مرتضی حاجی: با آمدن هاشمی خیال مردم کمی راحت شد و نفس راحتی کشیدند/ ولایتی کاندیدای اصولگرایان سنتی است
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه، روزنامه آرمان در گفتگوی با مرتضی حاجی وزیر آموزش و پرورش دولت اصلاحات نوشت:
شرایط انتخاباتی با آمدن آقای هاشمی قدری عوض شد و تقریبا میتوان گفت موجی بین مردم به وجود آمد. روزهای آینده را چگونه ارزیابی میکنید؟
انتخابات نقطه عطفی در تاریخ سیاسی ـ اجتماعی کشور است. در هر انتخاباتی این امکان وجود دارد که تغییرات موردنظر مردم اتفاق بیفتد و مردم کسانی را که برای اداره امور اجرایی کشور مناسب میدانند، انتخاب کنند. به طورکلی در مقطع انتخابات برای مردم انتظار گشایشی به وجود آمد و تمام تقاضای مردم این بود که در این فرصت بتوانند دست به انتخابی بزنند که بتواند شرایط مختلف آنها و مهمتر از همه شرایط اقتصادی را تغییر بدهند. سوال عموم مردم در برخوردها این بود که چه کسی برای دور بعد کاندیدای ریاست جمهوری خواهد شد و نکته مهم این بود که اسامی مطرح شده خیلی آنها را خشنود نمیکرد و گمانشان بر این بود که این اسامی توان مدیریت با شرایط موجود را ندارد. طبیعتا در روزهای ثبتنام همه گوشها و چشمها متوجه اخبار ثبتنامهاست و اعتقاد دارم با آمدن آقای هاشمی خیال مردم کمی راحت شد و نفس راحتی کشیدند. برای مردم تجربه حضور ایشان در استفاده از کادر مجرب شناخته شده است لذا امیدواری خوبی برای آنها ایجاد شدهاست، آقای هاشمی هم عزلت نشینی نکردند و قبول کردند به صحنه بیایند. از این به بعد هم بر عهده مردم است.
وضعیت اصلاحطلبان در این میان چگونه تعریف میشود؟
بالاخره اصلاحطلبان هم بخشی از مردم هستند و فکر میکنم هر انسان آزادهای در این شرایط به جای تفکر شخصی تنها به کشور فکر میکند و منافع ملی را در نظر میگیرد. در درجه دوم جریان اصلاحات برای بهتر شدن وضعیت کشور تلاش میکند اوضاع بهتری برای خود تعریف کند و به بازسازی خود بپردازد. از ابتدای انقلاب تاکنون مهمترین ارزش برای گرفتن مسئولیت، خدمتگزاری بوده است. کسانی که وجودشان با انقلاب عجین است همواره قبل از منافع حزبی و شخصی به دنبال منافع عمومی و خدمت برای کشور بوده اند. اگر به خاطر بیاوریم حضرتامام خمینی(ره) خودشان را خدمتگزار مردم میدانستند.
آقای هاشمی سال 84 کاندیدا شدند، سال 92 هم کاندیدا شدند اما واقعا شرایط در این دو مقطع تفاوت میکرد.
مردم مقایسهای بسیار معمولی میکنند و اوضاع خودشان را در دورههای مختلف بررسی میکنند و تشخیص میدهند کدام دوره وضعیت بهتری داشتند. در این دوره مبالغی هم تحت عنوان یارانه به مردم داده شد پس باید نتیجه گرفت رضایت از اقدامات دولت بسیار مناسب باشد درصورتی که حقیقتا رضایت عمومی مردم از اوضاع معیشتیشان خوب نبود. وضعیت تورم و گرانی به گونهای بود که ترجیح مردم، شرایط دورههای گذشته بود. شخصیتهایی که مردم تجربه کافی از مدیریتشان ندارند یا چهرههایی که با شیوههای تبلیغاتی رشد میکنند و ناگاه بالا میآیند، ترجیح مردم در انتخابشان نیست. به همین دلیل در این ایام چهرههای تجربه شدهای مانند آقای هاشمی در افواه مردم خیلی مطرح بودند. البته عملکردها باعث تشتت بین مردم شد و صفبندیها تا حدودی تغییر کرد؛ نیروهای کارآمد و تجربهدار به دلیل عدم همگرایی سیاسی کنار گذاشته شدند. تغییرات مکرر وزرا مسالهای دیگر بود که آنهم به دلیل نپختگی سیاسی مدیران دولت بود. مجموع این شرایط باعث شد مردم در فکر به میدان آمدن کسی افتادند که از همه طیفها و نیروها استفاده کند و شایسته سالاری را مورد ملاک قرار دهد.
