وداع با شیخ خراسان

به گزارش نامه‌نیوز، بامداد جمعه 14 اسفند خبر درگذشت آیت‌الله عباس واعظ‌طبسی رسما اعلام و پس از آن از سوی آستان قدس رضوی تایید شد. به گزارش «وطن امروز»، آیت‌الله واعظ‌طبسی که یک هفته قبل یعنی بعدازظهر جمعه 7 اسفند ماه دچار عارضه تنفسی شده بود، در بیمارستان امام رضا(ع) مشهدمقدس بستری شد. طی این مدت اخبار ضدونقیضی درباره وضعیت جسمی ایشان منتشر شد. اما با وخیم‌تر شدن حال عمومی آیت‌الله واعظ‌طبسی، پس از چندبار CPR که از ساعت 22 پنجشنبه‌شب انجام گرفته بود، ایشان بامداد جمعه یعنی حوالی ساعت 2 بامداد جان به جان‌آفرین تسلیم کرد. آیت‌الله عباس واعظ‌طبسی، از بزرگان انقلاب و یکی از همراهان اصلی و محوری انقلاب اسلامی به رهبری امام خمینی(ره) بود. وی پیش از انقلاب به همراه آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای و شهید هاشمی‌نژاد مثلث رهبری جریان انقلاب در خراسان بزرگ را برعهده داشتند. دوران پرمشقتی که هربار با دستگیری و زندان یکی از این 3 مبارز توسط ساواک، دیگران مسؤولیت راهبری جریان انقلاب در مشهد را بر عهده داشتند. پس از انقلاب و به واسطه نفوذ ویژه آیت‌الله طبسی در خراسان، از سوی امام خمینی(ره) به عنوان تولیت آستان قدس منصوب شد و این تکلیف تا زمان درگذشت نیز بر عهده ایشان بود. آیت‌الله همزمان نماینده ولی‌فقیه در استان‌های خراسان نیز بود. اگرچه ویژگی بارز آیت‌الله واعظ‌طبسی دوری از هیاهو و جنجال‌های سیاسی و در عین حال حفظ مناسبات و ارتباطات با چهره‌های ارشد سیاست در کشور بود؛ با این حال اما در بزنگاه‌های حساس بویژه فتنه 88 مواضع صریح آیت‌الله واعظ‌طبسی نشان داد حتی مناسبات بسیار نزدیک با برخی سران فتنه باعث نشد این روحانی کم‌هیاهو از مواضع صریح و شفاف و انقلابی خود علیه فتنه‌گران خودداری کند. او در دفاع از حصر سران فتنه نیز اظهارنظر کرد و حتی تصریح کرد مجازات اعدام سران فتنه، می‌تواند درباره آنها عادلانه باشد. آیت‌الله واعظ‌طبسی که رهبر معظم انقلاب در پیام تسلیت‌ خود، او را برادر همدل و همزبان خود دانسته‌اند؛ البته طی مدت خدمتگزاری در آستان قدس نیز خدمات بسیار قابل توجهی انجام داد. توسعه حرم مطهر رضوی و نیز ارائه خدمات مناسب برای زوار ثامن‌الحجج(ع) به‌گونه‌ای است که قطعا به عنوان یک الگو و نمونه برای مدیریت اماکن مذهبی به حساب می‌آید. اکنون با درگذشت آیت‌الله، مشهد و خراسان و البته همه ایران عزادار شده است. او پایگاه محکم و یکی از ستون‌های انقلاب در شرق کشور بود. مردم مشهد از صبح دیروز با حضور در بیمارستان و نیز در حرم مطهر رضوی برای درگذشت این عالم انقلابی مراسم روضه و دعا برگزار کردند. دیشب مراسم وداع با پیکر آیت‌الله عباس واعظ‌طبسی، نماینده ولی‌فقیه در استان‌های خراسان، تولیت آستان قدس رضوی و ریاست عالی حوزه علمیه خراسان، بعد از نماز مغرب و عشاء در حسینیه امام