از ادبیات دیپلماتیک خاتمی تا دست تکان دادن احمدینژاد
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
داوود هرمیداس باوند: یکی از ارکان اصلی در سیاست خارجی هر کشوری ارتباط با کشورهای دیگر در راستای منافع ملی است. در خصوص جمهوری اسلامی ایران نیز، اینکه با چه کشورهایی و چگونه ارتباط داشته باشد در ساختار کلی نظام شکل میگیرد و قائم به فرد نیست، اما قطعا تدوین راهبردی سیاست خارجی ایران و ارتباط با کشورهای خارجی باید به گونهای صورت گیرد که کارساز باشد. به طور مثال قطعا باید هدفی در ارتباط ایران با تعدادی از کشورهای آمریکای لاتین که نه ریشه تاریخی مشترک با ایران دارند و نه از نظر جغرافیایی و بعد مسافتی ربطی به ایران دارند، وجود داشته باشد. میتوان گفت همانطور که آمریکا در اطراف ایران یعنی درعمان قطر، بحرین، افغانستان و ترکیه حضور دارد، ایران هم در اطراف آمریکا با ایجاد تعاملاتی با کشورهای آمریکای لاتین مثل ونزوئلا، بولیوی یا کوبا که تمایلات ضدآمریکایی دارند حاضر شده است. پرواضح است که نمیتوان از این کشورها به عنوان همپیمانان ایران نام برد. ممکن است ایران با یکسری از کشورها تعاملات اقتصادی داشته باشد. در روابط بینالملل درجههای مختلف ارتباط وجود دارد که در ابتدا همزیستی و بعد همکاری و فراتر از آن
همگرایی است. همپیمانی یعنی یکسری ارتباطات امنیتی یا شبهنظامی و منطقهای که ایران چنین پیمانی با کشوری ندارد، تنها یکسری همکاریهای اقتصادی و به نوعی ارزشی دارد، مانند رابطهای که با کشور ونزوئلا در جریان است. برخی از کشورهای آمریکای لاتین سیاستهای ضدآمریکایی دارند و ایران هم مواضع ضدآمریکایی دارد، اما ریشه ضدآمریکایی بودن آنها یکسان نیست. ریشه اختلاف آمریکای لاتین و ایالات متحده آمریکا به سابقه تاریخی کشورهای لاتین با آمریکا برمیگردد. از سوی دیگر، تردیدی نیست که سیاست خارجی ایران در مقطع فعلی در نوعی انزوای نسبی قرار دارد. بیشترین ارتباطات ایران با برخی کشورهایی است که با نظامهای پوپولیستی دارند. طبیعی است نظامهای پوپولیستی روابط نزدیکتری با هم دارند، زیرا ارزشهای کم و بیش مشابهی دارند یا حداقل مدعی آن هستند. از سویی، در حال حاضر روابط ایران با کشورهای عربی منطقهای، منهای سوریه و تا حدودی لبنان، چندان حسنه و سازنده نیست. ارتباط ایران با مراکش، مصر و لیبی حسنه نیست. با وجود تلاشهای جدی برای ایجاد رابطه با مصر، اما هنوز رابطهای شکل نگرفته، لیبی هم گه گرفتار بحران داخلی است، کشورهای شورای خلیج فارس
هم علیه ایران بسیج شدهاند. بنابراین انتظار میرفت جمهوری اسلامی با کشورهای منطقه قفقاز و آذربایجان به دلیل ارتباط تنگاتنگ تاریخی که تا 1328داشته و اکثر جمعیتش شیعه است، بیشتر باشد، اما این کشورها با ترکیه ارتباط بیشتری دارند و تنها رابطه سازنده ایران با ارمنستان است که آن هم به دلیل موازنه منطقهای است. در آسیای مرکزی ازبکستان به دلیل ریشه تاریخی، تمایل چندانی به رابطه گسترده و سازنده با ایران ندارد و رابطهاش با تاجیکستان و ترکمنستان بهتر است. ارتباط با قزاقستان و قرقیزستان نیز در حد رابطهای متعارف است. ارتباطی که ایران با این کشورها دارد، چندان هم بیاثر نیست. اگر برخی از این کشورها عضو شورای امنیت یا شورای حکام بودند، میتوانستند در جلوگیری از صدور قطعنامهها علیه ایران موثر باشند که البته بهصورت مثبتی این نقش را ایفا نکردند. بسیاری از روابطی که ایران در حال حاضر با کشورهای آمریکای لاتین، از جمله ونزوئلا دارد و در دروان ریاستجمهوری آقای احمدینژاد برجسته شد، از دوران قبل، یعنی در زمان آقای خاتمی شکل گرفته بود. در زمان آقای خاتمی، ایشان سهبار به این کشور سفر کرده بودند. این روابط در زمان آقای خاتمی
هم بود، اما چون در زمان آقای احمدینژاد این رابطه بیشتر شد، همه متوجه آن شدند، وگرنه ارتباطات همان ارتباطات، فقط تا حدودی گسترش پیدا کرد. البته در دوره آقای احمدینژاد جنبه تبلیغاتی و بعد روانیاش بیشتر شد. البته باید یادآور شد که آشنایی آقای خاتمی با زبان انگلیسی باعث میشد ایشان بیشتر به جای استفاده از نماد از ادبیات دیپلماتیک استفاده کند، اما آقای احمدینژاد بیشتر با تکان دادن دست ارتباط بر قرار میکردند. در مجموع باید تاکید شود که سیاست خارجی دولت آقای احمدینژاد با نارساییهای زیادی روبهرو بود.
دیدگاه تان را بنویسید