روسيه شريك استراتژيك نبود

به گزارش نامه‌نیوز، تصميم ولاديمير پوتين، رئيس‌جمهور روسيه مبني بر خروج نيروهاي نظامي اين كشور از سوريه را بايد به عنوان نتيجه توافقات آمريكا و روسيه در سوريه براي استقرار آتش‌بس و به جريان افتادن يك فرآيند سياسي جديد در بحران سوريه موردتوجه قرار داد. به هر حال از زماني كه دو كشور توافق كردند بر متحدان خود فشار لازم را وارد كنند تا بتوانند دور ميز مذاكره بنشينند، انتظار اين موضوع مي‌رفت اما نه به اين سرعت كه همگان را حيرت‌زده کند. آن هم در شرايطي كه ارتش سوريه دست برتر را در مبارزه با تروريست‌ها دارد. شايد مواضعي كه دولت سوريه در قبال فرآيند مذاكرات صلح اتخاذ نمود، باعث شد كه روس‌ها با اين اقدام دولت سوريه را تحت فشار قرار دهند براي اينكه انعطافي در مواضع خود و در قبال طرح‌هايي كه براي چگونگي حل بحران سياسي سوريه مطرح مي‌شود، نشان دهند. پيش از اين شاهد بوديم كه وليد معلم، وزير خارجه سوريه، با اعتماد به نفسي بالا در قبال مواضع معارضين سوري موضع‌گيري كرد و خط قرمز هرگونه مذاكره‌اي را بشار اسد دانست و اعلام كرد كه هيچ كسي حق ندارد در قبال ماندن يا رفتن بشار اسد صحبتي كند. شايد اين موضع‌گيري، روس‌ها را بر آن داشت تا آنها نيز همچون باراك اوباما كه چندي پيش انتقاداتي جدي را متوجه دولت عربستان سعودي كرد كه بايد سهمي در خاورميانه به ايران بدهد، در قالب توافقي دوجانبه، تصميم گرفتند كه بر متحدان خود فشار لازم را وارد آوردند تا تن به يك فرآيند سياسي دهند كه مي‌تواند در نهايت به پياده شدن طرح‌هاي مختلفي در سوريه منجر شود. درباره اينكه ايران بعد از خروج روسيه از سوريه چه جايگاهي در معادلات سوريه پيدا مي‌كند نيز بايد گفت كه دكتر ظريف سعي كرد بسيار خونسردانه به اين تصميم واكنش نشان دهد و برداشت مثبتي از خروج يا كاهش نيروهاي نظامي روسيه را مطرح كرد اما اين تصميم‌گيري سريع و غافلگيرانه روسيه مي‌تواند نشان دهد كه شراكت ايران و روسيه در سوريه شراكتي استراتژيك نبود و روس‌ها بر اساس معادلات سياسي و منافع خود تصميم مي‌گيرند و اين شراكت به گونه‌اي نبود كه سوريه و ايران بخواهند بر اساس اتكا به روس‌ها مواضع و ديدگاه‌هاي خود را پيش ببرند. با اين حساب، قطعا شرايط سوريه به شكل پنج سال قبل بازنخواهد گشت اما وقتي سخن از سوريه‌اي جديد به ميان مي‌آيد، طرح‌هاي مختلفي مطرح مي‌شود. ايده حداكثري آن است كه كردها به دنبال تشكيل يك دولت مستقل هستند. از سوي ديگر، سني‌ها منطقه مستقل خود را مي‌خواهند و در نهايت هم علوي‌ها ايده خود را دنبال مي‌كنند اما ‌سازوكار اينكه اين طرح‌ها و هر طرفي چطور بتواند سخن خود را بقبولاند، به روند مذاكرات و نوع اراده و توانايي بازيگران در سوريه بستگي دارد. به نظر مي‌آيد اكنون و با آتش‌بسي كه در سوريه برقرار شده، به نوعي طرف‌هاي درگير با تقسيم قدرت ميان دولت سوريه و معارضين، پيش‌زمينه‌هاي پيگيري يك دولت فدراتيو در سوريه را دنبال مي‌كنند. اينكه اين طرح تا چه حد قابل اجرا باشد و دولت سوريه از يك طرف و طرفداران معارضين سوريه نظير عربستان و تركيه از طرف ديگر، انعطاف لازم را داشته باشند و همچنين فرآيند دولت انتقالي، نياز به مذاكراتي دارد كه در سال‌هاي آينده بايد شاهد نتيجه آن باشيم و در كوتاه‌مدت مي‌توان تنها انتظار شبه‌آتش‌بسي را داشت كه جنگ كمتري را ميان دولت سوريه و معارضين داشته باشيم.

منبع: روزنامه آرمان