در گفت وگو با محمدفرهاد کلینی مطرح شد
فراز و فرودهای رابطه تهران - واشنگتن
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه به نقل از متن در حالی که دولتهای آمریکا و ایران هرگونه مذاکره را انکار میکنند، اما رسانههای غربی، اخبار تازهای درباره این مذاکرات پنهانی منتشر کردهاند که البته برخی از این اخبار بلافاصله تکذیب شد. برخی کارشناسان معتقدند روابط ایران و آمریکا پس از گذر از سه دهه، به پیچ خطرناک عبور رسیده است. با این حال، محمدفرهاد کلینی، کارشناسارشد مسایل استراتژیک معتقد است که موضوع ایران و آمریکا، موضوع الزاما متمرکزی نیست و عرصههای گوناگونی دارد. او به تشریح سیر تاریخی فرازوفرودهای روابط ایران و آمریکا و همچنین بایدهای آمریکا در شرایط جدید پرداخت و گفت: «امروزه با توجه به تغییر مختصاتی که در روابط بینالملل و حوزههای ژئوپلیتیک شاهد آن هستیم، طرفین در عرصههای مختلف در مواجهه با یکدیگر قرار گرفتهاند، در گذشته دولتهای وقت آمریکا تلاشهای زیادی از خود نشان دادند تا بتوانند فرآیند توازن امنیتی در منطقه را رقم بزنند و به این دلیل سعی میکردند تا وارد فاز جدید حمایت از دولتهایی شوند که همسو با آمریکا بودند.» این کارشناسارشد مسایل استراتژیک یکی دیگر از عرصههای مواجهه ایران و آمریکا را مساله افغانستان میداند و میگوید: «ما امروزه با موضوع نقشآفرینی و جایگاه سنتی ایران در حوزه آسیایغربی مواجه هستیم که بهصورت ویژه و خاص میتوان به موضوع افغانستان اشاره کرد. با توجه به روندهایی که بعد از فروپاشی شوروی و تغییر نظام دوقطبی اتفاق افتاد و تلاشهایی که جریانهای جمهوریخواه در دهه گذشته دنبال کردند تا در حوزه افغانستان جایگاه و تعریف دیگری را دنبال کنند و همچنین با توجه به پیوندهای سنتی افغانستان با ایران در حوزه فلات سیاسی ایران، این موضوع به طور طبیعی یکی دیگر از عرصههای مواجهه ایران و آمریکا به شمار میرود.» کلینی در ادامه به موضوع پرونده هستهای ایران اشاره میکند و میگوید: «آمریکا در مورد موضوعاتی دیگر از قبیل موضوع هستهای ایران تلاش کرده تا رفتار خود را نسبت به ایران بهعنوان نقشی محدودکننده و بازدارنده نشان دهد و بعضا ما هم شاهد بودیم که یا مسوولان آمریکایی یا کشورهای رقیب تلاش میکردند تا برخی از سناریوها را در دستور کار آمریکا قرار دهند همچنین میتوان به تلاشهای منفیای که در حوزه مسایل حقوقبشر از ابتدای انقلاب اسلامی در دستور کار آمریکا بوده، اشاره کنیم.» او با تاکید بر اینکه اگر به صحنههای مختلف توجه کنیم، شاهد ترکیبی از خصومت و رقابت از سوی آمریکا با ایران به صورت ممتد هستیم، گفت: «امروزه دولت آمریکا درک میکند که در صحنههای مختلف، جمهوری اسلامی ایران تغییر جایگاه داشته و از این رو، دولت آمریکا براساس مکانیزم سود و فایده و همچنین پازلهای استراتژیک و ژئوپلیتیک تلاش کرده تا سیاست محدودسازی توام با حذف نقش ایران و نادیده گرفتن انرژی سازنده ایران را پیگیری کند.» کلینی درباره مخالفان بهبود روابط ایران و آمریکا گفت: «رژیم تلآویو بهشدت مخالف گشایش هرگونه روند جدیدی بین ایران و آمریکاست و تلاشهای مخفی و بازدارنده اسراییل برای برقراری هرگونه وضعیت جدید را شاهد هستیم. در حوزه اروپا دولت انگلیس با توجه به سیر