تعلیق را هم بپذیریم، تحریم لغو نمی‌شود
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) : 
نصرت‌الله تاجیک* اثرات تنش روزافزون مناقشه هسته‌ای ایران و غرب بر صحنه روابط بین‌الملل و سیاست جهانی، فارغ از قضاوت درباره علل و عوامل دخیل در آن را باید به‌صورت جدی‌تری مورد توجه قرار داد و در پرتو یک تجزیه و تحلیل ژئوپلیتیکی به چگونگی حل و برون‌رفت آن پرداخت. در بررسی ژئوپلیتیکی پدیده‌ها، قدرت ایجادشده برای تغییر و حرکت از یک مختصات که می‌تواند خطی، سطحی یا فضایی باشد، به مختصات دیگر توسط آن پدیده با استفاده از عوامل جغرافیایی و وزن آنها در موازنه قدرت جهانی بررسی می‌شود. شناخت ژئوپلیتیکی چگونگی تولید و کسب قدرت برای تامین منافع ملی در این مفهوم روش یا پارادایمی است که به بررسی تحولات و درگیری‌های جهانی در سطوح مختلف می‌پردازد و تحلیلگران را با ارایه زاویه دید روشن به تلاش‌های عظیم در مورد توصیف ماهیت قدرت، چگونگی کسب آن و محیط حاکم بر جهان، قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی و ایجاد زمینه برای درک تلاش‌های تاریخی روی محیط، فضا و شکل سازمان سیاسی کنونی جهان آشنا می‌سازد. در این روند، تعریف صحیح و روشن منافع ملی در کوتاه، میان و بلندمدت و تدوین راه‌های مناسب وصول به آن، یکی از عوامل جدی در حل این تنش بین‌المللی با بازیگران قدرتمند و تاثیرگذار صحنه بین‌المللی خواهد شد. «منافع ملی» مفهوم اساسی سیاست خارجی است. این مفهوم در اصل، در برگیرنده همه ارزش‌های ملی است و عبارت است از هدف‌های عام و همیشگی که ملت در راه تحقق آنها فعالیت می‌کند. از طرف دیگر، ژئوپلیتیک نیز سرشتی تحول‌گرا داشته و سازنده و قوام‌بخش سیاست خارجی است و معنی خاص و با مفهومی از تحولات نقشه سیاسی جهان را در قبال این پدیده ارایه می‌کند. تداوم این مناقشه بین ایران و غرب علیرغم ادامه مذاکرات نشان از نبود وجود اراده وصول به نتیجه است. طولانی‌شدن این روند و گذشت زمان بدون دست‌یابی به نتیجه‌ای ملموس با توجه به راهبرد طرف مقابل برای تنگ‌تر کردن حلقه تحریم‌ها بر گلوی اقتصاد ایران از طرفی به ضرر ایران است و از طرف دیگر نشانگر صداقت نداشتن طرف مقابل برای ایجاد اعتماد به منظور وصول به توافق از سوی دو طرف، مگر آن‌که در هر مصالحه احتمالی آتی، لحظه وصول به توافق ملاک عمل باشد و بحثی از ایجاد سقف غنی‌سازی 20درصدی نباشد. این فرمول، هم با طبیعت پیشرفت علم که راه برگشت ندارد، منطبق است و هم با منافع ملی که تاکنون هزینه‌های زیادی متحمل شده است. با اذعان کامل به حق استفاده صلح‌آمیز کشور از دستاوردهای تحقیقات هسته‌ای که از طریق خودباوری و اعتماد بیشتر به نیروهای داخلی صورت گرفته و این روند خود اثرات مثبتی در نوزایی علمی ایران تاکنون دربرداشته است و قبول حاکمیت اصل شفافیت در روابط بین‌الملل از طرف ایران ولی غرب به‌دنبال مصالحه در یک بازی برد-برد نیست. حتی با پذیرش تعلیق فعالیت‌های هسته‌ای از سوی ایران در هر میزان و فرمولی از سوی ایران، تحریم‌های آمریکایی لغو نخواهد شد. زیرا هم اولا اراده‌ای در این راه وجود ندارد و هم لغو تحریم‌ها مخصوصا آن‌دسته که از سوی آمریکا و خارج از چارچوب سازمان ملل اعمال شده است، راهکاری پیچیده و طولانی دارد. سیاست غرب تداوم اعمال تحریم‌ها به‌منظور افزایش هزینه سنگین آنها بر اقتصاد ایران است تا با مستهلک کردن توان اقتصادی و صنعتی ایران و کاهش درآمد ایران از تجارت خارجی و به‌تبع آن ایجاد مشکلات اجتماعی در درازمدت برای فراهم کردن شرایط ضربه بعدی است. با توجه به پیچیدگی اهداف و نیات غرب در مذاکرات هسته‌ای با ایران رسیدن به یک فرمول مورد توافق صرفا در چارچوب مذاکرات فنی هسته‌ای وجود ندارد و باید راهبرد ایران استفاده از روشی از سطح تحلیل باشد که به برآورد صحیح از اوضاع منطقه‌ای و جهانی پرداخته و از پدیده‌های ژئوپلیتیکی که به نفع ایران ایجاد قدرت می‌کنند استفاده کند. راهبرد، هنر ساختن فرصت است و سیاست روش اجرای آن. لذا تدوین راهبردی برای به خدمت گرفتن تمامی اهرم‌های ایران برای اعمال اراده خود به طرف مقابل و زودتر به نتیجه مذاکرات از مهم‌ترین وظایف دست‌اندرکاران مذاکرات هسته‌ای است.
* دیپلمات و سفیر سابق ایران در اردن
دیدگاه تان را بنویسید