند تاکنون عمده اختلافات را ایجاد کرده است، با اینکه محمد جواد ظریف، وزیر خارجه ایران نخستین واکنش به انتشار تفاسیر و همچنین فکت شیت هیئت آمریکایی را در هواپیما و در مسیر بازگشت از لوزان صورت داد و گفت که ایمیل تند و تیزی را به وزیر خارجه آمریکا ارسال کرده است اما وی در گفت وگوی نسبتا طولانی با تلویزیون کشور با تشریح جزئیات به بسیاری از نقاط مبهم ایجاد شده پاسخ داد.
ظریف در سخنان خود اظهارات مقامات آمریکایی مبنی بر تعلیق تحریمها نه لغو آنها را رد کرد و تاکید کرد که در روز اجرایی شدن تفاهم همه تحریم ها لغو و برداشته می شود. وی درمورد کاهش تعداد سانتریفیوژها و ابهاماتی که بر سر فعالیت آنها برای برخی منتقدان داخلی بوجود آمده بود نیز اظهارداشت: در چک نویس بیانیه من و خانم موگرینی راجع به تعداد سانتریفیوژها صحبت شد که بیش از 5 هزار سانتریفیوژ در نطنز و بیش از هزار سانتریفیوژ در فردو فعالیت خواهد کرد و سانتریفیوژهایی که در نطنز هستند غنی سازی خواهند کرد.
با توجه به حرفهای ظریف اما می توان با قاطعیت فک شیت منتشر شده از سوی آمریکا را فاقد ارزش و اعتبار خواند و تنها این استنباط های متفاوت و تفسیر های مختلف از بیانیه لوزان است که قابل توجه است.
باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا، جان کری وزیر خارجه، اتحادیه اروپا، کشورهای عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد، اسرائیل، عربستان، کشورهای منطقه و همسایگان ایران و همچنین مقامات کشورمان همگی به این توافق واکنشی با رویکردهای متفاوت دادند و در این بین آمریکا برداشت خود را از این بیانیه مطبوعاتی اعلام کرد آن را به خورد رسانه ها و افکار عمومی خود داد.
سه ماه اینده را اما می توان اوج مناقشه هسته ای ایران و غرب خواند، سه ماهی که دیگر «چرک نویس» همه توافقات و اظهارات و اختلافات روی کاغذ آمده است و باید درباره نهایی کردن آن پرانتزها و توافقات و اختلافات آخرین چانه زنی ها را انجام داد؛ سه ماهی که یا به توافق نهایی منجر می شود یا به شکست.
در ادامه این گزارش به عمده مهمترین تفسیرهای صورت گرفته از این بیانیه مطبوعاتی اشاره می کنیم.
حسن روحانی: در این مذاکرات در خصوص فعالیت مرکز نطنز و جزئیات آن به توافق دست یافتیم، راجع به فردو و کلیاتش توافق شده است و پذیرفته شد که در اراک آب سنگین وجود داشته باشد. بدون تردید، گامهای خوبی برداشته شده است، اما در مرحله تدوین توافق نهایی، کار دشواری پیش رو خواهیم داشت.
رییس شورای عالی امنیت ملی با تأکید بر لغو همه قطعنامههای قبلی شورای امنیت سازمان ملل متحدعلیه کشور مان خاطر نشان کرد: قرار ما در طول مذاکرات همواره لغو تحریمهای اقتصادی، مالی و بانکی بوده است و هیچگاه در خصوص تعلیق تحریم مذاکره نکردهایم و اگر این موضوع بود، تفاهمی صورت نمیگرفت.
بنیامین نتانیاهو: این توافق به فعالیتهای هستهای ایران مشروعیت بخشیده و یک ساختار بزرگ هسته ای را در دستان آنها میگذارد اما تحریمها را بلافاصله علیه ایران برمیدارد، در زمانی که ایران به حمایتهایش از تروریسم در منطقه ادامه میدهد.
این توافق ظرف چند سال آینده تمام محدودیتها علیه برنامه هستهای ایران را برمیدارد و اجازه میدهد که ایران یک ظرفیت بزرگی برای غنیسازی داشته و بتواند ظرف چند ماه چندین بمب هستهای بسازد.
فرانک اشتان مایر وزیر خارجه آلمان بخشهایی از توافق لوزان را که توسط موگرینی گفته نشده در صفحه توئیتر وزارت خارجه کشورش نوشته و گفته که برنامه غنی سازی ایران تا 25 سال تحت نظارت شدید خواهد بود.
لوران فابیوس، وزیر امور خارجه فرانسه:این موضوع مهم که در پی توافق بر سر چارچوب توافقنامه نهایی هسته ای ایران، تحریم های اعمال شده علیه این کشور چه زمانی لغو خواهدشد،«هنوزحل نشده است.»
ایرانی ها می خواهند تحریمها فوراً برداشته شود. ما به آنها می گوییم: اگر شما به آنچه توافق کرده اید پایبند باشید ما تحریمها را کاهش خواهیم داد،اما اگر به تعهداتتان پایبند نباشید، به طور قطع ما میتوانیم به وضعیت قبل باز گردیم.»
سیدعباس عراقچی، معاون وزیر خارجه ایران: ادعای غربیها درباره تحریمها درست نیست وتمامی تحریمها در روز اول توافق لغو خواهد شد. تحریم ها بناست در مرحله اول گام نهایی برداشته شود. در بیانیه صراحتا از لفظ terminate استفاده شده است.
