انتخاب یازدهم در یک نگاه/ نزدیکی مواضع دو گفتمان اصولگرایی و اصلاحطلبی و نقشآفرینی نخبگان
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه روزهای تبلیغات به سرعت سپری شدند و با اتمام مهلت رقابت تبلیغات کاری نمی ماند جز انتظار تا با سپری شدن شمارش معکوس، تکلیف یازدهمین انتخابات ریاست جمهوری در 24 خرداد تعیین شود. این که چه کسی بعد از 24 خرداد راهی پاستور خواهد شد یک مطلب است و این که تا اینجای کار وضعیت چگونه بوده مطلبی دیگر. در واقع، روزهای رقابت انتخاباتی پرده ای از تقابل یا حتی به عبارتی، تعامل سیاسی را نشان داده که با نسخه های سیاسی در پیش از این تفاوت بنیادی دارد. این تفاوت از همان گام نخست و با اعلام نظر شورای نگهبان در رد صلاحیت شورای نگهبان شروع شد. این گام با گام های قبلی شورای نگهبان در رد صلاحیت ها تفاوت بنیادی داشت چرا که کسی تصور نمی کرد هاشمی با آن کارنامه مفصل و طولانی اش در قبل و بعد از انقلاب و جایگاهش در مقام ریاست مجمع تشخیص رد صلاحیت شود. رد صلاحیت هاشمی با وجود اهمیت قابل توجه آن اما تنها یک نشانه یا نمادی بود از آنچه بعد اتفاق افتاد تا آن که پرده ای از وضعیت و خطوط سیاسی ترسیم شود که به طور کلی متفاوت از نقوش متداول در دهه های گذشته بود. قبل از پرداختن به مواضع کاندیداها باید به این نکته توجه داشت که قالب
این پرده مثل سابق در ستادها و حضور میدانی کاندیداها نبود بلکه صدا و سیما در این و با برنامه های متنوع خود عهده دار وظیفه ستادها شد و کاندیداها تنها با حضور در برنامه های صدا و سیما بود که می توانستند تبلیغی برای انتخابات کرده باشند. این حد از حضور تبلیغاتی کافی بود تا تفاوت ها معلوم شود به خصوص وقتی که نوبت به مناظره ها رسید. مناظره نخست و مخالفت علنی بعضی از کاندیداها با نحوه برگزاری مناظره و موضع خنثی مابقی خود یک شک اساسی به قالب تبلیغاتی صدا و سیما بود که ضرغامی و دیگر مدیران صدا و سیما را مجبور به تجدید نظر کرد. این صورت قضیه بود اصل و محتوای قضیه در مواضع سیاسی کاندیداها بود که در مناظره سوم و با تعیین مواضع سیاست داخلی و خارجی به طور کامل معلوم شد. گذشته از بعضی افشاگری ها و حرف های تند که انتظارش از قبل می رفت، این امر غیر منتظره بود که کاندیداهای شاخص اصولگرایان مواضعی بسیار نزدیک و حتی مشابه با اصلاح طلبان اعلام کردند و در مقابل، اصلاح طلبان نیز دور از مبانی اصول گرایان نبودند. این امر به معنای دور شدن هر دو طرف از شعارهایشان نبود بلکه تحت لوای شعارهای سابق مواضع بسیار نزدیک به یکدیگر داشتند.
اصلاح طلبان در حالی از تقویت حقوق شهروندی می گفتند که سعی به تشریح آن در قالب ولایت پذیری داشتند و از طرف مقابل، اصولگرایان حاضر به پذیرش اصل تعامل با جامعه جهانی شده بودند. در اینجا نمی توان سه کاندید را در قالب دو گفتمان اصلاح طلبی و اصولگرایی قرار داد زیرا یکی بر مبنای گفتمان 3 تیر به طور مشخص خارج از این دو گفتمان قرار می گیرد و دو کاندید دیگر هم از اساس فاقد گفتمان سیاسی هستند. نزدیکی مواضع دو گفتمان اصولگرایی و اصلاح طلبی در موارد دیگر نیز دیده شد و این امر به معنای تغییر اساسی در خط و خطوط و جهت گیری های سیاسی است. تغییر اساسی از به هم خوردن تقابل های سیاسی و رفتن به سمت و سوی تعامل سیاسی است که البته نمی توان انتظار این تغییر و جهت گیری را در سطح ظاهری خط و خطوط مشاهد کرد بلکه چیزی است که در بطن آن اتفاق می افتد. از این رو، خط و خطوط سیاسی در این معادله از هویتی دو گانه برخوردار می شود به نحوی که وجه ظاهری آن نه تنها قادر به بیان واقعیت درونی آن نیست بلکه حتی در تناقض با آن است. نمودهای چنین تناقضی تنها محدود به تبلیغات تلویزیونی کاندیداها نبود بلکه نحوه حضور کاندیداها در رقابت، جناح های حامی آنان
و انصراف ها نیز از دیگر نمودهای آن هستند. هرچند که انصراف حداد عادل نقش تعیین کننده ای در رقابت ها نداشت اما انصراف عارف چنین بود و نامزدی از اصلاح طلب ها حاضر به انصراف به نفع کسی داد که با وجود قرار گرفتن در گفتمان اصلاح طلبی اما از حمایت برخی از اصولگرایان با سابقه و تاثیرگذار برخوردار بود. از سوی دیگر، موضع گیری جامعتین و اتفاقی که برای بیانیه آیت الله محمد یزدی افتاد یکی دیگر از این نمودها اما در گفتمان اصولگرایی بود. به هر حال، یازدهمین انتخابات ریاست جمهوری با تغییر بنیادین در جهت گیری های سنتی سیاسی رقم می خورد و دیگر نمی توان با شاخص های گذشته وقایع سیاسی را ارزیابی کرد. در این ارزیابی نقش بدنه اجتماعی نسبت به گذشته بسیار کمرنگ شده و بیشتر از این، بازی نخبه ها است که تعیین کننده می شود. در واقع، زمینه سیاسی در این پرده دیگر توان بدنه اجتماعی ندارد و نمی توان از معادله توان بدنه اجتماعی به نتیجه میزان و فضای بازی نخبه ها رسید بلکه این نخبه ها هستند که می توانند از دیگر ابزارهای موجود خود نقش این پرده را مشخص کنند. این تغییر بنیادی به طور طبیعی و بنا به روند سال های گذشته و به خصوص در عکس العمل از
دوره هشت ساله گذشته ایجاد شده که روایت و نقش دیگری از فضای سیاسی را ایجاد کرده است. سید رحیم لاری
دیدگاه تان را بنویسید