حتما باید دولتهای نهم و دهم به میدان میآمدند تا مردم بفهمند عملکرد دولت آقای هاشمی بهتر بوده است؟
عملا اینگونه است و میگویند «تعرف الاشیا باضدادها» یعنی تا سفیدی نباشد سیاهی به چشم نمیآید. در واقع عملکرد فعلی امکان مقایسه را فراهم و این مساله باعث افزایش قدرت مقایسه مردم شده است و این مساله باعث میشود آقای هاشمی امروز با آقای هاشمی آن روز تفاوتهای جدی داشته باشد. این امیدواری وجود دارد که مردم به اعتدال و تدبیر اقبال خوبی نشان بدهند و با انتخابشان پیامی را منتقل کنند که هم نماد انسجام داخلی باشد و هم پاسخی باشد برای کسانی که در خارج از کشور برای اداره ایران نسخه میپیچند.
همگرایی بیشتر اصلاح طلبان و آقای هاشمی چقدر در بهبود شرایط اصلاح طلبان تغییر ایجاد خواهد کرد؟
درست است که آقای هاشمی برآیند اصلاحطلبی نیستند و فراتر از بحث احزاب هستند اما در مورد آقای هاشمی اعتقاد دارم که ایشان خوب است که همین باشند چراکه ایشان مرد تدبیر و اعتدال هستند و این مسالهای است که نیاز امروز جامعه است. بسیار نیازمند نیرویی هستیم که شرایطش به گونهای باشد که نیروهای مختلف بتوانند حول او جمع بشوند، از این منظر اعتقاد دارم حضور آقای هاشمی امتیازی مثبت برای اصلاحطلبان محسوب میشود.
ثبتنامها تمام شد و اسامی کسانی که احتمال ورود دارند مشخص شده است. با این حساب پیشبینیتان از انتخابات چگونه است؟
درست است که ثبتنام انجام شده است اما هنوز برای قضاوت زود است. اجماع اصولگرایان و اصلاحطلبان در روزهای آینده مشخص خواهد شد که البته اجماع سراسری اصلاحطلبان روی آقای هاشمی خواهد بود. تصورم آن است که در نهایت انتخاباتی با سه ضلع خواهیم داشت. اصولگرایان دولتی و اصولگرایان غیردولتی و اصلاح طلبان اضلاع این رقابت خواهند بود. استقبال از آقای هاشمی خیلی خاص بود و در سوالاتی که قبل از ثبتنام پرسیده میشد این مساله مطرح بود که ایشان بالاخره خواهند آمد یا نه. منظورم آن است که با این شرایط و اجماع سراسری که روی آقای هاشمی وجود دارد، حضورشان میتواند باعث هر احتمالی بشود و حتی میتوان به این گزینه فکر کرد که اجماع اصولگرایان دولتی و غیردولتی هم محقق شود. بالاخره در دنیای سیاست هیچ چیزی محال نیست.
مهمترین رقیب اصلاحطلبان چه کسی است؟
هنوز تایید صلاحیتها مشخص نشده است و معلوم نیست چه کسانی از این مرحله عبور میکنند اما اگر بنا باشد ارزیابی خودم را داشته باشم، آقای قالیباف با فاصله زیاد نسبت به آقای هاشمی، از سایر گزینههای اصولگرا در موقعیتی بهتر قرار دارد.
