کاسبی زیر چتر مکتب ایرانی
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) : 
به گزارش نامه به نقل از هفته نامه متن، ماجرا از دومین همایش پرحاشیه ایرانیان مقیم خارج کشور در مرداد 1389 علنی شد. در آن سال محمد شریف ملکزاده، دبیر وقت شورای عالی رسیدگی به امور ایرانیان خارج از کشور که سال گذشته با اتهامهای مالی متعددی روبه‌رو شد، از اسفندیار رحیم‌مشایی جانشین رییس‌جمهور در این شورا دعوت کرد که به‌عنوان سخنران اختتامیه به جایگاه بیاید. مشایی در سخنان خود، به کاربردن کلمه ایران را یک ذکر مذهبی دانست و گفت: «من اصرار دارم بر مکتب ایران، بعضی‌ها ممکن است بر من خرده بگیرند که تو چرا نمی‌گویی مکتب اسلام؟ از مکتب اسلام دریافت‌های متنوعی وجود دارد... دریافت ناب از حقیقت ایمان و حقیقت توحید و حقیقت اسلام، مکتب ایران است. باید از این پس ما مکتب ایران را به دنیا معرفی کنیم.»
دریافت‌های متنوع از اسلام، نظریه‌ای بود که پیش از این حسین حاج‌فرج دباغ مشهور به عبدالکریم سروش با عنوان نظریه قبض و بسط دین از آن سخن گفته بود. با این تفاوت که دکتر سروش به کمک ابزارهای رسانه‌ای غیردولتی و گاهی نیز تریبون‌های دانشجویی به بیان دیدگاه‌های خود می‌پرداخت ولی مشایی که دو دهه پیش با نام مستعار مرتضی محب‌الاولیا در وزارت اطلاعات فعالیت می‌کرد، به کمک حلقه یاران استقراضی خود، میلیون‌ها دلار بودجه برای ترویج نظریه خود از خزانه عمومی کشور برداشت کرد. سخنان مشایی با واکنش‌های مختلفی مواجه شد. با این حال کمتر مقام دینی‌ای حاضر به تایید دیدگاه‌های او شد. به همین دلیل بسیاری از نهادهای تابع دولت ماموریت یافتند تا نظریه ارایه‌شده توسط رییس دفتر رییس‌جمهور را ترویج کنند. اختصاص بودجه‌های کلان دولتی برای ترویج فرهنگ ایران پیش از اسلام با انتقاد رهبر فرزانه نظام مواجه شد. ایشان در دیداری که یک سال پس از طرح نظریه مکتب ایرانی با هیات دولت داشتند، تاکید کردند که «در مورد علاقه به ایران، به جای تاکید بر ایران قبل از اسلام، بر ایران بعد از اسلام تاکید شود زیرا افتخارات ایران بعد از اسلام در هیچ دوره ای از تاریخ ایران وجود نداشته است. رشد پیشرفت‌های علمی، هنری، فرهنگی و حتی نظامی در ایران بعد از اسلام، به‌ویژه در دوران دیلمی، سلجوقیان و صفویه به هیچ وجه قابل مقایسه با ایران قبل از اسلام نیست. اگر می‌خواهید از ایران و ایرانی‌گری حمایت کنید، ایران بعد از اسلام، مستندتر و آشکارتر است.»
آیت‌الله عبدالله جوادی‌آملی از دیگر منتقدان مکتب ایرانی است. او در این خصوص با بیان اینکه چیزی به نام مکتب ایرانی نداریم، گفت: «ایرانیت، یک فکر و مکتب نیست و این درست نیست که مثلا ایران را با قرآن و اسلام بسنجیم؛ زیرا خاک را با فرهنگ نمی‌سنجند.»
