پایان بن سلمان ؛ شاهزاده، نیامده می رود/ دربار سعودی چه نقشه ای برای جانشینی کشیده است؟

نامه نیوز :‌ طی روزهای اخیر اخبار متعددی از "آینده مبهم بن سلمان" در رسانه های منطقه ای و بین المللی به گوش می رسد. واقعیت امر این است که بن سلمان به شدت نسبت به آينده سياسي خود هراسان است زيرا تضميني نسبت به عدم حذف فيزيكي یا سیاسی وي در آينده اي نزديك وجود ندارد.زخمي شدن وليعهد سعودي در حادثه کاخ الخرامی( که هنوز ابعاد و جزئیات آن افشا نشده است ) و غيبت وي در مقابل رسانه ها و انظار عمومي، مقدمه اي جهت وقوع يك زلزله سياسي جدي در رياض است. اختلافات دربار سعودي و شكست هاي متعدد منطقه اي و سياسي آنها ، به زودي زمينه ساز سقوط رژيم سعودي خواهد شد. وليعهد رژيم سعودي در حادثه تيراندازي در كاخ الخزامي در اوايل ارديبهشت ماه زخمي و پس از این حادثه تا مدتها تاپدید شد.

هم اکنون نیز زمزمه هایی مبنی بر احتمال عزل وی از سمت خود به گوش می رسد. گزارشی که اخیرا از سوی نشریه تایمز منتشر شده است، نشان دهنده آمادگی دربار سعودی مبنی بر "گذار از بن سلمان" است. این نشریه مقاله‌ای را از مایکل برلی، با عنوان "روزهای شاهزاده جوان سعودی به شمارش افتاده است: امیدهای بسته شده به محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان به عنوان اصلاح‌گر و مداواکننده زخم‌های منطقه به جایی نرسیده است"، منتشر کرد.

برلی در این مقاله آورده است: ابتدا جنجال رسانه‌ای درباره صرف میلیون‌ها دلار برای شرکت‌های روابط عمومی و گروه‌های لابی جهت تبلیغ سفر دوره‌ای محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان به کشورهای مختلف در مارس به وجود آمد؛ محمد بن سلمانی که به رغم اینکه سنش حدود ۳۲ سال است به عنوان قوی‌ترین مرد عربستان دیده می‌شود.بعد از گذشت شش ماه به نظر می‌رسد احتمال ارتقای وی بسیار کم باشد حتی پدرش ملک سلمان بن عبدالعزیز، پادشاه عربستان کم کم دارد به محمد بن سلمان و طرح‌هایش شک می‌کند.

نقطه اوج مقاله برلی، آنجاست که وی به شکافهای موجود در دربار سعودی بر سر طرح های بن سلمان ( خصوصا در قبال تحولات منطقه ای ) اشاره می کند. برلی در این خصوص می نویسد :

" شکاف میان جنجال رسانه‌ای درباره ولیعهد عربستان و واقعیت بسیار آشکار شده است. ولیعهد عربستان تصمیم داشت از طریق فروش پنج درصد از سهام شرکت نفتی آرامکو، پروژه ساخت شهر ساحلی نیوم و سایر اصلاحات اقتصادی را پیش ببرد. به نظر می‌رسد ملک سلمان فروش سهام آرامکو را لغو کرد چراکه احتمالا فروش این سهام به مصادره دارایی‌های عربستان به دلیل کیفرخواست قضایی که علیه عربستان درباره حملات ۱۱ سپتامبر مطرح است، منجر می‌شد. اقدامات محمد بن سلمان به سیاست خارجه عربستان آسیب زده است. جنگ در یمن باتلاقی است که ولیعهد آن را ساخته است. براساس آمار مؤسسه بروکینگ در آمریکا جنگ در یمن مابین پنج تا شش میلیارد دلار در ماه هزینه دارد و حدود ۱۰ هزار تن در جنگ یمن کشته شده‌اند. ۸.۵ تن نیز با خطر گرسنگی مواجهند."