تکثر کاندیداهای اصولگرایان را ناشی از چه مسالهای میدانید؟
شاید میل به ریاست جمهوری بعد از آقای احمدینژاد برای اصولگرایان خیلی بیشتر شده است. اما گذشته از این احتمال میدهم که آنها نتوانستهاند به وحدت سراسری دست بیابند و تفاهمی میان خودشان داشته باشند. کسانی که به عرصه میآیند و ثبتنام میکنند، برای خودشان جایگاهی متصور هستند و متناسب با آن جایگاه از کسی که انتخاب میشود، انتظاراتی دارند. مضاف بر اینکه احتمالا نخواستهاند فرصت ثبتنام را از دست دهند چراکه هنوز فرصت برای تعامل روی افراد دیگر باقی است و میتوانند در روزهای آینده این کار را ادامه بدهند اما فرصت ثبتنام محدود بود بنابراین تعدد آنها را نباید جدی گرفت. آن تعداد باقیمانده مساله مهمتری است.
اصولگرایان سنتی گویا با قصد اعاده حیثیت اصولگرایی وارد شده اند. گذشته از اینکه چقدر در شرایط موجود مقصرند فکر میکنید چه تصمیمی برای ورود به عرصه خواهد گرفت؟
احتمالا گزینه مورد نظر آنها آقای دکتر ولایتی است و گمان میکنم شانس بیشتری برای اجماع دارند. ایشان سالها وزیر امور خارجه بودهاند و مشاورمقام معظم رهبری هستند و در میان جناحهای سیاسی هم احترام خاصی دارند.
آقای جلیلی چطور؟ روی ایشان هم خیلی مانور داده میشود؟
اسم آقای جلیلی آورده میشود اما مساله اصلی اینجاست که خیلی دیر وارد صحنه شدند. از درون جلسات اصولگرایان اطلاع ندارم و بالطبع نمیدانم چه تصمیمی گرفتهاند اما در مورد آقای جلیلی باید بگویم مانند خیلی از دیگر سیاستمداران اصولگرا، ایشان خصوصیت حضور مستمر و شناخته شده در صحنه سیاسی را ندارند. آقای جلیلی هنوز خودی نشان ندادهاند. از طرف دیگر کار اجرایی شناخته شدهای نداشتند و بیشترین نقششان حضور در مذاکرات 1+5 است لذا همه تلاششان روی مذاکرات خارجی بوده است و در صحنه سیاست داخل جایگاه شناخته شدهای ندارند لذا میتوان اینگونه نظر داد که در خصوص مسائل اجرایی و اقتصادی سابقه چندانی ندارد.
جبهه پایداری هم خودش را یکی از قطبهای جدی انتخابات میداند، تحلیلتان از وضعیت آنها چیست؟
بهرغم آنکه جبهه پایداری خودش را از دولت جدا میداند، اما هویت آنها با دولت شکل میگیرد. فاصله گرفتن از دولت، بیشتر جنبه سیاسی دارد تا واقعیتی که در دنیای سیاست ایران وجود داشته باشد. لذا اگر تفکیکی هم وجود داشته باشدکه معتقدم وجود ندارد؛ موقتی است. از این منظر ائتلاف دولت و جبهه پایداری مسالهای است که میتوان شاهد آن بود.
