حرکت ایران-آمریکا از دفتر حفاظت منافع تا سفارتخانه؟
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
سید رحیم نعمتی: گزارش روزنامه واشنگتن پست کمی بعد از انتشار از دو طرف ایران و آمریکا تایید شد و حسن قشقاوی، معاون کنسولی پارلمانی، پارلمانی و امور ایرانیان خارج از کشور وزارت امور خارجه، هم روز یکشنبه 20 اردیبهشت به مجلس رفت تا در مورد این گزارش به نمایندگان مجلس توضیحاتی بدهد. اصل قضیه مربوط میشود به انتقال دفاتر حفاظت منافع ایران و آمریکا که تا حالا سفارت سوئیس در تهران محل دفتر حفاظت منافع آمریکا بود و آن طرف هم سفارت پاکستان در واشنگتن عهدهدار دفتر حفاظت ایران. واشنگتن پست روز جمعه 18 فروردین گزارش داد که تهران و واشنگتن برای انتقال دفاتر حفاظت منافع در پایتختهای دو طرف به اماکن جدید به توافق رسیدهاند و این توافق را یکی از اولین توافقهای آمریکا با ایران بعد از زمان انقلاب اسلامی در سال 57 دانست.
صرف این خبر باعث شد تا همان روز حمید بابایی، مسئول بخش مطبوعاتی نمایندگی دائم ایران در سازمان ملل در نیویورک، به آن جواب بدهد و دو روز بعد، قشقاوی را به خاطر تذکر نمایندگان به مجلس بکشاند. واشنگتن پست به نقل از مقامی که نامش در گزارش خود نیاورده، نقل کرد که این تغییر مکانها نوعی «مبادله»، «رابطه متقابل» و «نشانه دیپلماسی» است که «معاملهای دو طرفه» در جریان بوده است. علاوه بر این، واشنگتن پست از مقامهای آمریکایی پرس و جو کرده که آیا این توافق ربطی به مذاکرات جاری هستهای هست یا نه و یکی از مقامات وزارت خارجه آمریکا در پاسخ داده که این جابهجایی ربطی به مذاکرات هستهای فعلی ندارد و اجازه این کار به صورت پروتکلی صادر شده است.
دو نکته در گزارش واشنگتن پست در مورد معامله دو طرفه و ارتباط این معامله با توافق هستهای آن مقدار حساسیت را دارد که باید توضیحی در مورد آن داده بشود. قشقاوی در مجلس همان چیزی را گفت که بابایی دو روز قبل گفته بود و فرسودگی دفتر حفاظت منافع آمریکا در سفارت سوییس و نیاز به فعالیت بیشتر برای دفتر ایران در سفارت پاکستان را پیش کشید تا این که جابهجایی هر دو دفتر را به دلیل نیازهای جاری در امور کنسولی ربط داده باشد. این توضیحات در جهت عادی بودن جابهجای این دفاتر بیان شد اما با نگاهی کوتاه به روند اتفاقات در طول یک سال و نیم گذشته و به خصوص حرکت اخیر جان کری، وزیر خارجه آمریکا، نشان از این دارد که جابهجایی دفاتر یک اتفاق عادی و معمولی نیست.
اول باید توجه داشت که از سفر اول روحانی به نیویورک برای شرکت در مجمع سالانه سازمان ملل به بعد جریان ایران و آمریکا وارد فاز تازهای شد که جدای از نگاه حساس داخلی، نگاه خارجی هم با دقت این روند را زیر نظر داشته است. ملاقاتهای مکرر وزرای خارجه ایران و آمریکا با یکدیگر هر چند که به دلیل مذاکرات هستهای توجیه کافی داشت اما تعداد و کیفیت این ملاقاتها تا آن اندازه بود که از حد و حدود دو طرف مقابل در مذاکره فراتر میرفت و رفتن وزیر خارجه آمریکا به محل اقامت نماینده دائمی ایران در سازمان ملل روایت دیگری از این ماجرا را نشان داد. این محل بنابر پروتکلهای بینالمللی جزو خاک ایران محسوب میشود و رفتن جان کری به آنجا برای دیدار با محمدجواد ظریف به معنای ورود وزیر خارجه آمریکا به خاک ایران بود که این اقدام از زمان قطع روابط بین دو کشور در 35 سال گذشته سابقه نداشته است و حتی میتوان گفت میان دو کشور با وضعیت تخاصم و قطع کامل روابط اتفاق استثنایی یا دست کم نادر است.
معلوم است که این روند آن قدر طول کشیده که حالا باید به نقطه تعیین کنندهای برسد و آن حرکت کری هم به منزله پیشدرآمدی برای این نقطه تعیین کننده بود. این نقطه تعیین کننده را باید در انتقال دفاتر حفاظت منافع در پایتختهای هر دو کشور دانست که به لحاظ عرف دیپلماتیک تحولی در روابط دو طرف است چرا که دفتر حفاظت منافع یک جایگاه حقوقی مشخص در این عرف دارد و وقتی که به محلی جدید برای افزایش فعالیت خود منتقل میشود به معنای تحول رسمی در روابط دو طرف است که از آن موضع تخاصم صرف خارج شده است.
البته باید گفت که این اتفاق به معنای بازگشایی سفارت نیست اما میتواند نقطه شروع مناسبی باشد تا به این مرحله برسد و به همین جهت است که این اتفاق را میتوان به عنوان یک نقطه شروع برای حرکت به آن مرحله ارزیابی کرد. همین موضوع باعث شده تا حساسیت نمایندگان مجلس برانگیخته بشود اما با وجود توضیحات قشقاوی، جابهجایی دفاتر بیشتر از حد مطرح شده از ساختمانهای فرسوده یا فعالیت بیشتر دفاتر حفاظت منافع است و جهتی را نشان میدهد که از قبل شروع شده بود اما حالا و با این اتفاق به مرحله جدیدی رسیده و میتواند شکل و شمایل رسمیتری پیدا کند.
دیدگاه تان را بنویسید