کد خبر: 90538
تاریخ انتشار :

تفریحات سیزده بدری فتحعلی شاه در حرمسرایش

پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :

پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :

به گزارش نامه نیوز، فتح علی شاه دومین پادشاه قاجار بعد از آغا محمد خان است که حدود 40 سال حکومت کرد. وی بیشتر وقت خود را صرف تفریح و رسیدگی به امور حرمسرای عریض و طویل خود می کرد. یکی ازاین تفریحات،‌ روز سیزده عید بود که در زیر به نقل از روزنامه ترقی در سال 1323 قمری می‌آید.
سیزده عید را خاقان مغفور با تشریفات مفصلی می گذرانید. فتح علی شاه از سلاطینی بود که در حرم خانه خودش با نهایت خوش اخلاقی و خوش طبعی روزگار می گذرانیده و برنامه مرتبی داشته که با وجود آن همه زن های حرم و آن همه زن پسران و شاهزادگان و کنیزان و غلامان و خواجگان تمام کارها به طور مرتب راه خود را سیر می کرده است. اکثر اوقات روزانه و شبانه شاه به مجالست با خانمهای حرم و کارهای حرمخانه می گذشته است. زنان عقدی و غیرعقدی خاقان از یک هزار تجاوز می کرده و اینها البته هریک خواجگان مخصوص و کنیز و خدم و حشم خاص و اولادهایی داشته اند و به همین قیاس معلوم می شود که سکنه حرمخانه شاه به چند هزار بالغ و اداره کردن این دستگاه با عظمت چقدر مشکل بوده است. کثرت عدد خواتین حرم گاهی موجب می شده که شاه اسم بعضی از آنها را فراموش کند، گاهی سال ها می گذشته و فلان زن از نظر خاقان دور بوده و در انتظار و بدبختی می گذرانیده است تا اینکه بوسیله یکی از خاتون های سوگلی از قبیل تاج الدوله و غیره به خاک پای همایونی معرفی و یادآوری شوند و شاه را بدینوسیله متوجه سازند که فلان زن از خاتونهای حرم سلطنتی است. در روز سیزده عید حسب الامر بایستی تمام اهل حرمخانه بدون استثنا در باغ سلطنتی حاضر شوند، در این روز باغ قرق بوده و هیچکس جرات نزدیکی به در باغ را نداشت بلکه از دو کیلومتری اطراف و از جاده مخصوص باغ جز پرندگان کسی عبور نمی کرد. کسانی که در باغ حاضر می شدند عبارت بودند از زن های خاقان و کنیزان و خواجه ها و گیس سفیدها و تمام خادمه های آنها و غلام بچه ها و خانه شاگردها تا سن دوازده سال و این عده تشکیل جمعیتی را می دادند که از بیست هزار نفر تجاوز می کرد و چون حسب الامر اجازه داشتند همه نوع هیاهو و شادی بکنند معلوم است صدای این همه زن به کجا می رسیده است. از میان خواتین حرم که مورد توجه همایونی بودند هر یک مامور کاری بوده و با ترتیب تمام بایستی اداره ای که به هر کدام سپرده شده انجام دهند، مامور تنظیم امور باغ در روز سیزده و روز تحویل عید دو نفر بودند؛ یکی مادر شاه قلی میرزا که دختر محمد علی خان زند بود و یکی دیگر ایباجی خانم دختر محبوب خان پازوکی، صدها خوانچه شیرینی و مجموعه های پر از تنقلات و هفت سین به دستور این دو خانم باید تهیه شود تمام مجموعه های شیرینی در عمارت کلاه فرنگی که آغا محمد خان خواجه ساخته بود از روز پیش سیزده چیده شده و هیچ کس حق نداشت به آنها دست بزند. خاقان با جلال و شکوه تمام در حالی که غرق در انواع جواهر بود به باغ ورود می کرد. دو نفر خاتونی که مدیره این روز بودند پس از کسب اجازه دو بشقاب شیرینی که بزرگتر از همه ظرف های شیرینی بود برداشته و به وسط حیاط انداخته و می شکستند و بلافاصله تمام اهل حرم ظرفهای شیرینی را که بیشتر آنها از بلور و شکستنی های ممتاز بود برداشته و به وسط حیاط می انداختند و خورد می کردند و غلام بچه ها و خواجه ها و کنیزها شیرینی ها را غارت می کردند،‌ بعد از آن اجازه داشتند که به یکدیگر ریخته و هر چه هرکجا بدست می