اما ماجرا به این نقطه ختم نمی شود. در اوایل سال 2018 میلادی، شاهد انتشار اخباری دال بر برکناری عده ای از مقامات سعودی دخیل در جنگ یمن بودیم. در آستانه ورود جنگ عربستان عليه يمن به چهارمين سال خود، سلمان بن عبدالعزيز پادشاه اين كشور، با صدور احكامي سلطنتي، تعدادي از بلندپايه ترين فرماندهان ارتش كشور خود را بركنار كرد.بركناري اين فرماندهان عالي رتبه نظامي، اندكي پيش از سفر محمد بن سلمان وليعهد عربستان به انگليس، فرانسه و آمريكا صورت گرفته است.

ﺭﻭﺯﻧﺎﻣﻪ ﺗﺎﯾﻤﺰ چاپ لندن در گزارشي، تغييرات فرماندهان ارشد نظامي عربستان را با سفر محمد بن سلمان وليعهد اين كشور به انگليس كه انتظار مي رود صحنه اعتراضاتي به دليل جنگ عربستان عليه يمن باشد، مرتبط دانست.«ريچارد سپنسر» خبرنگار روزنامه تايمز در يادداشتي نوشت: ارتش سعودي مشغول به جنگي در يمن است كه اين جنگ مورد استقبال شهروندان عربستاني نيست و از سوي ديگر اين جنگ چهره محمد بن سلمان را در خارج تخريب و منجر به كشته شدن هزاران غيرنظامي شده است. وي افزود: بركناري فرماندهان نظامي با هدف تقويت جايگاه محمد بن سلمان در داخل بعد از دستگيري شماري از شاهزادگان به اتهام فساد در نوامبر گذشته صورت گرفت.

واقعیت امر این است که هم اکنون، شخص بن سلمان بابت شکست در یمن و افزایش هزینه های تصاعدی سعودی ها در این آوردگاه، مورد عتاب دربار سعودی قرار گرفته است.در هر حال ناقوس شكست عربستان سعودي در يمن در سرتاسر منطقه و جهان به صدا در آمده است. در چنين شرايطي محمد بن سلمان وليعهد عربستان در صدد است به هر نحو ممكن هزينه هاي اين شكست سنگين را كاهش دهد، اما هر اندازه زمان سپري مي شود، آل سعود بيشتر طعم حقارت و شكست را در منطقه و جهان حس مي كند.

در کنار تحولات جاری در یمن و دربار سعودی، باید به موضوعی مهم تر، یعنی نارضایتی افکار عمومی عربستان نسبت به دربارسعودی اشاره کرد. این مسئله در آینده ای نزدیک می تواند به پاشنه آشیل سعودیها ( حتی در صورت برکناری بن سلمان از قدرت ) تبدیل شود. فساد دربار آل سعود مسئله اي نيست که بتوان به سادگي از کنار آن گذشت.فسادهاي مالي دربار به اندازه اي است که همه شهروندان عربستاني نيز نسبت به آن آگاه هستند.در حالي که فقر گريبانگير قسمتهاي زيادي از کشور عربستان شده است،مقامات آل سعود همچنان به تاراج منابع کشورشان ادامه مي دهند .مردم عربستان با وجود بهره‌مندي اين کشور از درآمدهاي فراوان و سرشار حاصل از فروش نفت و اماکن زيارتي از فقر، بي‌عدالتي، بيکاري و مشکلات اجتماعي ديگر به شدت رنج مي‌برند.کارشناسان علت اين امر را در انتصابي و غيرانتخابي بودن دستگاه حاکميت، فقدان نظارت مردمي بر قدرت و هزينه بودجه، نبود قانون اساسي مدرن، انحصار قدرت در دست خاندان سعودي و وابستگي حاکميت اين کشور به غرب بويژه آمريکا مي‌دانند.نارضايتي جوانان از سياستهاي آل سعود هر روز بيشتر مي شود .نارضايتي جوانان به علل اقتصادي از جمله فقر و بيكاري روز افزون در يكي از ثروتمندترين كشورهاي جهان افزايش يافته و به يك بمب سياسي تبديل شده است كه هرلحظه احتمال انفجار آن رژيم سعودي را تهديد مي كند و برخي از آنها را به افراط گرايي مي كشاند.