رضا(ع) و با حضور چشمگیر مردم عزادار مشهد برگزار شد. روز گذشته مرکز اسناد انقلاب اسلامی گزارشی از زندگی انقلابی آیت‌الله واعظ‌طبسی منتشر کرد. براساس این گزارش، آیت‌الله عباس واعظ‌طبسی یکی از روحانیون مبارز و انقلابی مشهد بود که همراه با حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای و شهید هاشمی‌نژاد مثلث مبارزه با رژیم پهلوی در مشهد را تشکیل ‌دادند. وی که در طول مبارزه در مجموع 6 بار دستگیر و زندانی شد ارتباط نزدیکی با نهضت امام خمینی(ره) داشت و پس از انقلاب اسلامی نیز مسؤولیت‌های اجرایی فراوانی به ایشان محول شد. آیت‌الله عباس واعظ‌طبسی، بهمن‌ماه ۱۳۱۴ در خانواده‌ای مذهبی در مشهد مقدس متولد شد. پدرش، آیت‌الله غلامرضا واعظ‌طبسی از روحانیون تأثیرگذار زمان خود و از مبلغان تراز اول کشور و یکی از خطبا و سخنوران توانا و زاهد مشهد به شمار می‌آمد به طوری که امام خمینی(ره) درباره ایشان فرمودند: «چه بسیار افرادی غیر مسلمان بودند که تحت تأثیر منطق و کلام مؤثر و پرجاذبه او به اسلام مشرف شدند و او در کشورهای عربی موقعیت ویژه‌ای داشت». آیت‌الله واعظ‌طبسی از سن 13- 12 سالگی با سیاست آشنا بود و در دبیرستان یا حوزه علمیه مسائل سیاسی را دنبال و مطرح می‌کرد. گفته می‌شود یکی از مسائلی که تصمیم به مبارزه را در وی تقویت کرد آشنایی با شهید نواب صفوی بود.(1) آغاز مبارزه آشنایی آیت‌الله واعظ‌طبسی با شهید نواب صفوی در آغاز دهه ۳۰، باعث به وجود آمدن روحیه‌ای قوی برای مبارزه با رژیم پهلوی در او شد به طوری که وی در سخنرانی‌های متعدد به مخالفت با رژیم پهلوی پرداخت و در آگاهی‌بخشی به مردم مشهد و افشاگری و مبارزه با رژیم نقش اساسی داشت. به موجب این تلاش‌ها و سخنرانی‌ها آیت‌الله واعظ‌طبسی چندین‌بار تا زمان پیروزی انقلاب ممنوع‌المنبر و زندانی شد اما وی به این امر بی‌توجه بود و باز هم به مبارزات خود ادامه داد. آیت‌الله واعظ‌طبسی خود درباره شرایط مبارزه در مشهد می‌گوید: «مبارزه علنی بنده و جمع دوستان تقریباً از سال ۱۳۳۵ شروع شد، در آن موقع برادرمان جناب آقای خامنه‌ای در مشهد تشریف نداشتند و شهید هاشمی‌نژاد هم در قم بودند بنابراین در آن زمان من تنها بودم و خیلی سخت می‌گذشت. بعدها با پیوستن این 2 بزرگوار، محور واحدی را در خراسان تشکیل دادیم. اوایل، نشست‌های‌مان از هم جدا بود اما بعداً تصمیم گرفتیم مرکزیتی داشته باشیم»(2). بدین ترتیب با همکاری آیت‌الله طبسی، مقام معظم رهبری و شهید سیدعبدالکریم هاشمی‌نژاد، اندیشه امام خمینی(ره)‌ برای مردم خراسان شناسانده شد و در همین راستا او برای اولین بار در یک سخنرانی در مسجد «حاج ملاهاشم»، امام(ره) را به عنوان مرجع اعلم معرفی کرد که با اعتراض ساواک روبه‌رو شد، در حدی که او را دستگیر و روانه زندان کردند.