آیت‌الله مصباح‌یزدی نیز در این‌خصوص تاکید کرد: «افرادی که بی‌شرمانه مکتب ایران را به جای مکتب اسلام معرفی می‌کنند، خودی نبوده بلکه غیرخودی‌اند؛ ما با کسی عقد اخوت نبسته‌ایم و از کسی حمایت می‌کنیم که حامی اسلام و تابع رهبری باشد.» او با بیان اینکه آنچه به ما عزت بخشیده، اسلام است، تصریح کرد: «ایران در زمان رژیم پهلوی هم بود، آنها طرفدار ناسیونالیسم و ملی‌گرایی مثبت بودند؛ حالا ما باید همان شعارها را زنده کنیم؟ پس اسلام و انقلاب چه شد؟»
احمد توکلی، علی مطهری، غلامعلی حدادعادل، داوود احمدی‌نژاد، حبیب‌الله عسگراولادی و سرلشکر فیروزآبادی از دیگر کسانی بودند که در سخنرانی‌های عمومی به مخالفت با نظریه مکتب ایرانی پرداختند.
محمود احمدی‌نژاد از معدود کسانی بود که به ستایش از نظریه رییس‌دفتر خود پرداخت و مخالفت‌ها با مشایی را نتیجه کم‌توجهی به عمق دیدگاه‌های او دانست. رییس‌جمهور چندی بعد این حمایت خود را کامل کرد و در جمع ایرانیان مقیم تاجیکستان از کوروش، پادشاه هخامنشی تجلیل کرد و گفت: «فردوسی، شاعر ایرانی، مکتب پیامبر اسلام را نجات داده است.»
حجت‌الاسلام ادیب‌یزدی از دیگر حامیان نظریه مکتب ایرانی است. او در جلسه اعلام تاسیس گروه حامیان مشایی منشعب از جامعه اسلامی وعاظ تهران که در سال 89 تالار میثاق متعلق به ارتش برگزار شد، ضمن اعلام حمایت از رییس‌دفتر رییس‌جمهور اعلام کرد، حاضر به مناظره با افرادی است که ترویج مکتب ایرانی را نمی‌پذیرند. هرچند چند ماه پس از این سخنرانی، در جمع مردم شهرستان نور، دیدگاه‌های متفاوتی را بیان کرد. جامعه وعاظ ولایی تشکل ناپایداری است که توسط عباس امیری‌فر، امام‌جماعت سابق نهاد ریاست‌جمهوری و دبیر اجرایی سابق جامعه اسلامی وعاظ تهران تاسیس شد. جعفر شجونی، دبیرکل جامعه وعاظ تهران، علت اختلاف با امیری‌فر را دریافت پول‌های کلان از دولت و وزارتخانه‌ها می‌داند تا جایی که در یکی از جلسه‌های این جامعه، از رییس آموزش و پرورش یکی از مناطق تهران خواسته بودند 150 چادر مشکی برای همسر روحانیون عضو جامعه، هدیه بیاورد. در جلسه تاسیس جامعه وعاظ ولایی نیز کارت‌های اعتباری بانک اقتصاد نوین به مبلغ 150هزار تومان بین روحانیون و طلاب جوانی که در این جلسه حضور داشتند توزیع شد. این کارت‌ها از سوی حمید بقایی یکی از اعضای حلقه مشایی به این جلسه هدیه داده شده بود.
ریشه‌های مکتب ایرانی
همایش ایرانیان خارج از کشور، یک مدعو آمریکایی به نام پروفسور ریچارد فرای داشت که سعی می‌کرد با زبان دست و پا شکسته فارسی، از ارادت خود به فرهنگ ایران سخن بگوید. این محقق آمریکایی در پایان سخنرانی‌اش از درخواستش برای دفن در کنار زاینده رود(همچون پروفسور پوپ) سخن گفت. درخواستی که بلافاصله توسط رییس‌جمهور و با اهدای یک خانه سنتی در اصفهان پاسخ داده شد. او یکی از مبدعان مکتب ایرانی است که گفته می‌شود مشایی بهشدت تحت تاثیر کتاب‌هایش قرار دارد.
