کد خبر: 284962
تاریخ انتشار :

سه راهبرد جديد ضد ايراني اسرائيل در دوران پسا توافق

پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :

پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :

به گزارش نامه نیوز، انديشکده مرکز سياست يهود در تحليلي به قلم گابريل شاينمان مدير بخش سياست‌گذاري اين انديشکده که در نشنال اينترست منتشر شد به فقدان راهبرد مشخص اسرائيل در خصوص ايران و توافق هسته‌اي پرداخت و نوشت: اسرائيل هيچ راهبرد مشخصي در خصوص ايران ندارد. مقامات اسرائيلي از شکست کمپين عمومي خود عليه توافق هسته‌اي ايران ضربه سختي خورده‌اند و حتي فرارسيدن "روز تصويب اجراي توافق" در هجدهم اکتبر هم آن‌ها را از خواب پسا توافقشان بيدار نکرده است. اسرائيلي‌ها به ناچار ايستاده و سرنوشت خود را نظاره مي‌کنند؛ موقعيتي که با مداخله نظامي روسيه در سوريه شدت بيشتري گرفته و آن‌ها را ناگزير کرده دست به دامان دولت باراک اوباما شوند که همچنان بانگ دستاورد موفقيت‌آميز خود را سر مي‌دهد. اسرائيل که بر فرونشاني موج اخير تروريسم فلسطيني‌ها متمرکز شده، ظاهراً وضعيت سست و نامناسبي در دوران پسا توافق دارد. هدف اصلي نتانياهو متمرکز بودن آمريکا بر روي ايران بود به گزارش خراسان بنيامين نتانياهو به مدت شش سال راهبرد کاملاً واضح و روشني در خصوص ايران داشت. وي موفق شد آمريکا را به انجام اقداماتي قهرآميز شامل اعمال تحريم‌هاي اقتصادي، انزواي ديپلماتيک و تهديد قابل‌توجه نظامي در خصوص ايران مجاب کند تا حکومت ايران مجبور شود ميان برنامه هسته‌اي و حيات خود يکي را انتخاب کند. نتانياهو که مي‌دانست اوباما با چنين راهبردي مخالف است، آن را از هر نوع مداخله‌اي مصون نگاه داشت. نتانياهو امتيازهاي بي‌سابقه و خطرناک سياسي از قبيل توقف ده‌ماهه شهرک‌سازي‌ها و آزادي يک‌جانبه هفتاد و هشت تروريست محکوم فلسطيني را داد تا رضايت اوباما را جلب کرده و توجه وي را دوباره به مسئله ايران معطوف سازد. همينطور، سياست حداقلي در سوريه اتخاذ کرد، واکنش‌هاي حساب‌شده‌اي به اقدامات تحريک‌آميز حماس و حزب‌الله در نظر گرفت، و رويکرد بردبارانه اما محکمي در قبال جنجال‌هاي منطقه‌اي دنبال کرد تا از هرگونه دخالت طولاني و پيش‌بيني‌شده در اين بحران‌ها که بتواند به سياست اسرائيل در قبال ايران خدشه وارد کند، جلوگيري به عمل آورد. هدف اصلي نتانياهو از اين اقدامات اين بود که تمرکز آمريکا بر روي ايران باشد. شکست کامل استراتژي اسرائيل با تصويب برجام راهبرد نتانياهو در اوايل سال ۲۰۱۳ ميلادي به نقطه اوج خود رسيد _ اسرائيل از مسائل انحرافي اجتناب کرده بود و ايران زير فشار اقتصادي زيادي قرار گرفته بود _ اما اين راهبرد چندي پس از انتخاب دوباره اوباما به عنوان رئيس‌جمهور آمريکا از هم پاشيد. آمريکا که مذاکرات مخفيانه خود را به مدت نزديک به