در روز ثبتنام آقای احمدینژاد درکنار آقای مشایی وارد ستاد انتخابات وزارت کشور شدند و حتی شناسنامه آقای مشایی در دست آقای احمدینژاد بود. تحلیلتان از این موضوع چیست؟
دلیل آقای احمدینژاد برای حضورشان، مرخصی گرفتن بود اما حقیقت آن است که دلیل موجهی نیست. رئیسجمهور نمیتواند، بگوید مثلا تا ساعت 5 رئیسجمهور هستم و از ساعت 5 به بعد رئیسجمهور نیستم. رئیسجمهوری که ساعت اداری ندارد. رئیس جمهور، رئیسجمهور است. هرچند شورای نگهبان ایراد قانونی به این عمل وارد کرده است و تعدادی از نمایندگان مجلس هم شکایت کردهاند اما بازهم در مورد قانونی بودن یا نبودن آن بهتر است حقوقدانان نظر بدهند. گذشته از بحث قانونی بودن این اقدام، اعتقاد دارم از لحاظ اجتماعی این حرکت نباید صورت میپذیرفت چراکه این اقدام مستقیما تبلیغ انتخاباتی محسوب میشود. تا کنون رسم نبوده شخصیت رده بالای رسمی و حقوقی در محیط ثبتنام اینگونه بدین واضحی تبلیغ کند و همراه کسی وارد شود و برایش تبلیغ کند. بالاخره آنها جلسات شخصی و خصوصی دارند و تصمیم میگیرند با چه عملکردی پیش بروند اما در مورد سودی که از این رهگذر میبرند، واقعا نمیدانم چه فکری در سر دارند. شاید هم ارزیابی کردهاند و به این نتیجه رسیدهاند که اینگونه رفتار برایشان سود دارد که مثلا اینکه فضا را هیجانی و از این فضا بهرهبرداری کنند. گذشته از سود و زیانی که این عملکرد با خود به همراه دارد، این وظیفه ناظران یا مجریان و تصمیمگیرندگان است که اجازه ندهند چنین فضایی ادامه داشته باشد و اتفاقی خلاف قانون بیفتد. اینکه صبر کنند تا معلوم شود نتیجه انتخابات چه خواهد شد و بعد اقدام کنند که فایدهای ندارد. فکر میکنید جلوی کسی که با روشهای غیرقانونی و نادرست جلب آرا کند و بعد مسئولیت به او سپرده شود را میتوان گرفت؟ رسیدگی به چنین مسائلی خیلی ظریف است و هوشمندی میخواهد. اینکه بدانیم چه زمانی ورود کنیم، چه زمانی اخطار بدهیم و چه زمانی مجازات کنیم. اگر هیچ کدام از این موارد را انجام ندهیم، معلوم است این رفتار همچنان ادامه خواهد داشت. اگر آقای احمدی نژاد اطمینان داشت که با این رفتار، برخورد جدی میشود، فکر میکنید هیچ گاه به خود اجازه میداد چنین اقداماتی انجام بدهد؟
با این حساب در روزهای آینده همچنان شاهد این اقدامات خواهیم بود؟
بعید نیست این رفتار تکرار نشود. بالاخره اولینها در دولتهای نهم و دهم کم نبودهاند اما مهمتر از این مساله حرفهایی نیست که درز میکند بلکه آن حرفهایی است که خودشان میخواهند درز پیدا کند. به عبارت دیگر درز دادن این حرفها از درز کردن این شایعات خیلی مهمتر است که مثلا بگویند اگر فلان اتفاق نیفتد آنها چنان خواهند کرد و اگر فلان تصمیم گرفته نشود و فلان خواسته تامین نشود، آنها تصمیم خودشان را خواهند گرفت و مثلا دست پری دارند که آن را رو خواهند کرد. مجموع این صحبتها و خط و نشانها و حرفهای درز کرده و درز داده شده اصلا برای کشور خوب نیست و کشور را با مشکل مواجه خواهد کرد لذا اگر چیزی در دست دارند باید به مرجع مربوط داده شود تا رسیدگی شود وگرنه ادبیات بگم بگم قاعدتا در شرایط فعلی کارایی ندارد.