(3) آیت‌الله واعظ‌طبسی در طول سال‌های ۱۳۳۱ تا ۱۳۴۰ بارها در سخنرانی‌های افشاگرانه خود، به رژیم شاه حمله کرد. ۱۴ تیرماه ۱۳۴۰ به علت سخنرانی در سرای محمدیه مشهد درباره عدل زمامداران مورد اعتراض ساواک قرار گرفت. مأموران امنیتی شاه، جلسه سخنرانی وی را تعطیل و او را به مدت ۷ ماه ممنوع‌المنبر کردند تا اینکه فشار مردم، این ممنوعیت را لغو کرد.پس از تصویب لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی و رفراندوم شاه، آیت‌الله طبسی در سال ۱۳۴۱، به دنبال ایراد چند سخنرانی دستگیر و پس از چند روز به زندانی در تهران منتقل شد و پس از آزادی از زندان به خراسان مراجعت کرد و با ایراد سخنرانی‌های افشاگرانه به مبارزه با رژیم پهلوی ادامه داد.(4) فعالیت‌های سیاسی آیت‌الله واعظ‌طبسی در فروردین ۱۳۴۲ موجب شد تا در کمیسیون امنیت مشهد دستگیری مجدد ایشان مطرح شود. وی در یک سخنرانی در روز شهادت امام صادق(ع)، آمریکا را مورد حمله قرار داده و گفت: «آمریکایی‌ها و اجانب ما را منحرف کرده و زنان و دختران ما را به سوی نیستی می‌کشانند. ما اگر ببینیم خائنین مملکت یا آشوبگران در جایی پیشرفت کرده و قصد اختلال دارند باید کور شویم و از مملکت دفاع کنیم». بدین ترتیب شهربانی مشهد روز ۵ فروردین وی و «شیخ حسن کافی» را دستگیر و به ساواک تحویل داد.(5) آیت‌الله واعظ‌طبسی یکی از روحانیون فعال در قیام ۱۵ خرداد مشهد بود به همین خاطر توسط ساواک این شهر مورد تعقیب قرار گرفته و بازداشت شد اما پس از مدتی آزاد شد و بار دیگر مبارزه را از سر گرفت. وی ۲۸ فروردین ۱۳۴۳ در سفر به قم و بیعت با حضرت امام خمینی(ره) به نمایندگی از حوزه علمیه مشهد، در حضور امام(ره) به سخنرانی پرداخت و پس از این سخنرانی در راه‌آهن قم بازداشت و به زندان قزل قلعه منتقل شد. علاوه بر این ساواک دلیل دستگیری او را سخنرانی شدیداللحن وی در خصوص سرمقاله روزنامه اطلاعات مبنی بر موافقت روحانیت با دولت اعلام کرد. بازداشت آیت‌الله طبسی حدود 4 ماه به طول انجامید تا اینکه نیمه مرداد ۴۳ آزاد شد و بلافاصله پس از آزادی به قم رفته و به حضور حضرت امام(ره) رسید.(6) مبارزات آیت‌الله واعظ‌طبسی در دهه ۵۰ نیز همچنان ادامه داشت. ۲۶ خرداد ۱۳۵۴ حدود ۲۰۰ تن از طلاب مدارس گوناگون مشهد در مدرسه میرزاجعفر گرد هم آمده و شعارهایی در حمایت از امام(ره) سر دادند لذا ساواک با بازداشت 10 تن از طلاب تلاش کرد این حرکت را خاموش کند. در این میان آیت‌الله واعظ‌طبسی به عنوان «فعالیت مضره و تحریک طلاب حوزه مشهد به اعتصاب» دستگیر و به یک سال زندان محکوم شد.