آوردند غارت کنند. پس از انجام این برنامه و غارت شیرینی ها و تکمیل هیاهو شادی خاقان مغفور به اطاق معروف به اطاق گلزار که آن را اطاق بزرگ هم می نامیدند ورود فرموده و وقتی در آن اطاق باز می شد دستگاه هفت سین را که در آنجا با تشریفات تمام چیده شده بود زنها به یک چشم بهم زدن غارت می کردند و باز دوندگی و شادی و کتک زدن به یکدیگر و انواع شوخی های عجیب و غریب شروع می شد و شاه از این منظره رنگارنگ زنها که هزاران رنگ و صدها نوع لباس پوشیده بودند لذت می برد. پس از انجام این برنامه مادر الله وردیخان دو نفر کنیز سیاه و تنومند را که یکی گل عنبر و دیگری مشک عنبر نامیده می شد حاضر می کرد، این دو کنیز در بزرگی هیکل و سیاهی پوست بدن معروف و از نژادهای اصیل و بلاواسطه آفریقایی بودند و فقط نگاهداری آنها برای این بود که در روز سیزده عید وسیله شادی خاطر شاه و اهل حرمخانه را فراهم کنند. دونفر از خادمان مخصوص حرم موسوم به غنچه دهن و گنجشکی مامور مواظبت و نگاهداری این دو کنیز بودند که در تمام سال آنها را نگاهداری نموده و به وضعشان رسیدگی کنند که به آنها بد نگذرد و از تنومندی و بزرگی جثه آنها کاسته نشود. از روز پیش از سیزده غنچه دهن و گنجشکی این دو کنیز را توالت کرده و مشاطگی را درباره آنها تکمیل می کردند و با بزک کامل و لباس های زیبا که موجب خرسندی خاطر شاه می شد حاضر می نمودند و آنها را قبلاً از نظر شاه می گذرانیدند، شاه شادی کنان به کنار استخر بزرگ باغ آمده خواتین حرم هجوم کرده و به سراین دو کنیز بدبخت می ریختند و آنها را با همان لباس ها به وسط استخر باغ می انداختند و آن دو کنیز بایستی در میان آب با یکدیگر کشتی بگیرند و هرکدام توانست بر دیگری فائق آید؛ البته مستحق لطف و انعام مخصوصی بود که به او اعطاء می شد. خاقان از این منظره بسیار لذت می برد و شادی خاطر شاه موجب می شد که فریادهای زنان حرم برای هلهله و شادی بیشتر بلند شود. زنها در اطراف استخر مشغول فریاد شده و انواع شوخی ها را با یکدیگر می کردند و دنبال هم می دویدند و شاه هم غالباً با آنها همکاری نموده و به تفریح و شوخی مشغول می شد. پس از اینکه کشتی این دو کنیز خاتمه می یافت و از استخر بیرون می آمدند موقع دادن شاباش می شد. دراین موقع شاه در وسط ایستاده و تمام اهل حرمخانه دورش را می گرفتند، شاه مقدار زیادی سکه نقره و طلا به دست خود می پاشیدند و تمام خواتین و شاهزاده خانم ها و کنیزها به یکدیگر ریخته و مشغول جمع کردن پول می شدند و بطوری که به یکدیگر هجوم برده و فریادهای عجیب و غریب از خود ظاهر می کردند که صدای آنها تا یک فرسخی می رفت. بعد از انجام این برنامه که در حدود ظهر تمام می شد، شاهزادگان و پسرها و نواده های خاقان و بزرگان ایل قاجار حاضر می شدند و شاه با کمال مسرت به آنها اجازه جلوس می داد و سپس آش ماست که غذای مخصوص و منحصر آن روز بود حاضر می شد و تمام شاهزاده ها بطور غیر منظم بالای سر دیگ های بزرگ آش که در کنار باغ برسر بار بود رفته و هریک ظرفی در دست داشتند و مقداری آش در آن می ریختند و می خوردند. بعد از صرف آش آغا سعید پیشخدمت مخصوص آفتابه لگن طلا را آورده و خاقان دست و دهان خود را می شستند و سپس برنامه قمار در حضور حضرت خاقان شروع می شد و در اینجا از رجال و امراء کسی که حق شرکت داشت یکی الهیار خان آصف الدوله بود و یکی منوچهر خان معتمد الدوله و یکی سپهدار و این قمار تا نزدیک غروب طول می کشید و برد و باخت های مفصلی می شد و سپس روز به آخر رسیده ؛ خاقان اجازه مرخصی به حاضرین می دادند. منبع: تبیان

دیدگاه تان را بنویسید

 

نیازمندی ها