او در کتاب‌هایش سعی در اثبات این مطلب دارد که خصلت ایرانیان محافظه‌کاری است و آنان فرهنگ‌های مختلف را ابتدا با سنت کهن خود سازگار می‌کنند و سپس می‌پذیرند. برای مثال وی معتقد است: «ایرانیان درحقیقت اسلام را نپذیرفتند بلکه با روحیه محافظه کاری خود و پس از حمله عرب‌ها اسلام را ایرانی کردند و با این ایرانی ساختن، دین و تمدنی جهانی پدید آوردند که به خوی‌ها و اعتقادات و آیین‌های عربی بادیه ربط نداشت. تمدنی که با حمله ترکان دچار انحطاط شد و با شاه‌اسماعیل موسس سلسله صفویان دوباره نضج گرفت.» کتاب فرای از منابع اصلی ملی‌گراها و روشنفکران متاخر ایرانی است که سعی در کمرنگ کردن اسلام در تاریخ ایران دارند و اسلام را به‌عنوان سدی در برابر ظهور شکوه مجدد ایران قلمداد می‌کنند. برای مثال سیدجواد طباطبایی در کتاب «زوال اندیشه سیاسی در ایران» از مدعیات ریچارد فرای بارها وام گرفته است و از ایرانی کردن اسلام توسط ایرانیان سخن گفته است. این کتاب بهشدت مورد علاقه سیدمحمد خاتمی، رییس‌جمهور پیشین کشورمان است و در اغلب دیدارهای خصوصی‌اش جملاتی را بدون ذکر منبع از آن نقل می‌کند.
ریچارد فرای برخلاف آنچه مشایی و یارانش بیان می‌کنند، یک محقق دانشگاهی بی‌طرف نیست. یکی از اقدام‌های انجام‌شده توسط وی، تجارت کتاب‌های خطی است و در این زمینه، ناراستی‌هایی نیز از او سرزده است. برای مثال از او مقالاتی منتشر شده که به نسخه خطی منحصر به فردی از قابوس‌نامه اشاره می‌کند که توسط یکی از نزدیکانش در ایران نگهداری می‌شود.
وزارت اطلاعات در سال 1376 کتابی در 375 صفحه با عنوان هویت منتشر کرد که در صفحه 131 این کتاب توسط انتشارات حیان به چاپ رسیده، درباره ریچارد فرای آمده است: «ریچارد فرای چندی پیش به دعوت و تلاش برخی روشنفکران داخلی به ایران سفر کرد و در طول اقامت خود در تهران با استفاده از برخی عناصر ناآگاه اقدام به جمع‌آوری گسترده اطلاعات محرمانه کرد. ریچارد فرای که همکاری به‌ظاهر علمی او با سیا امری آشکار است، در این سفر تا آنجا پیش رفت که حتی برای جذب برخی مدیران اجرایی و آموزشی کشور اقدام کرد که البته این تلاش با برخی هوشیاری‌ها ناکام ماند.» فرای در سال‌های 1942 تا 1944 میلادی مأمور اداره خدمات استراتژیک آمریکا o.s.s خلف سازمان جاسوسی سیا بود و در راه‌اندازی این اداره سفرهای زیادی به کشورهای آسیایی کرد.
فرای اندکی بعد از دریافت خانه ویلایی در اصفهان، در مصاحبه با آسیه نامدار، خبرنگار تلویزیون سی.ان.ان، قدرناشناسی خود در قبال هدیه دولت ایران را نشان داد و گفت: «مردم خوب و مردم بد در همه جای جهان وجود دارند و حکومت مذهبی در ایران نیز از بین می‌رود و همه چیز تغییر می‌کند. این آمد و شد حکومت‌ها در گذشته نیز بارها وجود داشته است.»
فرای که پس از این مصاحبه، خانه خود در اصفهان را در معرض پس‌گرفتن می‌دید، در نامه‌ای به مسوولان دولت ایران نوشت: "من قلبا خود را یک ایرانی می‌پندارم و آرزوی من این بوده است که پیکر خود را در ایران اسلامی به خاک بسپارم جایی که اسلام واقعی به همه عالم گسترش پیدا کرده تا به خواست خداوند این درخواست من سبب موافقت آقای احمدی‌نژاد قرار گرفت. اخیرا نقل قول‌هایی به نقل از من در برخی از رسانه‌های ایران منتشر شده است که هیچ نزدیکی به تفکرات و باورهای من به عنوان عاشق ایران ندارد.»