دو سال از اسرائيل پنهان کرده بود، توافق موقتي با ايران به امضا رساند که چندين امتياز حياتي از سوي آمريکا را در بر داشت و سياست آمريکا را از حالت مخالفت با اشاعه تسليحات هسته‌اي ايران به سياست مديريت برنامه هسته‌اي اين کشور تغيير داد. ايران، در ازاي پايان فوري و دائمي سياست قهرآميز آمريکا، با محدوديت‌هاي موقت بر روي برنامه‌هاي غني‌سازي و بازفرآوري خود موافقت کرد. طي چند ماه، همه تحريم‌هاي هسته‌اي عليه ايران تعليق يا رفع خواهد شد، همه اقدامات مخفي عليه برنامه هسته‌اي ايران متوقف خواهد شد و ايران به يکي از سهامداران منطقه در خصوص مسائلي چون بحران سوريه تبديل خواهد شد. برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) نقطه فروپاشي نهايي راهبرد اسرائيل در خصوص ايران است. به‌طور خلاصه بايد گفت که اوباما از نتانياهو زرنگ‌تر از آب در آمد. اولويت‌هاي غلط سياست کنوني اسرائيل در قبال ايران اولويت‌هاي فعلي سياست اسرائيل در قبال ايران حاکي از نبود راهبردي مشخص در خصوص اين کشور است. اول اينکه، اسرائيل از کشورهاي عضو گروه ۱+۵ مي‌خواهد با قاطعيت و دقت تمام توافق را اجرا کنند. با توجه به اينکه تنها مکانيسم مجازات، بازگشت آني همه تحريم‌هاست، اين نگراني اصلي وجود دارد که دولت اوباما از ترس به خطر افتادن کليت توافق هسته‌اي، تخلفات ايران از توافق را پنهان نگاه داشته و از افشاي آن‌ها خودداري کند. دوم اينکه، اسرائيل قصد دارد به درک دقيق و جزئي متقابل با دولت اوباما بر سر تفسير نقاط ريز توافق برسد. تأخير، بي‌ميلي و ناتواني دولت آمريکا در تعيين و اجراي هر نوع مجازاتي براي آزمايش اخير موشکي ايران، علي‌رغم تخلف آشکار برجام و قطعنامه‌هاي مرتبط شوراي امنيت سازمان ملل، و يا به خاطر دستگيري چهارمين شهروند آمريکايي در ايران، مسئله کاملاً نگران‌کننده‌اي است. ابهامات فراوان موجود در توافق هسته‌اي احتمالاً دادخواهي‌هاي بي‌پايان ميان هم‌پيمانان بر سر تفسيرهاي متفاوت قانوني را در پي خواهد داشت. و در نهايت اينکه، اسرائيل مي‌خواهد آشکارترين زخم موجود در اتحاد بين اسرائيل و آمريکا را فراموش کند و رابطه مثبتي با اوباما در آخرين سال از دوره رياست‌جمهوري‌اش برقرار نمايد. معنا و مفهوم اين سياست و پيامدهاي آن مشخص نيست اما ديدار نتانياهو با باراک اوباما نقطه آغاز رسمي اين فرآيند خواهد بود. ايران، به‌رغم تلاش‌هاي اسرائيل، به قدرت هسته‌اي بدل خواهد شد اين رويکرد شانس چنداني براي موفقيت ندارد. هدف آن تهران نيست، بلکه اوباماست؛ اوباما هم اهميت چنداني براي متحد خود قائل نيست و به جاي آنکه ايران را باني مشکلات منطقه بداند، به نقش ايران در حل مشکلات معتقد است. حتي اگر تمجيد و ستايش اسرائيل از اوباما موفقيت‌آميز باشد، ماهيت موقتي محدوديت‌هاي فعاليت‌هاي غني‌سازي و بازفرآوري ايران، بدين معناست