سردارهایی که در سیاست ماندگار شدند
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه، ماجرای ورود نظامیان به عرصه سیاست و بویژه عملکرد آنها در انتخاباتهای سرنوشت ساز همواره یکی از مسائل مهم و مورد بحث در تاریخ سی و چند ساله انقلاب اسلامی بوده است.
بحث ورود و حضور نظامیها در میدانهای سیاسی از ابتدای انقلاب آنچنان برای همگان مورد توجه و البته ابهام و سؤال بود، که بارها و بارها مورد بررسی و سؤال قرار گرفت. این مسئله در فضای روزهای اول انقلاب که گروههای مختلف سیاسی و حتی نظامی در کشور فعالیت داشتند، تا آنجا اهمیت داشت که امام خمینی (ره) در چند سخنرانی مهم و نیز در وصیتنامه تاریخیشان به این موضوع پرداختند.
سپاهی خدمتگزار باشد نه سیاسی
امام خمینی در چند سخنرانی خود در رابطه با ورود نظامیها به فعالیتهای سیاسی هشدار دادند و نظامیان را چه در ارتش و سپاه و چه در بسیج از ورود به فعالیتهای حزبی و گروهی برحذر داشتند.
امام خمینی (ره) در یکی از سخنرانیهایشان میفرمایند: "هیچ یک از افراد نیروهای مسلح، چه در ردههای بالا یا پایین، در یک حزب و گروه وارد شد، باید از ارتش و سپاه و سایر قوای انتظامی و نظامی و قوای مسلح خارج شود و فرماندهان و مسئولان موظف هستند که هرکی در یکی از احزاب یا گروههای سیاسی یا دینی وارد شد، به او تذکر دهند که از حزب یا گروهها و یا سازمان خارج شود و اگر تخلف کرد او را از ارتش یا دیگر قوای مسلح اخراج کنند."
"... به سپاه سفارش کنید که آنان خودشان را یک جنگنده خدمتگزار مردم بدانند. یا بروید حزب یا بیایید ارتش باشید. مختارید از ارتش کناره گیری کنید بروید در حزب، میل خودتان."
امام (ره) در توصیههایی که به نظامیها دارند، گویی اولویت نظامیان را خدمتگزاری به مردم میدانند و آنها را از فعالیت سیاسی و حزبی بر حذر میدارند، اما ایشان برای ورود نظامیهای به فعالیتهای سیاسی هم راه را نبستند و فرمودند که در صورتی که نظامی خواست وارد حزب و گروه شود، باید از فعلیت نظامی و انتظامی خود انصراف دهد.
برهمین اساس بود که برخی از مهمترین چهرههای سیاسی تاریخ انقلاب اسلامی، همان سپاهیها و ارتشیهای قدیمی بودند که ورود به فعالیت سیاسی را بر خدمتگزاری در عرصه نظامی ترجیح دادند و با خروج از سپاه و ارتش، جامه نظامیگری را از تن درآوردند و ردای سیاست و سیاستورزی را بجای آن انتخاب کردند.
شمخانی، اولین ورود و آخرین شکست
یکی از اولین نظامیهایی که با ورود به عرصه رقابت انتخاباتی، اولین قدم را در عرصه سیاست برداشت علی شمخانی بود.
امیر دریابان علی شمخانی از فرماندهان جنگ ایران و عراق و از نیروهای سپاهی بود که بعدها به ارتش منتقل شد و فرماندهی نیروی دریایی ارتش را بر عهده گرفت. شمخانی در دولت اول خاتمی به عنوان وزیر دفاع به مجلس پنجم معرفی شد و با رأی اعتماد مجلس پنجمیها وزیر دفاع خاتمی شد. او در انتخابات ریاست جمهوری هشتم، هوای رئیس جمهور شدن داشت و با استعفا از سمت خود، به عنوان کاندیدای ریاست جمهوری وارد انتخابات شد. او که در آن زمان با احمد توکلی، علی فلاحیان، هاشمیتبار و خاتمی رقابت میکرد، در اوین حضور سیاسی خود شکست خورد و پس از پیروزی خاتمی، دوباره وزیر دفاع دولت دوم خاتمی شد.