وی در ادامه این نامه کاسبکارانه خود آورده است: «چنانچه بارها در کتاب‌ها و سخنرانی‌های خود اعلام کرده‌ام، معتقدم که فرهنگ و جامعه ایرانی خدمات ارزنده‌ای در جهت گسترش اسلام واقعی به سراسر عالم داشته است. ضمن احترام به سایر ملت‌ها و جوامع اسلامی، ایران را منشاء پرورش و گسترش دین مبین اسلام می‌دانم و همچنین اعتقاد دارم که دین اسلام دین جامع و کاملی در راستای رسیدن بشر به سعادت بشری است.»
مکتب ایران بر وزن مکتب اصفهان
تیم مطبوعاتی حامی مشایی بعدها کوشیدند کم‌توجهی او به مکتب اسلامی و تاکید بر مکتب ایرانی را به نوعی توجیه کنند. این کار را احمدی‌نژاد با سخنان حمایت‌آمیز خود، کلید زد. او گفت: «به ما می‌گویند چرا می‌گویید ایران، پس چه بگوییم؛ حق اظهار نظر نداریم! اگر بقیه بگویند مکتب خراسان، مکتب ری، مکتب عراق، مکتب اصفهان، مکتب یونان اشکالی ندارد.»
وی خطاب به نمایندگان مجلس گفت: «من باید به حکم وظیفه و سوگندی که خورده‌ام، از آزادی بیان دفاع کنم.» البته شما هم باید همین کار را بکنید. چرا برای اعلام نظر این همه جار و جنحال شده؛ می‌گویند چرا گفته‌اید ایران، اگر نگوییم ایران پس چه بگوییم؟ بگوییم انگلیس، آمریکا؟ ما ایرانی هستیم و با صدای بلند می‌گویم تا در تاریخ ثبت شود که ایران و تاریخ، فرهنگ، عظمت، ملت آن را دوست دارم و به آن افتخار می‌کنم. دوست داشتن ایران عین انقلابی بودن و حزب‌اللهی بودن است.»
احمدی‌نژاد تاکید کرد: «والله و بالله خدا نیز ایران را دوست دارد. اگر می‌خواهید باخدا باشید این موضوع را اعلام کنید. ایران که دعوای قومی نیست، معلوم است که جلوی همه قدرت‌های دنیا ایران است که حرف حق یعنی حرف امامت و ولایت را می‌زند.»
مکتب پول اختصاص بودجه‌های گزاف برای ترویج مکتب ایرانی، اعتراض‌های فراوانی را به دنبال داشته است. ازجمله منتقدان این وضعیت، آیت‌الله صافی‌گلپایگانی است. این مرجع تقلید با توجه به مطالبی که درباره مکتب ایرانی گفته می‌شود، گفت: «مکتب ما مکتب محمدی، مکتب علوی و مکتب قرآنی است و ترویج غیر مکتب اسلام خلاف شرع است و بودجه برای این کار تضییع بیت‌المال است.»
مهم‌ترین نهاد دولتی که به بهانه ترویج مکتب ایرانی بودجه دولتی زیادی را دریافت کرد، شورای‌عالی ایرانیان خارج از کشور است. محمدشریف ملکزاده دبیر سابق این شورا در یکی از جلسات داخلی آن که با حضور معاونان پژوهشی وزارتخانه‌های مختلف برگزار می‌شد، بلندگوی سالن را قطع کرد و از همکاران خود پرسید آیا خبرنگاری در اینجا حضور ندارد؟ وقتی از منعکس نشدن رسانه‌ای سخنان خود مطمئن شد گفت که بخش مهمی از بودجه این شورا به خرید ساختمان‌های مناسب در کشورهای مختلف جهان اختصاص یافته است. اما به دلیل شرایط تحریم، سند این ساختمان‌ها نه به نام دولت ایران بلکه به نام برخی افراد مطمئن تنظیم شده است. او در توجیه این کار، به توقیف ساختمان بنیاد علوی در امریکا اشاره کرد. ملکزاده البته به این موضوع اشاره نکرد که آیا این افراد که ده‌ها میلیارد تومان از بودجه کشور به نام آنها ثبت شده است، مورد اعتماد مردم و نظام هم هستند یا فقط حلقه مشایی به آنها اعتماد دارد؟ آیا پس از پایان کار دولت دهم، این خانه‌ها به دولت ایران برگردانده می‌شود یا همچنان در تملک یاران مشایی باقی می‌ماند؟
ملکزاده در یکی از همایش‌های داخلی این شورا در سال 89 گفته بود که افزایش بودجه رسمی شورا فقط برای پرستیژ این شورا اهمیت دارد و گرنه دبیرخانه این شورا همواره از الطاف ویژه دکتر احمدی‌نژاد در قالب بودجه‌های در اختیار رییس‌جمهور برخودار بوده که بسیار بیشتر از بودجه رسمی این شوراست. او گفت که پنج میلیارد یا کمی بیشتر به درد شورای عالی ایرانیان نمی‌خورد چون این بودجه حتی تکافوی هزینه‌های یکی از دفاتر این شورا که به نام خانه ایرانیان در کشورهای مختلف جهان تاسیس شده را هم نمی‌دهد.
