حالا موقع خوشبینی به مذاکرات هستهای است
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
سید رحیم لاری: ورود جان کری، وزیر خارجه آمریکا، و وزاری خارجه روسیه، بریتانیا، فرانسه و آلمان به ژنو در روز دوم امید به دستیابی به یک توافق اساسی بین ایران و گروه 1+5 بعد یک دهه مذاکرات بینتیجه را ایجاد کرده بود اما این امیدواری در روز بعد تا مقدار زیادی کم شد تا آنجا که دکتر محمدجواد ظریف و کاترین اشتون بعد از سه ساعت تاخیر در مقابل خبرنگاران فقط از برگزاری مذاکرات در 10 روز بعد گفتند. هر دو در این کنفرانس مطبوعاتی با لحن کاملا محتاطانه و دیپلماتیک جواب خبرنگاران را دادند که البته در طول کنفرانس لبخند را فراموش نکردند تا حداقل مخاطبان خود را خوشبین به آینده کنند، اما با وجود این تلاش دیپلماتیک از سوی مرد شماره یک ایران در ژنو آیا باز میتوان به آنچه در این دور از مذاکرات اتفاق افتاد و ادامه آن در 10 روز بعد خوشبین بود؟
جواب سرراست و کوتاه به این پرسش مثبت است. شاید ناکامی ایران و گروه 1+5 در دستیابی به یک توافقنامه آن خوشبینی اولیه را از بین برد اما اتفاقاتی پیش آمد که اصل خوشبینی به این دور مذاکرات و ادامه 10 روز بعد را تایید میکنند. اتفاق قابل توجه اول در تغییر رویکرد اساسی آمریکا به همراه بریتانیا نسبت به نحوه مذاکراه با ایران بود که میتوان از آن به عنوان اراده جدی آمریکا برای حل دیپلماتیک موضوع یاد کرد. اول این که جان کری، وزیر خارجه آمریکا، ماموریت مهم خود برای گفتوگوی صلح بین اسرائیل و فلسطین را نیمهتمام رها کرد تا به ژنو بیاید. این اتفاق نشان داد که مسئله پرونده هستهای ایران برای آمریکا اهمیت بیشتری از گفتوگوی صلح اسرائیل و فلسطین دارد و به تعبیری حل دومی را منوط به حل دیپلماتیک آن میداند. باید توجه داشته باشیم که این تغییر ناگهانی برنامه و حرکت کری به ژنو خشم و ترس بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، را برانگیخت چون او هم از اراده جدی آمریکا در حل پرونده ایران آگاه هست و هم میداند آمریکا با حل دیپلماتیک پرونده ایران چه خوابی برای گفتوگوی اسرائیل و فلسطین دیده است.
اتفاق دوم موضع ملایم کری در طی دیدار و گفتوگوهایش با ظریف و همتایانش در گروه 1+5 که به طور کلی با مواضع قبلی آمریکاییها متفاوت بود. این بار فرانسه بود که ساز مخالف میزد و کار را به جایی رساند که کری مجبور شد دیداری دو جانبه با لوران فابیوس، وزیر خارجه فرانسه، داشته باشد. یکی از محورهای اصلی مذاکرات به فعالیت رآکتور آب سنگین اراک ارتباط دارد که قرار است ساخت و ساز آن یک سال دیگر تمام شود. موضع آمریکا در این دور از مذاکرات ایجاد محدودیتهایی در ساخت و ساز رآکتور اراک است در حالی که فابیوس بر تعطیلی کامل آن اصرار ورزید. اختلاف موضع به خوبی نشانهای از اختلاف ارادهها است و این که آمریکا دیگر آن موضع و اراده سابق را ندارد.
این که فابیوس به نمایندگی از فرانسه چه انگیزه و هدفی برای مخالفتهایش داشته جای بحث دارد و میتوان طمع فرانسه از توجه اعراب به خود را در این مورد ذکر کرد تا بتواند به ثروت آنان دستی بزند. شاید فرانسه بتواند با این نحو نمایشها منفعتی به جیب بزند اما باید گفت که کشور تعیین کننده در مذاکرات ایران و 1+5 فرانسه نیست بلکه آمریکا و تا اندازهای روسیه نقش اصلی را دارند و مخالفتهای فرانسه تنها میتواند وقفهای کوتاه ایجاد کند و در نهایت، این کشور تحت تاثیر اراده آن دو کشور خواهد بود.
یک وجه دیگر خوشبینی در تغییری است که نسبت به مبنای مذاکرات ایجاد شده است. مبنای مذاکرات تا کنون صرف بر اساس برخورد سیاسی بود تا هر طرف به جای حل مسئله، از مذاکرات برای مصرف سیاسی داخلی خود بهرهبرداری کند. این مبنا باعث شده بود تا بیاعتمادی بر اصل مذاکرات سایه بیاندازد و جوی از ابهام و آشفتگی ایجاد کند که نقش اعضای مذاکره کننده نامعلوم بماند. البته هر طرف برای بهرهبرداری سیاسی خود به چنین جوی احتیاج داشت تا با انداختن گناه به گردن طرف دیگر، در داخل ادعای پیروزی کند. مبنا در این دور مذاکرات به نحو اساسی تغییر کرد و برای نخستین بار اصل چارچوب، نقشه راه و هدف مذاکره به بحث گذاشته شد و البته جزییات اصلی نیز مطرح شد.
اولین نتیجه این تغییر مبنا در خود سه روز مذاکره مشخص شد چون برای اولین بار معلوم شد که مسئول عدم دستیابی به توافقنامه چه کشوری است و چه کسی در مذاکرات کارشکنی کرده است. در واقع، این تغییر مبنا باعث شد تا شفافیت به جای آشفتگی و ابهام بر فضای مذاکرات غالب شود و نقش هر کشور در روند مذاکرات معلوم بشود. میتوان از این جهت حق به ظریف داد که گفته مذاکرات روی ریل درست خود قرار گرفته است. این اتفاقی است که طی سه روز مذاکره اخیر اتفاق افتاد به طور اساسی مبنای مذاکرات را تغییر داد.
با توجه به این نکات است که میتوان به این دور از مذاکرات و آینده آن در 10 روز بعد خوشبین بود تا آن که با بدبینی و ناامیدی اتفاقات پیشآمده نادیده گرفته شوند. البته خوشبینی به این معنا نیست که راه دشوار مذاکرات و اختلافات بین ایران و 1+5 نادیده گرفته شوند بلکه به معنای امید به درستی مسیر تیم ایرانی در مسیر مذاکره برای حل و فصل پرونده است.
*روزنامهنگار
دیدگاه تان را بنویسید