شمخانی که اولین تجربه ورود به عرصه سیاسی را با شکست پشت سر گذاشته بود، بعد از آنکه از پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری بازماند، دوباره به ارتش بازگشت و پس از وزارت دفاع دولت دوم خاتمی، در ارتش ماند.
محسن رضایی، نظامی که در صحنه سیاست ماندگار شد
محسن رضایی در سن بیست و هفت سالگی و در اولین ماههای جنگ ایران و عراق در سال ۱۳۶۰، به فرمان امام خمینی (ره) به فرماندهی سپاه پاسداران ایران منصوب شد. وی در دوران جنگ به عنوان فرمانده ستاد کل نیروهای مسلح و به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برگزیده شد و این سمت را در طول جنگ هشت ساله ایران و عراق برعهده داشت.
رضایی اولین بار در سال 1376 از فعالیت در نیروهای نظامی انصراف داد و فکر ورود به عرصه سیاست را در سر پروراند. او از فرماندهی سپاه پاسداران کنار رفت و بعد از آن برای همیشه از حضور در نیروهای نظامی کنارهگیری کرد. در همان سال رضایی در اولین ورودش به عرصه سیاست، به سمت دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام منصوب شد و فعالیت خود را در این مجمع متمرکز کرد.
رضایی دو سال بعد اولین تجربه انتخاباتی خود را کسب کرد. او در انتخابات مجلس شورای اسلامی در فهرست ائتلاف خط امام و رهبری قرار گرفت و کاندیدای نمایندگی مردم شد. اما اولین حضور رضایی در میدان رقابت انتخاباتی هم با شکست روبرو شد و او نتوانست برای نمایندگی مجلس شورای اسلامی رأی مردم را به دست بیاورد.
انتخابات ریاست جمهوری 84 برای اولین بار فکر ریاست جمهوری را به سر محسن رضایی انداخت. او فعالیت انتخاباتی خود را جدی و پرقدرت آغاز کرد و شعار انتخاباتی "دولت عشق" را برای کمپین انتخاباتی خود برگزید. رضایی تا آخرین روزهای برگزاری انتخابات ریاست جمهوری، فعالیت تبلیغاتی و انتخاباتی جدی خود را ادامه داد اما درست دور روز مانده به برگزاری انتخابات، از کاندیداتوری برای ریاست جمهوری کنارهگیری کرد و گفت که برای جلوگیری از پراکندگی آرای مردم کنار میرود.
در آن سال که رضایی، لاریجانی، قالیباف، کروبی و چند کاندیدای دیگر بازیگران اصلی رقابت انتخاباتی ریاست جمهوری بودند، در نهایت اجماع اصولگرایان بر محمود احمدینژاد قرار گرفت و وی به عنوان رئیس دولت نهم ازسوی مردم انتخاب شود.
رضایی که اولین حضور انتخاباتی خود را با شکست طی کرده بود و دومی را بدون سرانجام گذاشته بود، در سومین حضور انتخاباتی خود نامزد دهمین دوره ریاست جمهوری شد. او با ایده دولت ائتلافی و به صورت مستقل کاندیدای ریاست جمهوری شده بود، باز هم از نشستن بر صندلی ریاست جمهوری بازماند و برای دومین بار در ماراتن انتخاباتی از احمدینژاد باخت.
محسن رضایی که سه تجربه حضور مستقل در انتخابات را با ناکامی پشت سر گذاشته بود، در ماههای پایانی سال 89 جبهه ایستادگی ایران اسلامی را به عنوان یک تشکل سیاسی تأسیس کرد. جبهه ایستادگی که با ایده محسن رضایی تشکیل شده بود، در انتخابات مجلس نهم حضور تشکیلاتی و فعال داشت و توانست برخی از کاندیداهای خود را بر صندلیهای مجلس نهم بنشاند.