شورای عالی ایرانیان خارج کشور که کمترین موفقیتی در انعکاس دیدگاه‌های مدیران خود در رسانه‌های بین‌المللی کسب نکرده بود، کوشید تا این نقیصه را از طریق پخش برنامه‌های تلویزیونی داخلی آن هم از نوع موصوف به مشارکتی برطرف کند که البته حضور مدیران دولتی در این نوع برنامه‌ها، معمولا حرف و حدیث‌هایی مالی را به همراه دارد.
این شورا حدود دوسال پیش برنامه زنده‌ای را در شبکه تهران پخش کرد که تنها بر تمایل به حضور ایرانیان خارج کشور در فضای داخلی تاکید شده بود ولی به بهانه حفظ امنیت ایرانیان خارج کشور که با داخل همکاری دارند، نامی از هیچ مهاجر بازگشته به وطن برده نشد. با این حال اعضای کمیته‌های ویژه پیگیری مسایل ایرانیان خارج کشور که در وزارتخانه‌ها و سازمان‌های دولتی فعال هستند، در گفت و گوهای غیررسمی، بر ناکامی دولت در دعوت از ایرانیان خارج کشور تاکید کرده و آن را محصول شرایط ویژه دیپلماتیک کشور ما می‌دانند.
مرکز مطالعات جهانی‌شدن از دیگر نهادهای دولتی است که زیر نظر مشایی اداره می‌شود. این مرکز از اختیارات مالی مستقلی برای برون‌سپاری فعالیت‌های پژوهشی برخوردار است که گفته می‌شود بخشی از آن، در اختیار مروجان مکتب ایرانی قرار می‌گیرد. این مرکز حدود 16 برابر حقوقی که به کارکنان رسمی و پیمانی خود پرداخت می‌کند، اختیار برون‌سپاری پروژه‌های تحقیقاتی دارد که این نسبت در بقیه مراکز دولتی، به‌مراتب کمتر است. ضمن این که خروجی رسمی این پروژه‌های چندان قابل توجه نیست. ده‌ها سمینار مختلف نیز وسیله ای برای کسب ثروت طرفدارن مکتب ایرانی است. مرکز جهانی شدن تا سال 1386 زیر نظر محمد نهاوندیان رییس کنونی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران اداره می‌شد و با بودجه مختصری که داشت، بیشتر در مورد مسایل اقتصادی از جمله پیوستن ایران به پیمان‌های جهانی مربوط به آزادسازی تجارت تحقیق می‌کرد. اما از وقتی مشایی به پلاک 17 خیابان 18 سعادت آباد پا گذاشت و مسوولیت این مرکز را برعهده گرفت، جلسات دو هفته یک‌بار این مرکز با موضوع‌های مختلف آغاز به کار کرد که هدایای ارزشمندی به سخنران‌های آن اهدا می‌شود. جمعیت علمی جهانی شدن که از برنامه‌های این مرکز است، از جمله روش‌های حمایت از نخبگان مورد توجه دولت است. گفتنی است بخشی از موسساتی که در قالب جدول شماره دوازده قانون بودجه سال جاری از کمک‌های بلاعوض دولتی بهره‌مند می‌شوند نیز بر اساس نظر رییس دفتر رییس‌جمهور در این جدول گنجانده شده‌اند تا از این طریق، قدرشناسی دولت نسبت به مروجان مکتب ایرانی اثبات شود. همچنان که کمک‌هایی نیز از طریق بند 3 جدول شماره هفت بودجه سالیانه به اشخاص حقیقی و حقوقی برای اثبات کارامدی نظریه مکتب ایرانی پرداخت می‌شود. اصولگرایان منتقد مشایی در مجلس، قصد حذف جدول شماره 12 قانون بودجه سال 91 را داشتند ولی با