از انکار تا انکار/ معذوریتهای ایران و آمریکا برای آشتیکردن
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه به نقل از متن چندی قبل، یکی از روزنامههای غربی خبر از برگزاری مذاکرات محرمانه ایران و آمریکا داد؛ خبری که بلافاصله با تکذیب همزمان دو کشور مواجه شد. شدت و سرعت این انکار بهگونهای بود که بار دیگر این سوال را مطرح کرد چرا با وجود گذشت سه دهه از قطع رابطه، هنوز دو طرف، رسما تمایلی پایان خصومتها ندارند؟ آنهم در دنیایی که منافع دیپلماتیک، امکان وقوع هر نوع اتفاقی را محتمل میداند، اما چرا در تهران و واشنگتن، این اتفاق نمیافتد و حتی وقتی خبری درخصوص مذاکره آنها منتشر میشود، بلافاصله تکذیب میگردد؟ خیلی ساده قفل بزرگی زده شد، اما باز کردن و برداشتن همان قفل، به همان سادگی نبود و نیست که اگر بود، باید بعد از گذشت سه دهه، این اتفاق میافتاد. آنهم وقتی که تحرکات زیادی برای برقراری مجدد رابطه دیلماتیک تهران-واشنگتن انجام شده است، البته این تحرکات دیپلماتیک هرگز صورت رسمی به خود نگرفته ولی در نهان و آشکار، بهوفور دیده شده اقدامات یا وقایعی که میتوانستند از ظرفیت گشایش رابطه بسته سیاسی میان دو کشور ایران و آمریکا برخوردار شوند. وقتی آمریکا در سال 58، در پی ورود دانشجویان به سفارت این کشور در تهران و گروگانگیری کارکنان و دیپلمات آنجا، رابطه سیاسی خود را با ایران قطع کرد، با اقداماتی که پس از آن انجام داد، راه را بر احیای روابط طرفین کاملا بست. ماجراهای ورود نظامیان آمریکا به صحرای طبس برای آزادی اتباع گروگان گرفتهشده در تهران، کودتای نوژه، حمایت از صدام و رژیم بعث عراق در طول هشت سال جنگ تحمیلی و... مجموعه اتفاقاتی بود که همچون سد در جاده تهران- واشنگتن عمل کرد.
پس از آن در دهههای 70 و بهخصوص 80 وقایعی رخ داد که از ظرفیت برقراری روابط دو کشور برخوردار بود؛ بهخصوص نیاز غرب به برخورد با طالبان و کمکی که دولت اصلاحات در این خصوص به آمریکا در افغانستان کرد، اما وقتی بوش در همان مقطع چشم خود را به روی این چراغ سبز تهران بست و ایران را محور شرارت خواند، کار سختتر از قبل شد؛ چراکه حالا بسیاری از منتقدان داخلی میگفتند: «این هم نتیجه حسن نیت ایران! حتی اگر انگشتمان را هم به عسل زده در دهان آمریکا بگذاریم، فایده ندارد». بر این اساس، آمریکا همواره دشمن اصلی ایران محسوب شده و با اقداماتی که این کشور درباره اعمال تحریمهای متعدد علیه کشورمان انجام داده، این خصومت همچنان بر قوت خود باقی است.
اما ظاهرا این امر مانع از آن نشده که تهران- واشنگتن، به فکر شکستن قفل زده شده بر رابطه نشوند. نمونه رسمی آن نشستن دوطرف بر سر یک میز برای گفتوگو درباره وضعیت عراق بود که بعد از سقوط صدام در بغداد برگزار شد؛ البته این جلسات (که برخی امیدوار بودند در آینده به گشایش دفاتر سفارتخانههایشان بینجامد) به سومین دور نرسیده متوقف شد و ابتر ماند. اما این تنها نمونه نبود بلکه با شروع کار دولت احمدینژاد، پالسهای دیگری هم به سمت واشنگتن برای برقراری رابطه مقدماتی ارسال شد که البته آن هم درکنار مذاکرات محرمانهای که گفته شد توسط برخی اطرافیان دولت نهم و دهم با مقامات آمریکایی صورت گرفته، به جایی نرسید و بهشدت شکست خورد. ازجمله این اقدامات، درخواست احمدینژاد برای برقراری پرواز مستقیم بین دو کشور بود؛ پیشنهادی که رییس دولت دهم در هفته گذشته تاکید کرد بهدلیل مخالفتهایی اجرایی نشد! این همه وقایع در حالی رخ میدهد که تنش میان ایران و غرب بهعلت فعالیتهای هستهای ایران و همچنین تحریمهای نفتی اجرا شده علیه تهران، رو به افزایش است و بسیاری از ناظران سیاسی، تنها راهحل برونرفت از این وضعیت را، نشستن دو کشور بر سر میز مذاکره عنوان میکنند، چراکه به باور آنان، حل مشکلات پیشرو چیزی نیست که حلنشدنی باشد و فقط نیازمند مذاکرات مستقیم دو کشور است. با وجود این، هرگاه خبری درباره گفتوگوی مستقیم این دو کشور بهطور محرمانه مطرح شده، با واکنش منفی طرفین مواجه شده است. تازهترین نمونهاش هم خبری بود که روزنامه نیویورکتایمز مبنی بر توافق هستهای غافلگیرکننده میان تهران - واشنگتن تا پیش از برگزاری انتخابات آمریکا داد، اما وقتی هم ایران و هم کاخ سفید صحت این خبر را تکذیب کردند، دیگر بحثی باقی نماند، حتی وقتی که یک مقام ارشد آمریکایی- که تمایلی به افشای نامش نداشت- به شبکه تلویزیونی سیبیاس گفت چنین مذاکراتی انجام شده است! اما سه روز بعد از این تکذیبیه، جی کارنی، سخنگوی کاخ سفید از آمادگی رییسجمهور این کشور برای مذاکره با ایران درباره برنامه هستهای تهران خبر داد و گفت: اگرچه هنوز برنامهریزی نشده اما باراک اوباما آماده است با ایران گفتوگوی مستقیم داشته باشد. این اعلام آمادگی، البته با پاسخی از سوی تهران مواجه نشد. شاید در تهران تصور بر این است که همان واکنش علیاکبر صالحی به خبر نیویورکتایمز، آنجا که گفت: «ما چیزی به اسم مذاکره با آمریکا نداریم»، کفایت میکند. با این حال، این سوال کماکان مطرح است که آیا میتوان روزی را متصور شد که ایران و آمریکا، واکنشهای ملایمتری در این مورد داشته باشند؟ و از آن مهمتر، روزی نهچندان دور فرامیرسد که هم تهران و هم واشنگتن، به صراحت از کنار گذاشته شدن معذوریتهایشان برای برگزاری نشست دو طرفه خبر بدهند؟ نشستی که نه بهخاطر افغانستان و عراق، بلکه فقط بهخاطر خودشان باشد.
دیدگاه تان را بنویسید