حالا این روزها در آستانه انتخابات ریاست جمهوری یازدهم، به نظر میرسد که محسن رضایی باز هم برای بار سوم نیم نگاهی به ریاست جمهوری دارد و نام وی از مدتها قبل در لیست کاندیداهای احتمالی این دوره از انتخابات قرار گرفته ایت. رضایی، نظامی ماندگار عرصه سیاست است. او که بعد از کنار رفتن از فرماندهی سپاه دیگر هرگز وارد فعالیت نظامی نشد، در تمام این سالها اگرچه سه شکست انتخاباتی را در کارنامه خود ثبت کرد، اما همواره یکی از تأثیرگذاران عرصههای سیاسی و انتخاباتی ایران بوده و هست.
قالیباف، خلبانی که هوای ریاست جمهوری دارد
محمدباقر قالیباف در سال ۱۳۶۱ اولین سمت نظامی خود را دریافت کرد و به عنوان فرمانده تیپ امام رضا منصوب شد. قالیباف پس از دوران جنگ تحمیلی فعالیت نظامی خود را ادامه داد و در سال ۷۳ به عنوان فرمانده قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا انتخاب شد. او در سال ۱۳۷۶ با حکم حضرت آیت الله خامنه ای ، به سمت فرماندهی نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منصوب گردید.
وی برای سه سال فرمانده نیروی هوایی سپاه بود. در سال 78و مدتی پس از اعتراضات دانشجویی و ماجراهای کوی دانشگاه، لطفیان، فرمانده نیروی انتظامی از مقام خود استعفا داد و قالیباف در سال ۱۳۷۹ بجای لطیفیان عهدهدار فرماندهی نیروی انتظامی شد.
قالیباف که در دوران فعالیت نظامی خود قرارگاه خاتم، سپاه و نیروی انتظامی را تجربه کرده بود، در سالهای اول دهه 80، به عنوان نماینده سید محمدخاتمی، رئیس جمهور رئیس ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز شد. سمت نمایندگی رئیس جمهور در ستاد مبارزه با قاچاق شاید اولین، نزدیکی قالیباف به عرصه سیاست و سیاست ورزی بود و شاید همین پست، اولین جرقههای فاصله گرفتن از فضای نظامی و ورود جدی به عرصه سیاست را به ذهن قالیباف انداخت.
قالیباف در انتخابات ریاست جمهوری 84 کاندیدای ریاست جمهوری شد و اولین حضور جدی خود در عرصه سیاست را با کاندیداتوری در انتخابات ریاست جمهوری تجربه کرد. او هم همچون رضایی و شمخانی، اولین جدایی خود از فعالیت نظامی را با شکست پشت سر گذاشت و در انتخابات ریاست جمهوری نتوانست حضور موفقی در عرصه سیاست داشته باشد. پس از شکست در رقابت بر سر ریاست جمهوری، قالیباف دیگر به فعالیت نظامی برنگشت و به عنوان شهردار تهران منصوب شد.
قالیباف که در انتخابات ریاست جمهوری 88 خبر از کاندیداتوری وی در محافل سیاسی دهان به دهان میگشت، تا مدتی برای حضور یا کنارهگیری از این انتخابات مطمئن نبود. گاه گاهی خبر از ورود وی به انتخابات میرسید و گاهی از کنارهگیری او از این میدان رقابت. سرانجام هم جمعبندی قالیباف او را به این نتیجه رساند که کاندیدای این میدان نیست و از ورود به انتخابات خودداری کرد.
اما حالا در آستانه انتخابات ریاست جمهوری یازدهم، باز هم نام قالیباف در لیست کاندیداهای احتمالی ریاست جمهوری به چشم میخورد و از او به عنوان یکی از جدیترین نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری یاد میشود. برخی خبر از راهاندازی ستادهای انتخاباتی قالیباف میدهند و برخی دیگر او را یکی از گزینههای جدی برخی طیفهای اصولگرایان همچون تحول خواهان میدانند.
