نشریه آمریکایی:اقدامات اخیر در عربستان یک کودتاست

'جرالد هِیمن' به عنوان یکی از اعضای ارشد 'مرکز مطالعات بین المللی-استراتژیک' دیروز (شنبه) در تفسیری در این نشریه اینترنتی آمریکایی با عنوان 'خصومتی که مستولی می شود: ولیعهد سعودی چگونه شیوه حکومت داری را تغییر می دهد؟' نوشت: تحولات اخیر پادشاهی عربستان سعودی، توسط ملک سلمان و ولیعهدش، بیش از آنکه تحکیم قدرت باشد یک کودتا به شمار می آید، چرا که در صورت موفقیت پدر و پسر، آنها قادر خواهند بود 'قانون اساسی' عربستان سعودی را، که پایه نظام سیاسی و حکومتی آن است،

به گزارش نامه نیوز، وی در ادامه تفسیر خود افزود: این بار اما متفاوت از کودتاهای کشورهای دیگر، این عمل به دست ارتش صورت نمی گیرد بلکه توسط پادشاهان انجام می شود. این رویدادها در عربستان، نخستین بار با روی کار آمدن ولیعهد جوان سعودی و فرزند ملک سلمان در ماه ژوئن (خرداد) آغاز شد.

هر اقدامی که وی در راستای ایجاد تغییرات و مبارزه با فساد انجام داده، با مخالفت چندانی روبرو نشده است، اما از آنجا که ملک سلمان یک مرد 81 ساله است و زمانی که فوت کند، با توجه به اینکه شمار زیادی از نوادگان 'ملک عبدالعزیز' نخستین پادشاه و بنیانگذار پادشاهی سعودی باقی مانده است، به احتمال زیاد نزاع بر سر جانشینی پادشاه بالا می گیرد.

کنار زدن ناگهانی شاهزاده 'محمد بن نایف' (ولیعهد سابق) خود ضربه سنگینی بود و جرقه ابتدایی آغاز کودتا را زد. اگر چه پادشاهان سعودی اقتدار مطلق داشته اند، اما این هرگز برای فرار از 'پروتکل کنونی' موجود و ایجاد این دست تغییرات کافی نیست. علاوه بر این، شاهزاده محمد بن سلمان که به عنوان ولیعهد جدید معرفی شد، بلافاصله اقدام به افزایش قدرت خود کرد.

از جمله اقدامات وی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

نخست، با معرفی چشم انداز 2030، برنامه ای برای خصوصی سازی و تنوع بخشیدن به اقتصاد عربستان سعودی و جدایی از اتکای کامل به نفت به یک سیستم مبتنی بر فناوری و آزادی بیشتر برای زنان، تعریف کرد. دوم، عربستان سعودی را مستقیما به سوی جنگ داخلی یمن هدایت کرد و به پشتیبانی از 'منصور هادی' رئیس جمهوری (مستعفق) یمن وارد جنگ با شیعیان حوثی شد و سوم، با همکاری امارات متحد عربی، قطر را در شورای همکاری خلیج فارس محاصره کردند.

چهارم به نظر می رسد شاهزاده محمد در کناره گیری 'سعد حریری' نخست وزیر لبنان نقش فراوانی داشت و هرچند با این کار قصد جلوگیری از نفوذ ایران را داشت اما با این کار عملا عرصه را برای حزب الله و ایران خالی کرده است، پنجم برکناری شاهزاده 'متعب بن عبدالله' از وزارت گارد سلطنتی، که مسئولیت حفاظت از خاندان سعود را برعهده دارد و این خود می تواند زنگ خطر بزرگی برای وی باشد و در نهایت با دستور دستگیری ده ها تن از شاهزادگان و شخصیت های برجسته سعودی به بهانه مبارزه با فساد مالی، که بیشتر شبیه به یک کودتای سنتی است، سعی در افزایش قدرت خود کرد.

همه این حرکت ها می توانند به عقب نشینی ملک سلمان و ولیعهدش منجر شود، زیرا سرمایه گذاری عظیم 10 میلیارد دلاری ملک سلمان در منطقه ملک عبدالله در ریاض تاکنون امیدبخش نبوده است، چشم انداز 2030، برای بردن عربستان به یک نظام مدرن با ایجاد تعادل در آموزه های دینی، عرف اجتماعی و وفاق مذهبی و دینی تاکنون از محبوبیت چندانی برخوردار نبوده است و هیچ کدام از این موارد توسط محافظه کاران مستقر در نهادهای حکومتی مورد استقبال قرار نمی گیرند، هرچند به مذاق جوانان سعودی خوش آمده است.

* هزینه های کمرشکن جنگ یمن بر اقتصاد عربستان

جنگ یمن سبب تحمیل هزینه های سنگینی بر اقتصاد عربستان شده است. از طرفی محاصره قطر شکست بزرگی برای پادشاهی سعودی به شمار می آید. مهمتر از همه، آیا شاهزادگان بازداشت شده، مانعی بر سر راه موفقیت های ولیعهد سعودی بوده اند و حال با دستگیری آنها، تغییرات خوشایندی در قانون اساسی نظام پادشاهی مطلقه سعودی ایجاد می شود؟ اگر اینگونه باشد، این قانون و نظام پادشاهی جدید تا چه اندازه مستحکم خواهد بود؟

عربستان سعودی و امارات متحدۀ عربی از متحدان ایالات متحده در خاورمیانه و در جبهه مخالف با ایران هستند. از طرفی اقدام عربستان برای کناره گیری سعد حریری هرگز هدف واشنگتن نبوده است، همانگونه که اختلاف میان کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، در راستای منافع آمریکا نیست.

بنابراین ترامپ برای جلوگیری از افزایش اختلاف ها باید از هرگونه تحریک طرفین اختلاف، جلوگیری کند و از تلاش های 'رکس تیلرسون' وزیر امور خارجه برای فروکش کردن اختلاف ها، پشتیبانی کند.

هیمن در پایان نوشت: ایالات متحده باید پای خود را از آتش افروزی های داخلی ولیعهد کنار بکشد و در عین حال از تصمیم های جدایی اتکای اقتصاد از نفت و آزادی های اجتماعی وی برای ایجاد تغییرات در عربستان حمایت کند. همچنین شاهزاده محمد بن نایف، حامی مسلم معماری امنیت ایالات متحده در خلیج فارس و از متحدان نزدیک واشنگتن است و کاخ سفید نباید تلاش های وی را برای ایجاد امنیت در منطقه فراموش کند. بنا بر این دونالد ترامپ با پشتیبانی از اصلاحات ولیعهد سعودی، باید جانب احتیاط و نظارت را در نظر بگیرد و اجازه دهد سعودی ها خود نظام داخلیشان را نظم ببخشند.

* 'نشریه نشنال اینترست در طول تقریبا سه دهه فعالیت از آغاز کار خود را با تمرکز بر سیاست خارجی شروع کرد. این نشریه در سال 1985 توسط 'ایروینگ کریستول' و 'اوون هریس' تأسیس شد و گرچه سیاست های بین المللی در چند دهه گذشته بطور قابل توجهی تغییر کرده است، اما اساسنامه این نشریه همچنان بدون تغییر باقی مانده است و تمرکز خود را بر روی سیاست خارجی در راستای منافع ملی آمریکا قرار داده است'.

منبع: ایرنا