با این پیش فرض که شرایط اداره کشور برای رئیس جمهور بعدی واقعا دشوار است و وقت میبرد تا اوضاع عادی شود و اینگونه نیست که مثلا تا آقای هاشمی آمد همه چیز درست شود؛ این تفکر برخی اصلاحطلبان چقدر مورد قبول شماست که میگویند بگذاریم خود اصولگرایان که وضعیت را به اینجا رساندهاند، اوضاع را درست کنند؟
شخصا این تفکر را قبول ندارم. اگر کسی یا گروهی در خودش این توانایی را میبیند که قادر است مشکلات کشور را حل کند نباید بگوید صبر میکنم تا مشکلات کشور به اوج برسد و آن زمان تصمیم میگیرم. در مورد انتخابات ریاستجمهوری با توجه به اوضاع کشور و مشکلات خارجی و داخلی، شخصا هر یکروز را یکروز تعیینکننده میدانم و اعتقاد دارم نباید گذاشت همان یکروز هم از دست برود و باید تلاش کرد تا فردی مدبر بر سر کار بیاید.
حتی اگر اعتبار اصلاحطلبی در میان باشد؟
خیلی واضح میگویم که اعتبار اصلاحطلبی ذیل اعتبار کشور تعریف میشود نه خارج از اعتبار کشور. اعتبار اصلاح طلبی ذیل منافع ملی است نه منافع شخصی، به خصوص که عدهای از اصولگرایان از گزینششان راضی نیستند. با این شرایط اینکه عبارتهایی با مفهوم و محتوای نوشجانتان عبارات درستی نیست و فکر نمیکنم در جهت مصالح کشور باشد لذا اعتقاد دارم تصمیم اصلاحطلبان بهترین تصمیم بود. باتوجه به این شرایط تصور شخصیام بر این بود کسی ورود کند که چنین تفکری نداشته باشد و بتواند همه ایدهها و اندیشهها را به کار بگیرد و نظرات مخالف را بپذیرد . از این منظر گمان میکنم بهترین انتخاب میتوانست یا آقای هاشمی یا ناطق نوری باشد که خوشبختانه آقای هاشمی حضور پیدا کردند که حائز همه این ویژگیها هستند و مضاف بر این، سعه صدری مثال زدنی دارند.
مسالهای که جدا از بحث احزاب، واقعا میتواند انتخابات را تحت تاثیر قرار بدهد، رد یا تایید صلاحیتهاست. در انتخابات شوراها که خبرهای خوبی به اصلاحطلبان نرسید. فکر میکنید وضعیت در انتخابات ریاست جمهوری چگونه پیش میرود؟
تایید صلاحیت انتخابات شورای شهر به شورای نگهبان مربوط نمیشود و سازوکارهای متفاوتی دارد. ردصلاحیتهایی که تاکنون در مورد شورای شهر وجود داشته مربوط به بخش اجرایی است و هیات نظارتی که مجلس تعیین کرده هنوز نظری نداده است. در مورد شورای شهر قاعدتا کسانی که رد صلاحیت شدهاند، اعتراض میکنند و به آن رسیدگی میشود. روشی را که در تایید صلاحیتهای شورایشهر وجود دارد، بعید میدانم بشود به شورای نگهبان تعمیم داد. بالاخره سرنوشت 4 سال کشور درمیان است. فکر میکنم چهرههای سرشناس، توسط شورای نگهبان تایید میشوند. گذشته از بحث تایید افراد سرشناس، باید این نکته را مدنظر داد که تایید صلاحیت باید به سمتی برود که از کیفی شدن خارج و کمی شود تا فضای انتخاباتی از هرگونه شائبه دور بماند. بر اساس کمیتها مردم به راحتی میتوانند تشخیص بدهند که هر تصمیم تا چه حد درست و قانونی است.
در کنار تمام مسائلی که بحث شد، قشری وجود دارد که از آنها میتوان به نام نیروهای خاموش یاد کرد. فکر میکنید بعد از انتخابات دهم، آنها چگونه در انتخابات حضور خواهند یافت؟
تصورم بر این است که بخشی از نیروهایی که شما آنها را نیروهای خاموش مینامید در انتخابات پیش رو شرکت خواهند کرد. اجماع سراسری اصلاح طلبان آنها را امیدوار میکند که حضورشان مفید و شورانگیز خواهد بود.