مخالفت مشترک نمایندگان اصلاح‌طلب و مدافعان مکتب ایرانی مواجه شدند و راه به‌جایی نبردند. شرکت «توسعه جهانگردی و ایرانگردی» از دیگر نهادهای مالی مرتبط با حلقه مکتب ایرانی است. این شرکت که با مدیریت مهدی جهانگیری معاونت سابق سرمایه‌گذاری سازمان میراث فرهنگی و گردشگری اداره می‌شود، پس از ابلاغ سیاست‌های کلی اصل ۴۴ در یک معامله درون‌سازمانی، هرچه که در مالکیت سازمان میراث فرهنگی بود را در مالکیت خود گرفت. مکتب ایرانی همچنین در عرصه پرسود نفت و گاز نیز فعالیت‌های را آغاز کرده است. از جمله این فعالیت‌ها تاسیس یک شرکت خصوصی حفاری است که رحیم‌مشایی دستور واریز کمک مالی صد میلیارد تومانی به این شرکت خصوصی را به مدیران عامل شرکت ملی حفاری ایران و شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب ابلاغ کرده است. سال گذشته یک گروه از کارشناسان اقتصادی قدیمی و مورد اعتماد مسوولان ارشد نظام، فهرستی از شرکت‌های نفتی بین‌المللی را به هیات دولت ارایه دادند که فروش نفت خام به آنها، با ریسک عدم بازگشت پول نفت همراه است. با این حال احمد قلعه‌بانی، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران و از بازوهای اجرایی مکتب ایرانی، به این فهرست کم‌توجهی کرد. هم‌اکنون پیگیری‌های حقوقی بین‌المللی برای دریافت 240 میلیون دلار مطالبه شرکت ملی نفت ایران از این شرکت‌های نفتی عضو لیست سیاه، در دست انجام است.
مکتب عریانی پیروان مکتب ایرانی در حالی ادعا می‌کنند که مخالفتی با دین ندارند که تاکنون نمونه‌های متعددی از بی‌اعتنایی آنها به آموزه‌های دینی در خارج کشور به رسانه‌ها درز کرده است. به عنوان مثال زمانی که اسفندیار رحیم مشایی در مراسمی رسمی در ترکیه با رقص زنان مواجه شد، دقایقی را به نظاره این صحنه مشغول بود، هرچند که بعدها گفت بلافاصله سالن را ترک کرده است.
موضوع دیگری که بی‌اعتنایی مروج مکتب ایرانی به مکتب اسلامی را نشان می‌دهد، نمایشگاه موزه مردم‌شناسی مکزیک است. این نمایشگاه که رحیم‌مشایی به‌عنوان رییس وقت سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، حضوری فعال در آن داشت، بیش از یک میلیون بازدیدکننده داشت. نکته جالب توجه در این نمایشگاه آن‌طور که سیدمحمدحسین قدیری ابیانه سفیر سابق ایران در مکزیک روایت می‌کند، نمایش مجسمه‌هایی عریان به عنوان نمادفرهنگ و تمدن ایران است. برخی از روزنامه‌های مکزیکی به عنوان یک سوژه نادر در مورد ایران، یک صفحه کامل خود را به نمایش این آثار غیراخلاقی اختصاص داده بودند. نمایش این مجسمه‌ها با اعتراض سفیر ایران مواجه می‌شود اما پس از چند روز شریف ملکزاده یکی از معاونان مشایی در سازمان میراث فرهنگی، در تماسی تلفنی با سفیر وقت ایران سلام مشایی را رسانده و از قول او از سفیر خواست که در مورد آن مجسمه‌ها سختگیری نکند.
دیدگاه تان را بنویسید