این روزها به نظر میرسد شهردار تهران نگاه جدیتری نسبت به دورههای قبل به ریاست جمهوری دارد. او که این روزها دیگر سردار نیست و نامش در رسانهها به دکتر و خلبان تبدیل شده است، میکوشد چهره سیاسی ماندگار و این بار موفقی داشته باشد. تحرکات قالیباف و حامیان او در عرصه سیاسی کشور این روزها احتمال کاندیداتوری وی را هر لحظه بیشتر و قویتر میکند و به نظر میرسد با وجود اینکه مدت زمان زیادی از جدایی قالیباف از فعالیتهای نظامی نمیگذرد، اما او هم همچون محسن رضایی قصد ماندن در در میدان سیاستورزی را دارد. سردار نقدی و شایعهای که تکذیب شد اما اگر افرادی همچون رضایی و قالیباف، از مدتها قبل نظامیگری را رها کردند و به جمع سیاسیون پیوستند، این روزها در آستانه انتخابات ریاست جمهوری اخبار و حرف و حدیثهایی درباره ورود افرادی به انتخابات شنیده میشود که همچنان نظامی هستند و تاکنون قدمی به میدان رقابت سیاسی نگذاشتهاند. آغاز فعالیت نظامی محمدرضا نقدی همزمان با پیروزی انقلاب بود. او در اولین حضور خود در سپاه، مسئول اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی استان گیلان شد و تا سال 60 در همان سمت باقی ماند. 5 سال بعد فرماندهی لشکر بدر را برعهده گرفت و چند سالی پس از اتمام جنگ تحمیلی، فرمانده حفاظت اطلاعات نیروی انتظامی شد. دادگاه غلامحسین کرباسچی، شهردار سابق تهران نام سردار نقدی را برای اولین بار در رسانهها پررنگ کرد. در آن زمان رئیس دادگستری وقت رسما از نقدی تقاضا کرده بود برای مقابله با اعمال نفوذ در این پرونده که متخلفان آن تحت حمایت بعضی از پر نفوذترین شخصیتهای کشور قرار داشتند، راسا این پرونده را هدایت کند. او پس از آن مدتی معاون آماد و پشتیبانی و تحقیقات صنعتی ستاد کل نیروهای مسلح بود و بعد از حوادث 11 سپتامبر تشکیل ستاد پدافند غیرعامل کشور را پیشنهاد کرد و خودش هم به ریاست این ستاد منصوب شد. این روزها یکی از شایعات جدی و البته جالب فضای انتخاباتی کشور، مطرح شدن نام سردار محمدرضا نقدی، رئیس سازمان بسیج مستضعفین به عنوان یکی از گزینههای احتمالی کاندیداتوری در انتخابات ریاست جمهوری بود. این خبر با وجود آنکه خیلیها درمورد آن حرف زدند و تحلیلی ارائه دادند به سرعت ازسوی سردار نقدی تکذیب شد. سردار نقدی در مقابل شایعه کاندیداتوریاش در انتخابات گفت که نگاهی به رئیس شدن ندارد و در نظام اسلامی کسی نباید به دنبال رئیس شدن برود. نقدی گفت که احتمالا شایعه کاندیدا شدنش را عدهای بر سر زبانها انداختهاند تا اخبار حوزه بسیج را بایکوت کنند و اینطور شایعه کاندیداتوریاش را تحلیل کرد. اما گذشته از تحلیل نقدی درباره شایعه کاندیداتوری خودش، اگر این حرف و حدیث را شایعه صرف بدون شاهد و نشانه فرض کنیم، ایجاد شایعه کاندیداتوری یک نظامی برای انتخابات ریاست جمهوری در ایران آنقدرها هم عجیب نیست. چرا که شاید ذهن شایعهساز مردم با حضور نظامیها در انتخاباتهای مختلف در کشور آشنا و به نوعی همسو است. از نظامیهایی همچون شمخانی و رضایی و قالیباف که هوای رئیس جمهوری شدن داشتند و بعضا دارند، تا نظامیهای سابق پرتعدادی که از نظامیگری دست کشیدند و وارد مجلس شورای ملی شدند، همه و همه فعالیت نظامی و ورود به عرصه سیاسی را در ذهن مردم نزدیک و همسو کرده است و شاید برای همین است که شایعه کاندیداتوری سردار نقدی، نه تنها بحث محالی نیست، بلکه ایجاد میشود و حتی میان اهالی رسانهها دهان به دهان میچرخد.
دیدگاه تان را بنویسید