(7) وی پس از آزادی بار دیگر در ۲۱ خردادماه سال ۱۳۵۷ به اتهام تهیه و توزیع اعلامیه علیه رژیم شاه، به وسیله مأموران کمیته مشترک ضدخرابکاری دستگیر شد. او همچنین همراه دیگر علمای مبارز خراسان در انتشار اعلامیه و بیانیه‌های افشاگرانه و سخنرانی در طول انقلاب شرکت داشت و در اعتراض به ممنوعیت ورود امام خمینی(ره)‌ به کشور همراه با علمای مشهد از ۹‌ بهمن‌ماه سال ۱۳۵۷ در حرم مطهر امام رضا(ع) متحصن شد. وی در طول مبارزه در مجموع 6 بار دستگیر و زندانی شد. مسؤولیت‌های پس از انقلاب پس از پیروزی انقلاب اسلامی، امام خمینی(ره) آیت‌الله واعظ‌طبسی را ابتدا به عنوان سرپرست و پس از مدتی به عنوان تولیت آستان قدس رضوی منصوب کردند. حضور در مجلس خبرگان رهبری به عنوان نماینده مردم مشهد، نماینده ولی فقیه در خراسان، عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام و مدیریت حوزه‌های علمیه مشهد از مهم‌ترین مسؤولیت‌های وی در دوران پس از انقلاب اسلامی است. ۲۹ بهمن ۱۳۶۱، دو تن از اعضای گروهک منافقین در فاصله دو خطبه نماز جمعه مشهد تلاش کردند آیت‌الله واعظ‌طبسی را ترور کنند اما این عملیات آنان توسط اعضای سپاه پاسداران خنثی شد. براساس گزارش روزنامه کیهان، این 2 تن به نام‌های بابایی و میرنژاد با هوشیاری سپاه در انجام عملیات ترور ناکام ماندند.(8) بلافاصله پس از این عملیات، امام خمینی(ره) طی پیامی خرسندی خود را از شکست عملیات ترور آیت‌الله واعظ‌طبسی ابراز کردند. ---------------------------------- پی‌نوشت‌ ۱- پایگاه جامع شخصیت نگار، زندگینامه آیت‌الله واعظ‌طبسی ۲- پایگاه اطلاع‌رسانی آیت‌الله واعظ‌طبسی، گفت‌وگوی مجله پیام انقلاب با حضرت آیت‌الله واعظ طبسی- فروردین ۱۳۶۲ ۳- پایگاه جامع شخصیت نگار، زندگینامه آیت‌الله واعظ‌طبسی ۴- مشهد از مقاومت تا پیروزی: بررسی مبارزات علما و مردم مشهد از سال ۴۲ تا ۵۷، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، صص ۴۸-۴۴ ۵- پیشین، ص ۱۰۹ ۶- پیشین، ص ۲۷۱ ۷- صحیفه امام خمینی(ره)، جلد ۶ ۸- روزنامه کیهان، «طرح ترور تولیت آستان قدس خنثی شد»، شنبه ۳۰ بهمن ۱۳۶۱، شماره ۱۱۸۰۳، ص ۲۱ پیام تسلیت رهبر انقلاب درپی درگذشت آیت‌الله واعظ طبسی برادر رهبری، مرید امام، خدمتگزار انقلاب در پی درگذشت عالم مجاهد و یار صادق انقلاب آیت‌الله حاج شیخ‌عباس واعظ‌طبسی رحمت‌الله علیه، رهبر حکیم انقلاب اسلامی پیام تسلیتی صادر کردند. به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری، متن پیام رهبر معظم انقلاب به شرح زیر است: بسم‌الله الرحمن الرحیم با تأسف و اندوه خبر درگذشت عالم مجاهد و یار صادق انقلاب جناب حجت‌الاسلام والمسلمین آقای حاج شیخ‌عباس واعظ طبسی رحمت‌الله علیه را دریافت کردم. ایشان برادری همدل و همزبان برای اینجانب و مریدی صدیق برای امام راحل و خدمتگزاری پایدار و سختکوش برای انقلاب بودند. از نخستین طلیعه‌های مبارزات نهضت اسلامی، مشهد مقدس شاهد حضور شجاعانه و اثرگذار این روحانی محترم در عرصه‌های پرخطر و قبول دشواری‌های آن بود و این حضور صریح و صادقانه تا آخرین روزهای مبارزات ملت ایران ادامه یافت. پس از انقلاب، اعتماد امام بزرگوار به ایشان منشأ کسب افتخار تولیت و خدمت به آستان مبارک رضوی علیه آلاف‌التحیه‌00‌والسلام شد و خدمات بی‌سابقه به این آستان