استدلالتان چیست؟
واقعا نمیتوانم برای این مساله استدلالی علمی بیاورم اما برخوردهایی که میان مردم، در کلاس درس، در جمعهای مختلف و ... داریم، باعث این نتیجه میشود که مردم بسیار امیدوارند بتوانند وضعیت بهتری را برای خود داشته باشند. وضعیت به گونهای است که کسی قرار است برای حضور در مدیریت کشور به میدان بیاید که آنها میتوانند امید داشته باشند که مشکلاتشان را با عقلانیتی بیشتر و عمیقتر از گذشته بررسی و حل شود. همواره مردم نشان دادهاند برای پیشرفتشان سعی فراوان میکنند.
اصلاحطلبان در مجلس نهم حضور نیافتند اما در ادامه انتخابات را مجددا جدی گرفتند و هم برای شورای شهر و هم ریاست جمهوری تلاش میکنند. دلیل این تغییر تاکتیک چیست؟
نام آن را تغییر تاکتیک نمیگذارم. طبیعی است در شرایط مختلف، تصمیم متناسب اتخاذ شود. اولا اصلاحطلبی یک عنوان کلی است که شامل یک طیف بزرگ میشود که جمع کردن آن هم کار مشکلی است و واقعا نمیشود کسی به عنوان سخنگوی آنها مشخص کرد و گفت تصمیم همه بر این بوده که فلان کار را بکنند.
این طیف در انتخابات مجلس نهم لیست ارائه نکردند.
تصورشان بر آن بود که شانس زیادی ندارند. همین اتفاق را در شورای شهر هم میتوان شاهد بود. فکر میکنید نظیر افرادی همچون آقای مسجدجامعی چقدر یافت میشود؟ در حال حاضر این افراد عضو شورا هستند و عملکرد آنها هم موجود است و میشود ملاک قضاوت قرار داد. میتوان خدماتی را که داشتهاند را بررسی کرد تا حجم زحماتشان برای مردم مشخص شود. این افراد در مرحله تایید صلاحیتهای شورا قبول نشدهاند و به مشکل برخوردهاند. خب این سوال مطرح میشود که چگونه این افراد با این خدمات که تا کنون عضو شورا هم هستند، صلاحیت ندارند. همین مساله به صورت خیلی جدیتر در انتخابات مجلس نهم وجود داشت و کسی گمان نمیکرد حضورش تاثیری داشته باشد. البته هیچ کنگرهای برگزار نشد که این تصمیم در آن گرفته شود اما فضا به گونهای بود که واقعا هرکس میتوانست این برداشت را داشته باشد بنابراین هرکس فکر کرد اگر به صورت شخصی میتواند در منطقه خود مثمرثمر باشد، اقدام به ثبتنام کرد. در انتخابات ریاست جمهوری هم فرد خاصی از اصلاح طلبان حضور نیافت. به صورت رسمی آقایان عارف و دوسه نفر دیگر بودند که این تصمیم را به صورت شخصی گرفتند و داوطلب شدند. هیچ تصمیم جمعی وجود نداشت که روی این افراد اجماع بشود تا حضور داشته باشند. وقتی ثبتنام کردند، اصلاح طلبان دیدند که این تشتت به سودشان نیست و نظرشان بر این شد تا از یک نفر حمایت بکنند. از میان افراد موجود آقای هاشمی شناخته شدهتر و باسابقهتر هستند بنابراین تصمیم اصلاح طلبان اجماع روی ایشان است لذا همه سعی میکنند از آیتا... هاشمی حمایت کنند. البته تاکید میکنم دلیل آن برای منفعت یا انسجام مجدد اصلاحات نیست بلکه تلاش برای کشور است.
دیدگاه تان را بنویسید