هشت ماه انتظار تا آلماتی/ دور جدید مذاکرات و بازسنجی سیاست و تغییر رفتار غرب درباره مسئله هستهای ایران
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
"هشتم اسفند و هشت ماه انتظار از مسکو تا آلماتی برای آن که هشتمین دور از مذاکرات هسته ای بین ایران و گروه 1+5 در پایتخت قزاقستان برگزار شود." شاید همین یک جمله گواه فرایندی بسیار طولانی، تکراری و حتی کسلکننده باشد که از تابستان 2002، یعنی از حدود 11 سال قبل شروع شد و تا نون ادامه داشته است. در فرایند مذاکرات بر سر مسئله هستهای ایران اتفاقات زیادی پیش آمد؛ نخست عقب نشینی ایران در همان مراحل اولیه این فرایند که منجر به انعقاد قرار و مدارهایی نظیر توافقنامه تهران در 21 اکتبر 2003، توافقنامه بروکسل در 23 فوریه 2004 و توافقنامه پاریس در 14 نوامبر 2004 شد و بعد از آن هم، پیش روی ایران در از سرگیری غنی سازی با خروج از تعلیق داوطلبانه و فک پلمپ در ژانویه 2006 که موجب ورود پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت شد و چهار قطعنامه تحریمی این شورا به علاوه تحریم های یک جانبه آمریکا و کشورهای اروپایی را بر ایران تحمیل کرد. هر کدام از این مراحل در فرایند پرفراز و نشیب 11 ساله مذاکرات هستهای جای بحث و تامل دارد، چراکه همین روند طولانی مدت مذاکرات هستهای دست مایهای برای مداجلات داغ سیاسی در داخل شده است. اما در این میان
حداقل این یک نکته قابل قبول است که روند بیش از یک دهه مذاکرات بین ایران و گروه 1+5 مبدل به روندی طولانی شده و همین موضوع نیز توقعاتی را به بار آورده است. توقعات ناشی از روند طولانی مدت مذاکرات، بیشتر از هر چیز متوجه نتیجه مذاکرات است. در واقع هم اکنون پس از 11 سال مذاکره این سؤال جدی مطرح است که آیا مذاکرات به نتیجه ای مشخص و به خصوص در جهت حل و فصل پرونده هسته ای ایران دست خواهد یافت؟ این توقع و سوال چیزی است که در مذاکرات چند سال گذشته چندان نمودی نداشته است. در مذاکرات زنجیره ای ژنو یک در 19 جولای 2008، ژنو دو در 2 اکتبر 2009 و ژنو سه در 6 دسامبر 2010 بیشتر از آن که نگاه ها متمرکز بر نتیجه مذاکرات باشد، معطوف به نحوه مذاکرات بود. اما این وضعیت به ویژه در سال جاری و با انجام سه دور مذاکرات در استانبول، بغداد و مسکو تغییر قابل توجهی کرده است تا آنجا که نگاه به مذاکرات آلماتی به صورت قابل توجهی به سوی نتیجه نهایی مذاکرات معطوف شده و این انتظار را ایجاد کرده که مذاکرات آلماتی نتیجه ملموس و مشخصی را به دنبال داشته باشد. روشن است که طولانی شدن روند مذاکرات به طور طبیعی در این تغییر وضعیت بی تاثیر نبوده اما از
سوی دیگر باید توجه داشت که این تغییر وضعیت تا اندازه قابل توجهی محصول فضای رسانهای و تبلیغاتی و همچنین فشارهای سیاسی و اقتصادی غرب است. در این شکی نیست که غرب در آستانه هر دور از مذاکرات هستهای ایران، با دستگاه تبلیغات رسانهای خود فضاسازی خاصی را به راه می اندازد و این موضوع پیش از این در هر دور از مذاکرات هستهای بارها تجربه شده است. برای مثال میتوان به فضاسازی دستگاه تبلیغاتی غرب پیش از مذاکرات استانبول اشاره کرد. فضاسازی و بازنمایی رسانهای غرب در آن زمان به نحوی بود که ایران را مسئول بینتیجه ماندن مذاکرات معرفی میکرد و فضای مذاکرات را طوری بازنمایی میکرد که گویا این ایران است که میز مذاکره را ترک کرده و طرف غربی همواره آماده مذاکره است. در حالی که سیاست اعمال فشارهای یک جانبه ازسوی کشورهای غربی راه را برای مذاکره بسته بود. این دور از مذاکرات هستهای هم فضاسازی رسانهای مشابهی را تجربه کرد. خبرگزاری رویترز یکی دو هفته قبل از مذاکرات فضاسازی رسانهای را با بیشترین تاکید بر نتیجه مذاکرات آغاز کرد. موضوع تخفیف در تحریم فروش طلا در مقابل تعطیلی فردو در همین فضاسازی مطرح شد و حتی عدم اعتماد غرب به
جدیت ایران در حصول نتیجه نیز در برنامه فضاسازی رسانهای گنجانده شد. این سیاست رسانه ای غرب بسیار هدفمند طراحی شده اما حتی با وجود طولانی شدن روند مذاکرات و ایجاد توقعات و انتظارات، هم اکنون نباید برای حصول نتیجه مذاکرات هستهای عجله داشت و خود را از قبل تسلیم فضاسازی غرب کرد. باید توجه داشت که آمریکا با تیم جدید جان کری پا به دور جدید مذاکرات هستهای میگذارد و هنوز وزن این تیم و موضعگیری خاص آن در مذاکرات مشخص نیست، بویژه این که هم این تیم و هم کل دستگاه دیپلماسی اوباما به نحو قابل توجهی بر طبل مذاکرات مستقیم آمریکا با ایران میکوبد. بنابراین، مذاکرات آلماتی را تنها میتوان از منظر یک نقطه شروع جدید دید و نه نقطه پایانی از یک فرایند و حصول نتیجه. این نقطه شروعی است برای سنجش وزن و مقدار دیپلماسی جدید آمریکا و بررسی جدی این سؤال که آیا آمریکا در پرونده هسته ای ایران و یا حتی موضوع مذاکرات مستقیم، حاضر به قضاوتی متفاوت با گذشته هست یا نه و تا چه اندازه در حل دیپلماتیک این پرونده صداقت دارد؟ همین مسئله در مورد دیگر طرفهای مذاکره نیز صادق است و در نهایت میتوان گفت که این دور از مذاکرات برای تمام طرفهای
مذاکرهکننده، بیشتر یک بازسنجی در سیاستهای یکدیگر و وزن کشی مجدد در عرصه مذاکرات است تا حصول به نتایج عینی و محسوس.
دیدگاه تان را بنویسید