سفر رییس جمهوری؛ نمایشی از حضور ایران در عرصه جهانی/ ایران کشوری منزوی نیست

پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :

استقبال گرمی که از رییس جمهور کشورمان صورت گرفت، به خوبی نشانگر این است که اروپایی ها اهمیتی به نظرات و دیدگاه های ترامپ نمی دهند و می خواهند که همچنان روابط گرم و صمیمانه ای با ایران داشته باشند. سفر اخیر روحانی هم قطعا این روابط را تقویت می کند و هم مهر تاییدی بر تداوم برجام از سوی اروپایی ها است. آنچه در ذیل می خوانید ماحصل گفت و گوی ما با فریدون مجلسی کارشناس مسائل بین الملل و سیاسی است.

ابعاد سیاسی و دستاوردهای سیاست خارجی سفر رئیس جمهوری به دو کشور مهم اتریش و سوئیس در قیاس با دستاوردهای اقتصادی آن اهمیت بیشتری دارد. در این خصوص مقاومت قابل توجه کشورهای اروپایی در برابر خواست ترامپ که رسما خواستار دوری گزیدن کشورهای اروپایی و شرکای خود از ایران شده، قابل توجه است . نظر شما در رابطه با این سفر مهم حسن روحانی چیست؟

از لحاظ اقتصادی این سفر خیلی مهم نیست، زیرا سوییس و اتریش کوچک ترین کشورهای اروپایی هستند و صنایع محدودی دارند. البته بانکداری آنها بسیار مهم است اما بانک های آنها به آمریکا و محافل پولی یهودی اروپا به شدت وابسته است و از لحاظ بانکی نمی توانند همکاری با ایران داشته باشند. اتریش در دوره تحریم های قبلی دریچه ای از اروپا به ایران بود و مقداری همکاری و واسطه گری و تجارت انجام می داد ولی با شدت گرفتن تحریم های بانکی کمتر می تواند این کار را به انجام برساند. اما به هر حال این سفر به خاطر تبلیغات و به دلیل نشان دادن ایران در عرصه بین المللی و نشان دادن اینکه ایران کشوری منزوی نیست بسیار مهم است. البته یک نکته محوری در رابطه اروپا با ایران وجود دارد و آن این است که این کشورها عدم تهدید موجودیت اسراییل یا حفظ موجودیت اسراییل را به رابطه با ایران ترجیح می دهند و این را برخی از مقامات کشورهای اروپایی به صراحت اعلام کرده اند که تعامل جدی با ایران منوط به عم تهدید موجودیت اسراییل است. خوشبختانه مقام معظم رهبری هم چندی پیش گفتند که بر خلاف جمال عبدالناصر که تهدید می کرد که اسراییلی ها را به دریا می ریزیم، ایران چنین تهدیدی نکرده و ما امیدواریم به روش دموکراتیک مساله شان را حل کنند.

استقبال دو کشور اروپایی از رئیس جمهوری ایران در اوج فشارهای آمریکا به اروپا علیه ایران، نشان می دهد که اختلافی جدی در نوع نگاه و تعامل اروپا و آمریکا بر سر ایران و برجام وجود دارد و ایران توانسته است با درایت، معاملات فراآتلانتیکی را برهم زده یا روی آن تاثیر گذار باشد . ارزیابی شما از این موضوع چیست؟

اروپا جامعه ای است که حقوق بین الملل در آنجا شکل گرفته و تشکل های مدنی در آنجا بسیار مهم است و به قراردادها و امضاها بسیار اهمیت می دهند. آمریکا هم اینطور بود ولی ترامپ با پیمان شکنی هایش این موضوع را تحت تاثیر قرار داد. فقط هم عهدشکنی ترامپ در مورد ایران نبوده و در مورد قرارداد تجارت آزاد کشورهای آمریکایی، قرارداد پاریس و روابط با چین این پیمان شکنی را انجام داده و این موضوع برای اروپا مهم است و بنابراین مایل است که برجام حفظ شود. در واقع اروپا مایل نیست ایران یک کشور دارای بمب هسته ای باشد و ایران می تواند بازار بالقوه مهمی برای اروپا باشد ولی این موضوع فقط در سایه آرامش، عدم تهدید، عدم خشونت، عدم مشارکت در جنگ ها و آرام کردن جنگ های منطقه ای امکان پذیر است. بنابراین تلاش اروپا این است که در وهله اول چنین جوی را بتواند ایجاد کند، زیرا تجارت را با مشکلات بانکی نمی تواند انجام دهد ولو اینکه برجام را بخواهد حفظ کند.

به نظر شما نفس تبعیت نکردن کشورهای اروپایی از درخواست های ترامپ برای منزوی کردن و محدود کردن ایران می تواند نشانی از ضعیف شدن قدرت هژمون سازی آمریکا در جهان باشد؟

به تنهایی نه، زیرا روابط آمریکا با اروپا عمیق تر از اینهاست که آنچنان اثری بگذارد. ولی حقیقت بزرگ تر این است که امروز چین بسیار قوی است و در آینده قوی تر از آمریکا خواهد شد، حتی از نظر نظامی. روسیه هم دوباره به صورت صنعتی تر و مدرن تر و پیشرفته تر رقیب آمریکا خواهد بود و به طور کلی شبکه کشورهای بزرگ خود مهار کننده آمریکا خواهند بود، البته به شرط اینکه ایران طوری عمل کند که بتواند به باشگاه های آنها ملحق شود. این در حالی است که عجالتا ایران را در باشگاه های خودشان نمی پذیرند ولی کشورهایی مانند برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی که به دنبال یک سیستم بانکی دیگری هستند و می خواهند بین خودشان یک سیستم بانکی بگذارند و از قید دلار آزاد شوند، در شرایط عادی از ایران استقبال می کنند و در آینده هم استقبال خواهند کرد اما نه تا زمانی که ایران در این خصومت شدید با آمریکا قرار دارد و تهدید جنگ سرد دارد. اگر این دردسرها و دردسرسازی ها از میان برداشته شود، ایران در قالب آن باشگاه ها می تواند حضور داشته باشد.

برخی کارشناسان معتقدند که سفر خارجی رئیس جمهوری فی نفسه اقدامی در جهت بازی کردن در شکاف ایجاد شده میان اروپا و آمریکا است و این خود یک دستاورد و تحرک دیپلماتیک قابل قبول و مورد تایید است. با این ارزیابی موافق هستید؟

به شکل مستقل این امر را قبول ندارم اما این سفر نمایشی است از حضور ایران در عرصه جهانی. ایران شاید نتواند در جبهه گیری های اروپا و آمریکا نقش قابل توجهی بازی کند، اما در جاهایی می تواند استفاده لازم را ببرد. اما حضور ایران و فراموش نشدن ایران و این موضوع که امکان گفت و گو با با ایران وجود دارد، شاید جایگزینی بشود که از طریق همین پیام هایی رسانده شود و پیام هایی گرفته شود و زمینه هایی آماده شود تا خطری که ایران را به صورت جدی تهدید می کند، ضعیف شود که این موضوع بسیار مهمی است.