که حتي اجراي دقيق توافق هم نمي‌تواند مانع از آن شود که ايران بصورت مشروع به کشوري در آستانه هسته‌اي شدن تبديل شود. البته گزينه اسرائيل از نظر نظامي همچنان معتبر است اما از لحاظ ديپلماتيکي در وضعيت فاجعه‌باري قرار دارد و اين واقعيت تأثير رواني شديدي روي اسرائيل دارد. اسرائيلي‌ها که از بي‌ثمر بودن اين رويکرد جديد آگاه‌اند، شانه‌اي بالا مي‌اندازند و انتظار ژانويه سال ۲۰۱۷ ميلادي را مي‌کشند. اسرائيل تنها حرف مي‌زند و در عمل راهبردي ندارد اما اسرائيل نمي‌تواند تا انتخاب رئيس‌جمهور بعدي آمريکا صبر کند. توافق هسته‌اي، در صورت اجرا، خطر گريز هسته‌اي ايران را در کوتاه‌مدت کاهش مي‌دهد اما به مقدار زيادي بر خطر فعاليت‌هاي خشونت‌بار متعارف ايران مي‌افزايد. اسرائيل اطمينان دارد که نتيجه آزادي پول‌هاي بلوکه‌شده ايران، افزايش تصاعدي توانمندي‌هاي حزب‌الله خواهد بود. اسرائيلي‌ها همچنين معتقدند توافق هسته‌اي بر ستيزه‌جويي ايران خواهد افزود و لذا آستانه دولت آمريکا براي رفتارهاي شرورانه ايران بالاتر خواهد رفت تا از به خطر افتادن توافق هسته‌اي جلوگيري به عمل آيد. دولت اسرائيل علناً اين نگراني‌هاي مهم را اعلام مي‌دارد اما در يافتن راهبرد مناسب براي دوران پسا توافق به تقلا افتاده است. اسرائيل بايد ايران را به تخلف از تعهداتش برانگيزد راهبرد اسرائيل در قبال ايران در دوران پسا برجام به چه صورت مي‌تواند باشد؟ اولاً، اسرائيل مي‌تواند ايران را در راستاي تخلف از تعهداتش برانگيزد. اسرائيل، برخلاف آمريکا، يکي از طرفين برجام نيست و بنابراين هرگز نمي‌تواند از آن تخلف کند. در عمل، تعجبي نخواهد داشت اگر تأکيد مضاعف بر خرابکاري‌هاي سايبري و مخفيانه عليه زيرساخت نظامي هسته‌اي ايران در دستور کار اسرائيل قرار گيرد. اسرائيل، به منظور ايجاد تنش و اختلاف بيشتر مي‌تواند روي اظهارات اخير امارات متحده عربي مانور دهد؛ طبق گزارش‌ها، سفير امارات در آمريکا بيان داشته که امارات به دنبال همان حق غني‌سازي خواهد رفت که آمريکا امتياز آن را به ايران اعطا کرده است. تخلف ايران از توافق يا به لغو کلي برجام خواهد انجاميد، و يا دست‌کم فضاي ديپلماتيک بيشتري براي اقدامات بالقوه اسرائيل ايجاد خواهد کرد. بدين‌ترتيب، شمشير داموکلس کمي از گردن اسرائيل فاصله خواهد گرفت. اسرائيل بايد به مقابله جدي با عوامل نيابتي ايران در منطقه بپردازد دوم، اسرائيل بايد زمينه ديپلماتيک لازم را براي راهبردي مستحکم‌تر براي مقابله با حزب‌الله در لبنان و سوريه فراهم کند، پيش از آنکه اين عامل نيابتي ايران از منافع مالي و سياسي توافق هسته‌اي بهره ببرد. چنين تغييري از لحاظ نظري حمايت دولت آمريکا را به همراه خواهد داشت. دولت آمريکا با قبولاندن توافق ايران به کنگره بدبين اين کشور، حتي وعده داد که جلوي حمل‌ونقل تسليحات حزب‌الله را در