مقدس با همت و عزم راسخ ایشان شکل گرفت و امید است که توجهات آن حضرت شامل حال این خدمتگزار با اخلاص گردد. موضع انقلابی و وفاداری به آرمان‌های نظام اسلامی و مجاهدت در این مسیر دشوار که غالباً بدون تظاهر انجام گرفته است، خود فصل دیگری از زندگی این روحانی عالیقدر است. اکنون با فقدان ایشان اینجانب برادر مهربان و همسنگر دوران غربت و شدت پیش از انقلاب و همکار سختکوش سال‌های پس از انقلاب را از دست داده و از خداوند رحیم پاداش شایسته و غفران و رضوان الهی را برای ایشان مسألت می‌کنم. به خاندان مکرم و بازماندگان ایشان بویژه همسر صبور و نیک‌اندیش و فرزندان محترم صمیمانه تسلیت عرض می‌کنم و صبر و اجر برای آنان مسألت می‌نمایم. سیدعلی خامنه‌ای ۱۴ اسفند ماه ۱۳۹۴ مواضع صریح آیت‌الله درباره فتنه 88 و حصر سران فتنه مواضع آیت‌الله شیخ عباس واعظ‌طبسی درباره فتنه 88 و حصر سران فتنه بسیار صریح و شفاف بوده است. آیت‌الله واعظ‌طبسی در گفتاری پیرامون فتنه 88 به‌صراحت از فتنه‌گران اعلام برائت می‌کند و پیرامون 9دی و مباحث سال 88 می‌گوید: بعضی دوستان می‌گویند آنچه در پشت‌پرده اتفاق افتاد را بگویید تا همه جریان‌ها علیه فتنه به میدان بیایند، بنده عرض می‌کنم اگر امام جامعه اسلامی مصلحت بدانند، وارد خواهند شد و خواهند گفت چه کسانی در آن عرصه فعالیت می‌کردند. عضو مجلس خبرگان رهبری گفته بود: آنچه در روزهای منتهی به نهم دی ماه 88 در هتک حرمت مقدسات اتفاق افتاد، از چند سال پیش توسط سازمان سیا و دیگر دستگاه‌های جاسوسی برنامه‌ریزی شده بود. وی به گردانندگان آشوب‌های خیابانی پس از انتخابات اشاره کرده و گفته بود: می‌دانستند که آمریکایی‌ها از آنها حمایت می‌کنند، بی‌بی‌سی از آنها حمایت می‌کند، با وجود آن، آنها به میدان آمدند و جنگ مسلحانه راه انداختند. آیت‌الله واعظ‌طبسی بیان کرده بود: اگر این خصوصیات درباره آنها صادق باشد، حکم آنها اعدام است اما نظام گذشت کرد، رهبر معظم انقلاب گذشت کردند و الا خباثت اینها باید ثبت بماند که خواهد ماند. وی گفته بود: امروز هم بعضی‌ها برای بعضی‌ها دلسوزی نکنند. مطمئن باشید بعضی از این آقایان که الان در منازل شخصی‌شان هستند، اگر از منازل شخصی وارد اجتماع شوند، معلوم نیست برخورد مردم با آنها چگونه است. آیت‌الله واعظ‌طبسی بیان کرده بود: البته حکم را باید دستگاه قضا تعیین کند. ما هم در این مدت سعی کردیم مسائل را منصفانه ببینیم اما قضیه خطرناک بود. وی گفته بود: آنچه در روزهای منتهی به نهم دی اتفاق افتاد از حوادث مهم تاریخ انقلاب اسلامی بود و اگر نفوذ کلام رهبری نبود و اگر ولایتمداری و آرمانخواهی ملت نبود، مسائل حادی اتفاق می‌افتاد. عضو مجلس خبرگان رهبری گفته بود: مهار شدن فتنه 88 با تدبیر مقام معظم رهبری بود و اگر علم، ایمان و تدبیر، شجاعت و نگاه جامع در مقام معظم رهبری جمع نبود، نمی‌شد مساله را به سادگی پایان داد.