پایان عصر مذاکره ؛ چرا گفت و گوی ایران و آمریکا غیر ممکن است؟

گروه بین الملل نامه نیوز : تحلیلگران معتقدند آنچه ایران و امریکا را حول محور مسائل هسته ای پشت یک میز نشاند درک این موضوع بود که منافع ملی شان در این وضعیت بایید تامین شود.امریکا چشم انداز توسعه فناوری هسته ای در ایران را خطرناک می دانست و معتقد بود این روند می تواند به هسته ای شدن ایران از لحاظ نظامی منجر شود. ایالات متحده این موضوع را هم برای امنیت خاورمیانه و هم امریکا مثبت نمی دانست و از این رو استراتژی مذاکره را در پیش گرفت.

این تحلیل برای ایران نیز نگاهی یکسان در نظر می گیرد. اینکه ایران به این علت به سمت مذاکره با امریکا رفت که این حد از دشمنی و اجماع جهانی علیه خود را باید در یک نقطه ای قطع کند و از شکل گیری یک جنگ جلوگیری کند. این نگاه با نگاه مقامات ایرانی متفاوت است. استدلال ایران بر این محور پیش می رود که در آن مقطع می توانست به آن شکل منافع ملی خود را تامین کند. البته نگرش ایران این است که هیچ گاه روش تعامل و گفت و گو را کنار نگذاشته است بلکه طرف مقابل است که در یک وضعیت فراز و نشیب پیش می رود.

در حقیقت می توان یک سیر یکنواخت در سیاست خارجی امریکا علیه ایران مشاهده کرد که به نوعی تغییر زیادی نکرده است. همه روسای جمهور امریکا در چهل سال گذشته خواهان اعمال اقداماتی بوده اند که بتواند ایران را کنترل کند و از افزایش قدرت آن جلوگیری کند. برخی اقدامات تندتر را در دستور کار داشتند که از آن به سیاست رژیم چنج تعبیر می شد و برخی نیز اقدامات نرم تر را در دستورکار داشتند که از آن به تغییر رفتار در سایه فشار تعبیر می شد.

اقداماتی که در دوره اوباما علیه ایران شکل گرفت اعمال یک قدرت نرم و سخت باهمدیگر بود. در حالی که قطعنامه های بسیار سختی علیه ایران شکل گرفت اما تمایل به گفت و گو و مذاکره نیز در تیم اوباما شکل گرفت و این روند منجر به گفت و گوهای هسته ای شد.

ولی در دوره ترامپ چه اتفاقی افتاده است؟ آیا ترامپ خارج از روال گذشته و روسای قبلی عمل کرده و سیاست خارجی کلان امریکا را در مورد ایران با خدشه مواجه کرده است؟ چیزی که بسیار مشخص است این است که وضعیت خاورمیانه و ایران برای امریکا وضعیتی متناقض و پر از تضاد است و از این رو امریکا در جهت اعمال یک سیاست خاورمیانه ای دچار تردیدها و مناقشات خاصی شده است که باعث می شود با یک امریکای بدون استراتژی مواجه باشیم.

برای امریکای ترامپ و حتی قبل از آن وجود یک عربستان پر قدرت نیز نگران کننده است. هر چند در ظاهر روابط گرمی بین دو کشور وجود دارد اما نخبگان امریکایی از این وضعیت نگران هستند. از این رو اعتقاد دارند باید از یک نقطه ای این روابط و ارسال سلاح و تسلیحات قطع شود. این نگرانی در دوره ترامپ و با به قدرت رسیدن بن سلمان به اوج رسیده است.

از سویی ترامپ دلایل متعددی برای خود ردیف کرده است که با ایران وارد چالش و تهدید شود و رفتارهای ایران را نگران کننده بداند. برای امریکا ، یک ایران با قدرت منطقه ای با تمایلات حضور در سوریه، یمن، عراق و لبنان وضعیت غیرمطلوبی است و امریکا باید تلاش کند یک ایران آرام و با معیارهای خود را شکل دهد.

اما در حال حاضر دو طرف از نگرانی دور شده اند و از این رو چشم انداز گفت و گو و مذاکره تا آینده نزدیک متصور نیست. امریکا از برجام خارج شده است و تلاش میکند توافقی را با ایران داشته باشد که ایران به همه درخواست های امریکا عمل کند.

در سوی دیگر ایران در حال حاضر مذاکره را با امریکای ترامپ بی فایده و بی ثمر می داند. ایران امریکای فعلی را تنها و منزوی می داند و اجماعی جهانی علیه آن وجود ندارد. از این رو سایه جنگ و اقدام نظامی را از روی خود دور می بیند و احساس می کند می تواند در این وضعیت نفس بکشد.

حال امریکا تلاش می کند نوعی نگرانی را به ایران تزریق کند و اقدامات تحریمی سنگینی را به شکل یکجانبه علیه آن اعمال کرده است. امری که غیر ممکن است.