بغدادیون و بغدادی

به گزارش نامه‌نیوز، کلاف اختلافات و بحران های سیاسی، امنیتی و قومیتی در عراق روز به روز پیچیده تر می شود و انگار بنا نیست مردم این کشور روی آرامش و ثبات ببینند و زخم های این جغرافیای آشوب زده التیام یابد. درست در شرایطی که ارتش و نیروهای مردمی عراق به همراه پیشمرگه های کرد پس از چند سال شکست مداوم و از دست دادن بخش عمده ای از شمال کشور، در جبهه‌های مختلف بر داعشی‌ها فائق آمده و امیدواری به شکست کامل تروریست های تکفیری زیاد شده، ناگهان خبر می رسد که بار دیگر اختلافات سیاسی قومی و سهم خواهی‌های جدید احزاب و اقوام از قدرت در قلب بغداد به اوج رسیده و طرفداران مقتدی صدر و ایادعلاوی و دیگران منطقه الخضرا و پارلمان و کاخ نخست وزیری را در مخالفت با دولت مرکزی اشغال کرده ندای ارحل ارحل سر می دهند. همزمان در سوی دیگری از این کشور نیروهای کرد و ترکمان‌های شیعه بر سر اختلافات قومی و سهم خواهی از خاک و سرزمین در منطقه طوزخورماتو به جان هم افتاده‌اند. جغرافیای عراق قرنهای متمادی پذیرای زیست مسالمت آمیز مردمانی متکثر، متشکل از دهها فرهنگ، نژاد، قومیت، مذهب و دین بوده است. این جماعت علی رغم اینکه در مقاطع مختلف تاریخی و تا همین چند سال پیش، دهها حاکم و حکومت مستبد را به خود دیده‌اند اما زیست متکثر و مسالمت آمیز آنها در گذر تاریخ کمتر دچار خدشه اساسی شد و جدای از تقابل حاکمان علیه بخشی از مردمان جامعه کمتر می‌توان سابقه تقابل فراگیر قومی و انتقام جویی‌های مذهبی را در این کشور ردیابی کرد. این همزیستی اجتماعی اما چندسالی است که متاثر از بی توجهی دولتمردان حاکم بر بغداد به حساسیت های قومی و مذهبی موجود و بی ثباتی‌های امنیتی، سیاسی و اقتصادی به وجود آمده متزلزل شده و با هرتکانه‌ ای به ناگهان بخشی از نظام اجتماعی این کشور در آشوب و بلوا و اختلاف و برادرکشی غرق می شود. اختلافات قومی و مذهبی در این یک دهه در نظام سیاسی کشور ریشه دوانده، فساد اقتصادی سازمان یافته شده و بر ساختار اداری حاکم گردیده است، ارتش ونیروی پلیس کشور در اثر جنگ‌ها و بحران‌های متعدد، پاکسازی‌ها و اختلافات، فروپاشیده و ازهم گسیخته شد، سهم خواهی‌ها از قدرت و ثروت در مرکز و مراکز استانها بی پایان است. گروههای سیاسی و قومی نسبت به هم بی اعتمادند و اختلافات روز به روز عمیق تر می شود ومردم کشور روز به روز نسبت به آینده ناامیدتر می شوند. این گزاره ها و مولفه های متعدد در کنار هم و در طول یک دهه گذشته رمق را از این کشور گرفته و سال به سال دورنمای رسیدن به آرامش را برای عراقی ها تیره و تار کرده است. در این میانه هربار هم که مردم عادی این کشور خواستند به بهانه یک پیروزی در میدان جنگ یا یک توافق یا ائتلاف سیاسی دلگرم شوند یا در سایه یک موفقیت فرهنگی، اقتصادی و یا اجتماعی، هلهله سردهند و نفس راحتی بکشند، یکی دیگر از دمل‌های چرکین سیاسی، امنیتی، اقتصادی، قومیتی سرباز کرد و این کشور آشوب زده و به تبع آن منطقه خاورمیانه در دور تازه ای از بحران فرورفته است. در این بین اما فقدان رهبران سیاسی قوی، کاریزماتیک و فراقومیتی در مرکزیت کشور هم شرایط را سخت و امیدها را کمتر کرده است. از زمان آزادی عراق و از میان رفتن دیکتاتوری صدام حسین و حزب بعث زمان زیادی نمی گذرد.اما سیر تحولات سیاسی و امنیتی و تغییرات متعدد دولتمردان در این کشور به گونه ای پیش رفته که متاسفانه عراق بلافاصله پس از رهایی از یوغ یک دیکتاتوری خشن به دامن بی ثباتی‌های مرگبار ناشی از فقدان یک ساختار و دولت مقتدر و فراگیر مرکزی در غلطیده است. آنچه که در همه دوران بر عراق رفته به خوبی هم خلاء یک ساختار حکومتی قابل اتکا در مرکز و هم فقدان دولتمردان قوی و دوراندیش که بتوانند چتر حکومتی خود را فارغ از قومیت و مذهب بر سر تمامی اقشار این جامعه متکثر بگسترانند به خوبی مشهود بوده است؛ انگار که در این کشور پرآشوب و با شرایط اجتماعی فرهنگی پیچیده، هم ساختار قدرت صرفا بر پایه سهم دهی و سهم خواهی (به مثابه تقسیم گوشت قربانی) چیده شده است و هم چنین القا شده که هر کسی که در سطوح ارشد یا میانی حاکمیت بخشی از قدرت را به دست گرفت باید فقط حافظ منافع قوم و قبیله و حزب و گروه خود باشد و لاغیر... متاثر از همین وضعیت بود که ساختار حکومتی کشور و نحوه عمل نخست وزیر پیشین دست به دست هم داد تا عراق غرق در فضای دوقطبی بوجود آمده بین موافقان و مخالفان دولت مرکزی مهیای بحران امنیتی داعش شود و جهان شاهد شکست‌های تاسف‌بار ارتش از هم پاشیده این کشور و سقوط موصل، تکریت، سنجار، رمادی و دهها شهرکوچک و شهرک و روستا ب هدست تروریست های خشن داعش به رهبری ابوبکر بغدادی باشد. شکست هایی که واکاوی‌های بعدی به خوبی ابعاد گسترده فساد ریشه یافته در ساختار ارتش و نظام اداری این کشور و بی انگیزگی فرماندهان نظامی و بدنه ارتش کشور برای دفاع از این کشور را عیان کرد و بیش از پیش پرده از دو قطبی قومی به وجود آمده برداشت و آب در آسیاب تجزیه طلبان داخلی و خارجی این کشور انداخت. با این همه جولان ابوبکر بغدادی و سایر تکفیری ها و همه آنچه که در همه سالهای گذشته بر این جغرافیا و مردمان آن رفته، باز هم عبرت بغدادیون و رهبران قومی و حزبی و دولتمردان کنونی عراق نشده است و در شرایطی که نیمی از کشور در آتش جنگ با تروریست های تکفیری می سوزد، بزرگان قوم چه آنان که در راس قدرت قرار دارند و چه منتقدان و مخالفان آنها فارغ از دشمنان مشترکی که هویت عراق و عراقی ها را تهدید می‌کنند به جنگ حقیر سهم خواهی از قدرت در قلب بغداد مشغول شده اند. جنگی که ضرب آن با جنگ اصلی منطقه یعنی مبارزه با داعش می تواند بحران در سرتاسر خاورمیانه را در ابعادی وسیع تر و برای چند سال دیگر هم تمدید کند و گیوتین خطرناک تجزیه طلبان را بیش از پیش بر تن نحیف این کشور نزدیک کند ...

منبع: روزنامه ابتکار