قالب اقدامي گسترده به منظور مقابله با ستيزه‌جويي متعارف ايران در منطقه خواهد گرفت. اسرائيل صراحتاً مي‌تواند به آمريکا و ايران اعلام کند که فعاليت‌هاي نظامي حزب‌الله (همچون راکت‌ها، حمله به گاردهاي نظامي، کاشت بمب‌هاي کنار جاده‌اي در مرز اسرائيل يا تحکيم موقعيت خود در ارتفاعات جولان) واکنش بسيار بزرگ‌تري در مقايسه با سياست شش سال گذشته اسرائيل در پي خواهد داشت. اين امر همچنين اسرائيل را بر آن خواهد داشت تا سياست خود را در قبال سوريه مورد بازبيني قرار دهد و سوريه را ميدان نبرد متغيري ببيند که مي‌توان در آن به تخريب توانمندي‌هاي ايران پرداخت. سياست قاطعانه‌تر از سوي اسرائيل در مورد سوريه و لبنان، تمجيد و تحسين کشورهاي عربي حاشيه خليج‌فارس را نيز در پي خواهد داشت، کشورهايي که از موافقت اوباما با گسترش قدرت ايران به شدت برآشفته‌اند. اولويت‌هاي اسرائيل، پس از توافق هسته‌اي، بايد در راستاي خلع‌سلاح عوامل نيابتي ايران قرار گيرد. اسرائيل بايد در راستاي کاهش پيامدهاي برجام گام بردارد سوم، اسرائيل بايد همکاري در اجراي توافق را با کنگره نهادينه کند. علي‌رغم ادعاهاي نامزدهاي جمهوري‌خواه انتخابات رياست‌جمهوري آمريکا، اين توافق به احتمال زياد پس از اوباما نيز بر قوت خود باقي خواهد بود. اگر ايران تخلف آشکاري از توافق نکند، رؤساي‌جمهور آينده آمريکا سرمايه ديپلماتيکي يا سياسي لازم براي زير پا گذاشتن توافق هسته‌اي را در اختيار نخواهد داشت. براي روشن شدن موضوع بايد اشاره کرد که حدود دو سال طول کشيد تا دولت بوش بتواند چارچوب توافقي سال ۱۹۹۴ با کره شمالي را، علي‌رغم برنامه فاحش و آشکار غني‌سازي اورانيوم پيونگ‌يانگ و مخالفت سراسري جمهوري‌خواهان با آن توافق، لغو نمايد. اسرائيل مي‌تواند در راستاي احياي کميته امنيتي مشترک ميان کنست و کنگره آمريکا تلاش کند و کانون توجه آن را روي اجراي برجام معطوف سازد. اين کميته در صورت ارتقاي وضعيت خود مي‌تواند به راهنمايي براي بينش بلندمدت اسرائيل تبديل شده و انجمني براي تبادل‌نظر ميان دو طرف متحد فراهم کند. با توجه به پيچيدگي‌هاي بسيار توافق هسته‌اي، اقدامات اين کميته مي‌تواند در زمان فروپاشي توافق به کار آيد. ترديدي نيست که برجام آسيب جدي به موقعيت استراتژيک اسرائيل وارد کرده است. با اين حال، اسرائيل بايد بداند که وضع پيشين هرگز احيا نخواهد شد. اسرائيل، به جاي آنکه فقط از اوباما بخواهد با قاطعيتي بيش از زمان مذاکرات، به اجراي توافق بپردازد، مي‌تواند گام‌هاي عملي متعددي براي کاهش ابعاد پيامدهاي توافق بردارد و زمينه را براي دوران پس از برجام مهيا کند. اسرائيل در مصاف با اوباما آسيب ديده است و براي جلوگيري از شکست، بايد راهبرد جديدي در قبال ايران شکل دهد که با واقعيت‌هاي جديد منطقه همخواني داشته باشد.

دیدگاه تان را بنویسید

 

نیازمندی ها