آمریکاییها در فکت شیت مواردی که به نفع خودشان است برجسته میکنند، اینکار را در ژنو هم کردند. در این زمینه فریب نخوریم. بیانیه ازکلمه "لغو" استفاده کرده،اما در فکت شیت آمریکاییها نوشته بود "تعلیق". فکت شیتها اعتباری ندارد، و مردم به گفته های وزیر خارجه خودمان اعتماد کنند.
ارنست مونیز، وزیر انرژی آمریکا: انتقاداتی که میگویند چارچوب تفاهم حاصل شده زیر ساختهای هستهای ایران را سالم باقی میگذارد را رد می کنم .درباره این موضوع همیشه باید به خاطر داشته باشیم که زمان گریز هستهای به طرز محسوسی افزایش یافته است و من میگویم که ازلحاظ اینکه ما برای پاسخ دیپلماتیکی اهر پاسخ دیگر زمان در اختیار داشته باشیم، تفاوت زیادی بین 2 ماه تا 12 ماه وجود دارد.
اختلافات در به تصویر کشیدن توافق هسته ای از سوی دو طرف نه اختلاف بر سر محتوا بلکه مربوط به بخشی است که هر طرف بر آن متمرکز میشود. بدون شک هم اکنون روایت متفاوتی وجود دارد اما با متن مکتوب تعارضی ندارد.
«بنرودز»، مشاور امنیت ملی کاخ سفید: رفع تحریمها، گامی است که ایرانیها باید آن را «به دست آورند.» تحریمهای آمریکا با صدور یک فرمان اجرایی از سوی رئیسجمهور حذف خواهند شد و این به معنی آن است که در صورتی که نقض توافقی در کار باشد آنها به سرعت میتوانند بازگردانده شوند.
جاش ارنست، سخنگوی کاخ سفید: درخواست این کشور برداشتن چند مرحله ای تحریم ها علیه ایران است البته درباره جزئیات آن مذاکره خواهد شد.برداشتن تحریم ها در یک نقطه به صورت مشروط ممکن خواهد بود.
ابهامی درباره درخواست آمریکا برای برداشتن تحریمها ازایران در چند مرحله در توافق نهایی هسته ای وجود ندارد اما درباره جزئیات آن مذاکرات خواهد شد. موضع آمریکا این نیست که همه تحریم ها علیه ایران باید از روز نخست برداشته شود.واشنگتن میخواهد تعهد مستمر ایران را با آغاز برداشتن تحریم ها ببیند.
آمریکا می تواند نقطه ای را پیش بینی کند که میتوان در آن، تحریم ها را برچید اما فقط پس از تعهد مستمر و در دوره طولانی ایران.
ماری هارف، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا : چند ماه پس از نهایی شدن برنامه جامع اقدام مشترک، من فکر میکنم وزیرامورخارجه گفته است شش ماه پس از نهایی شدن برنامه جامع اقدام مشترک که از پایان ژوئن شروع می شود، ایران میتواند گامهایی رابرای تعلیق تحریمها تکمیل کند. ما انتظار داریم تعلیق در نخستین سال روی دهد اما اگر ایران این گامها را سریعتر بردارد، تعلیق سریعتر روی خواهد داد. این تعلیق بستگی به برداشتن گامها دارد و ما نمیتوانیم آن راپیش بینی کنیم.
آمریکا و ایرانی ها اطلاعاتی که ما آنها را پارامترها می نامیم، منتشرکردند. ایرانیها اطلاعات مربوط به آنچه را که درباره آن توافق کردیم در رسانه های خود منتشر کردند و ما نیز این کار را انجام دادیم. من فکر میکنم همکاران اروپایی از همین پارامترها استفاده کردند. این موضوع جدیدی نبود.
ما به صورت شفاف گفتیم موضع ما همواره در این توافق این بوده است که مسئله تحریمها به صورت مرحله به مرحله گردد و ایران اگر با قابلیت راستی آزمایی به تعهدات خود عمل کند، تخفیف در تحریم ها صورت خواهد گرفت.
تحریم های آمریکا و اروپا مربوط به هسته ای پس از آنکه آژانس بین المللی انرژی هسته ای راستی آزمایی کند که ایران تمام گام های مربوط به هسته ای را برداشته است، به حالت تعلیق درمی آید. درباره تحریم های آمریکا تعلیق مسلما نخستین گام است و سپس پس از اطمینان از عمل ایران به تعهدات خود برچیده خواهد شد.
باراک اوباما : جامعه جهاني قبول کرده که برخي از تحريم ها علیه ايران حذف کند و اين مرحله به مرحله خواهد بود البته بازگشت پذير خواهد بود و اگر ايران تخطي کند تحريمها باز خواهد گشت. تحريم هاي ديگر از جمله حمايت از ترويسم و موشکهاي بالستيک و حقوق بشرهمچنان باقي خواهند ماند. اين توافق برپايه اعتماد نبوده و بر پايه راستي آزمايي است.
ایران بیش از هر کشور دیگری شاهد بازرسی ها خواهد بود و به عنوان عضو انپیتی تعهداتی دارد.جامعه بینالمللی پذیرفته مرحله به مرحله بخشهایی از تحریمها علیه ایران را لغو کند اما در همان حال تحریمهای دیگر درباره موشکهای بالستیک و حقوق بشر ادامه خواهد یافت.
جان کری : اگر یک توافق نهایی با ایران حاصل شود لغو تحریمها علیه تهران به صورت مرحلهای انجام خواهد شد و اگر ما در هر مرحلهای بفهمیم که ایران به تعهداتش در این توافق عمل نمیکند تحریمها میتواند به جای خود بازگردد.
دیدگاه تان را بنویسید