نگاه تاریخیاش نسبت به هرگونه تغییر شرایط و بدون اینکه ملاحظات لندن در نظر گرفته شود همواره تلاش کرده تا در این موقعیت خود را مطرح و روند را مدیریت کند و در نگاه آنها هرگونه تغییر مسیر در ارتباط تهران و واشنگتن باید از لندن عبور کند. فرانسه نیز با تحلیل نحوه رقابتها همواره سعی کرده تا بهرهبرداری از وضعیت و همسوسازی برآیندها را براساس نگاه الیزه دنبال کند. در این میان، کشورهای اروپایی دیگر مانند آلمان از شرایط متفاوتی برخوردار بوده و دولتهای مختلف در آلمان همواره تلاش کردند تا نقش حداقلیاش را برای کیفیتبخشی به روابط ایران با غرب محفوظ نگه دارند. او همچنین به مواضع روسیه و چین در قبال روابط ایران و آمریکا اشاره میکند و میگوید: «مسکو با توجه به روندهای گوناگون و کیفیت منافع روسیه و درک جدید از ژئوپلیتیک جدید خاورمیانه، محیط جدیدی برای روابطش با ایران تعریف میکند و از این رو، پوتین با توجه به سیاست اوراسیایی، مناسبات موضوعی ایران و آمریکا را رهگیری میکند. چین نیز با توجه به دغدغهآفرینی جدید آمریکا بعد از اسبابکشی از آتلانتیک به سمت پاسیفیک و حضور پررنگ آمریکا در حاشیه چین و پیگیری موضوعات کره شمالی، تایوان، میانمار و همچنین بیدار شدن اختلافات سنتی میان ژاپن و چین برای خود حق داوری قایل است. چین این سیاست مرموزانه آمریکا را نمیپذیرد و به دلیل حل فوری موضوعات ایران و آمریکا، بهغیر از امور هستهای، علاقهای نشان نمیدهد.» کلینی مواضع کشورهای عربی را اینگونه تحلیل میکند که درمجموع کشورهای عربی هرگونه بهبود شرایط بین ایران و آمریکا را برخلاف موقعیتشان میدانند البته نقش عمان و برخی از کشورهای عربی دیگر امتداد این موضع نیست. کلینی هیچ اشارهای به دیگر کشورهای عربی نکرد، ولی گفت: «مجددا تکرار میکنم که اکثر کشورهای عربی مخالف تغییر در شرایط جدید هستند.» کلینی معتقد است: «اکثر کشورهای جهان با توجه به ملاحظات و منافعشان بهصورت جدی خواستار حل ماهیتی روابط ایران و آمریکا نیستند و دولت آمریکا نیز تاکنون نتوانسته با وجود ادعاهایش، رقبا و مخالفان سیاست خود درخصوص ایران را آرام کند. به همین دلیل در صورتی که آمریکا خواهان تعییر وضعیت است باید دو ماموریت را برای خود لحاظ کند اول آنکه باید هزینههای تاریخی و موجود در نادیده گرفتن ایران را حل کند و دوم اینکه باید چارهای برای درک متوسط در محیط همپیمانان منطقهای و متحدان غربی سنتیاش و همچنین رقبای نوظهور بیندیشد.» به گفته این کارشناسارشد مسایل استراتژیک، دولت آمریکا باید بداند که مواضع ایران بستگی به میزان تغییر رفتار واشنگتن دارد و علامتهای رسانه نادرست در شأن و جایگاه ایران نیست و آمریکا باید حسننیتش را اثبات کند و اگر در مواضع اعلامی صادق است، باید موانع خودساخته را برطرف کند. ایران هرگونه تعامل رسمی در شرایط جدید و بدون تغییر در مختصات سیاست آمریکا را صرفا در چارچوب مذاکرات با گروه 1+5 تلقی میکند.» به هر حال، آنچه نیویورکتایمز اعلام کرده میتواند واکنش دیگری از تحولات باشد. این اخبار الزاما با هدف تحت تاثیر قرار دادن انتخابات ایالات متحد آمریکا نیست؛ بلکه هدف اصلی آن، بسترسازی یا تاثیرگذاری بر ایران یا آزمونی در آستانه مذاکرات پیش رو با 1+5 است.
دیدگاه تان را بنویسید