کد خبر: 42191
تاریخ انتشار :

از رانت قدرت تا رانت قدرت

پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :

پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :

8 سال تب و تاب در نظر برخی به معنای 8 سال پر از انتقادها است و به همین دلیل است که بعضی برای پایان یافتن این دوره دقیقه شماری می کنند تا پرونده آن به طور کامل بسته شود. شاید این انتظار از بعضی وجوه توجیهی داشته باشد اما باید نباید با بسته شدن پرونده این دوره به یک باره آن را به دست فراموشی سپرد و نفسی راحت کشید. این اتفاق پیش از این و در مورد دو دوره توسعه اقتصادی و توسعه سیاسی افتاد و گویا در مورد دوره ای که به نام گفتمان 3 تیر شروع شد نیز وضع از همین قرار است اما به فراموشی سپردن این دوره جز یک خطای اساسی چیز دیگری نیست.
خطا است چون از تجربه گذشته درس گرفته نشده تا از آن برای آینده استفاده شود، خطای اساسی است چون این دوره را نمی توان به یک فرد و تصمیمات شخصی او محدود کرد بلکه مسئله اساسی تر از این و مربوط به آن مبانی سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و از همه مهم تر فرهنگی است که به این فرد و تصمیمات او مجال و فضای عمل می دهد. به این دلیل، دوره احمدی نژاد به نام دوره 3 تیر یا هر نام دیگری باید مورد نقد و بررسی قرار بگیرد تا ریشه های آن در بسترهای مختلف معلوم شود.
یکی از این بررسی ها مربوط به بستر سیاسی آن است که چگونه شکل گرفت، توان اوج یافت و افول آن به چه دلیل بود. این بررسی از وجوه مختلف مثل تحلیل وقایع تا تحلیل مفاهیم قابل انجام شدن است و یک روش بر مبنای کلید واژه ها است که رانت قدرت یکی از آنها است. رانت قدرت در رسانه ها به معنایی منفی به کار می رود اما باید توجه کرد که هر ساختار سیاسی به هر نامی به طور طبیعی زاینده رانت قدرت است و اصولا هر ساختار سیاسی بر اساس رانت قدرت است که می تواند ثبات و استحکام داشته باشد. رانت قدرت در پیشرفته ترین نظام های سیاسی تا نظام های در حال توسعه وجود دارد و بیشتر از یک واقعیت، لازمه ضروری یک نظام سیاسی است. بنا بر این، با گفتن رانت قدرت نباید از آن هراسید و به دنبال نفی آن بود بلکه باید به واقعیت آن و چگونگی کارکردش توجه کرد.
دوره 8 ساله از گفتمان 3 تیر بر اساس این مفهوم قابل تحلیل است به نحوی که این دوره با رانت قدرت شکل گرفت اما در طول حیات خود و حتی در همان چهار سال نخست، تناسبات خود با رانت قدرت را تغییر داد و تا جایی پیش رفت که قصد ایجاد رانت قدرت دیگری را داشت. به این جهت، دوره 8 ساله از گفتمان 3 تیر دوره ای است که از رانت قدرت تا رانت قدرت به این معنا که با رانت قدرت ظاهر شد و خود در جهتی پیش رفت که مبدل به یک رانت قدرت شود. فراموش نکنیم که احمدی نژاد با اتکا به حمایت های شورای هماهنگی انقلاب اسلامی و تحت اسم «ائتلاف آبادگران ایران اسلامی» به شهرداری راه یافت و آبادگران نقش مهمی در نخستین پیروزی او و شروع این دوره داشتند. اگر این ائتلاف شکل نمی گرفت یا این که احمدی نژاد اتکایی به آن نداشت وضع به گونه دیگری رقم می خورد و به این دلیل، نمی توان تاثیر این رانت قدرت در ورود او به بازی سیاست و حمایت از او برای پیروزی در 84 را انکار کرد.
کابینه نهم در بدو کار خود بیشتر از هر چیز یک ترکیب التقاطی سه بخشی بود که روند خروج و ورودها حکایت از تضارب بین سه بخش داشت. اتفاقی که در این خروج و ورودها افتاد تضعیف دو بخش قدرتمند و تقویت ضعیف ترین بخش بود که با تشکیل کابینه دهم این بخش جای آن دو بخش را گرفت. به این صورت، دو کابینه نهم و دهم به معنای روند قدرت گرفتن بخشی از کابینه بود تا خود مبدل به یک رانت قدرت شود و در این بین، از ادبیات خاصی نیز استفاده کرد که مکتب ایرانی و مفاهیم زیر مجموعه آن مهمترین عبارت این ادبیات بود.
این روند را باید بیشتر از این مورد توجه و بررسی قرار گرفت و نکته جالب در مشابهت این روند با روند دوره اصلاحات است. در دوره اصلاحات نیز حرکت مشابهی از رانت قدرت تا رانت قدرت شکل گرفت که مهم ترین عبارت آن در «عبور از خاتمی» بود. این روند توسط چهره هایی از اصلاحات و حتی از حزب مشارکت اسلامی به دنبال ایجاد رانت قدرتی بر مبنای 2 خرداد بود. تفاوت دو روند از گفتمان 3 تیر و اصلاحات در این است که خاتمی در خارج از روند ایجاد قدرت بود و به همین دلیل عبارت «عبور از خاتمی» مطرح شد اما احمدی نژاد علی رغم هشدارها نتوانست خود را از روند ایجاد قدرت جدا کند و حضورش در آخرین روز ثبت نام ریاست جمهوری تاکیدی بر این موضوع بود. به هر حال، تجربه دوران اصلاحات و گفتمان 3 تیر وضعیتی مشابه را نشان می دهد. در هر دو دوره قابلیت ایجاد رانت قدرتی دیده می شود که با ساختارشکنی اساسی از حدود اولیه نظام خارج شده و بی ثباتی سیاسی را در پی داشته باشد

سید رحیم لاری

دیدگاه تان را بنویسید

 

نیازمندی ها