حاشیهها و غایبهای جشنواره فجر/ از «فرزند چهارم» تا «چ»
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه، انتظار میرفت که مدیران سینمایی در سی و یکمین دوره جشنواره فیلم فجر چندان سفره پر زرق و برقی نداشته باشند، به هر حال مهمترین دغدغه و دلمشغولی آنان در مدت یک سال گذشته، بستن خانه سینما، اثبات وجود فساد در این نهاد صنفی، غیرقانونی بودن اصناف، درگیری با حوزه هنری، جمع کردن برخی سینماگران کنار خود و شکل دادن اصناف جدید و پاسخگویی درباره تولیداتشان و موضوعاتی از این دست بوده و در این میان دیگر هیچگاه از سامان دادن به اوضاع تولید و اکران و حمایت از سینماگران در طیفهای مختلف برای تولید مناسبترین آثارشان صحبتی به میان نیامد و چنین است که امسال در سی و یکمین جشنواره فیلم فجر شاید به سختی بتوان به تعداد انگشتان یک دست فیلمهایی یافت که یا نام سازندگانش علاقهمندی برای تماشای فیلم به وجود آورد یا حرف و حدیثها درباره فیلم وسوسه و شوق و ذوق مشاهده آن را بالا ببرد. در کنار همه اینها رویکرد محافظهکارانه جشنواره را نیز باید در نظر داشت که سبب شده، برخی فیلمهای قابل توجه فیلم اولیها یا آثاری که میتوانستند به شکلی تنور جشنواره را داغ کنند از دور رقابت دور بمانند. «اعتماد» حاشیههای و غایبهای جشنواره سی و یکم را بررسی کرده است:
چ
«چ» به کارگردانی ابراهیم حاتمیکیا، «پرویز» ساخته مجید برزگر، «فرزند چهارم» به کارگردانی وحید موساییان، «آشغالهای دوستداشتنی» ساخته محسن امیریوسفی و «زندگی مشترک آقای محمودی و بانو» به کارگردانی روحالله حجازی از فیلمهایی هستند که کنجکاوی برای دیدن آنها در دوره سی و یکم جشنواره زیاد بود و حالا این فیلمها هر یک بنا به دلیلی از دور رقابت باز ماندهاند.
حاتمیکیا فیلمسازی است که به واسطه مطرح شدن آثارش در جشنواره فیلم فجر به چهرهیی شناخته شده در سینمای ایران بدل شد؛ او فیلمهایی میساخت که برای مدیران جذابیتهای بسیار داشت و به این ترتیب جای خود را در جشنواره باز کرد تا زمانی که بازی برعکس شد و دیگر جشنواره بود که با حضور او و آثارش رونق میگرفت.
او «دعوت» را در مقطعی ساخت که بدون حضور در جشنواره به نمایش عمومی درآید و این نخستین گام حاتمیکیا در دوری از این رویداد سینمایی بود. اما پیش از آن حاشیههای ایجاد شده در جشنواره فجر برای دو فیلم این کارگردان رابطه میان او و جشنواره را با چالشهایی روبهرو کرده بود. «موج مرده» حاتمیکیا با واکنشهای انتقادی روبهرو شد و در نهایت حاتمیکیا هم نگاتیوهای فیلمش را در نشست مطبوعاتی فیلم در جریان جشنواره همراه خود آورد تا بگوید دیگر قصد ندارد درباره دفاع مقدس فیلم بسازد و میخواهد مسیرش را تغییر دهد. به فاصله چند ساله از این واکنش او «به رنگ ارغوان» را ساخت که این فیلم هم برای نمایش در جشنواره به مشکل برخورد. البته حاتمیکیا در این بین «ارتفاع پست» را ساخت که در دوره بیستم جشنواره به نمایش درآمد و یک دیپلم افتخار و یک سیمرغ بلورین برای سازندگانش به ارمغان آورد. میتوان چنین جمعبندی کرد که رابطه جشنواره و حاتمیکیا تا سال 1388 چندان خوب نبود، هرچند در سال 1387 از این فیلمساز در جریان جشنواره تقدیر به عمل آمد، تا اینکه دوره بیست و هشتم جشنواره فرا رسید و فیلم حاتمیکیا تبدیل به برگ برنده شد.
جواد شمقدری، معاون امور سینمایی، فیلم حاتمیکیا را که برای اکران از سال 1383 تا 1388 به مشکل برخورده بود وارد جشنواره کرد و این فیلم با پنج سیمرغ عنوان برنده رقابت را از آن خود کرد و حاتمیکیا نیز از شمقدری تقدیری ویژه در سخنانش به عمل آورد و رفت تا «گزارش یک جشن» را بسازد. «گزارش یک جشن» در دوره بیست و نهم جشنواره به نمایش درآمد، فیلم در جریان داستان به ماجراهای انتخابات 88 میپرداخت و چنین شد که فیلمساز محبوب شمقدری، با او به مشکل برخورد و دیگر دور انتقادهای حاتمیکیا آغاز شد تا او ساخت پروژه پراهمیت «چ» را آغاز کرد. فیلم ساختن حاتمیکیا درباره شهید چمران مفهومی مهم در خود داشت؛ بازگشت حاتمیکیا به سینمای جنگ و توقع میرفت مدیریت دولتی سینما از فرصت فراهم شده برای ساخت این فیلم بیشترین بهرهبرداری را به عمل آورد و در سال پایانی فعالیت آنان باز هم سیمرغها از آن حاتمیکیا و فیلمش شود که چنین نشد.
حاشیهها از اخبار رسمی «چ» پیشی گرفتند. خبر توقف فیلمبرداری در دو هفته ابتدایی کار و در ادامه حاضر نشدن فریبرز عربنیا برای برداشت سکانس پایانی همه موضوعاتی بودند که در این ماهها درباره فیلم حاتمیکیا مطرح شد و در نهایت برنامه «هفت» فرصتی شد برای اظهارنظر و پاسخگویی دو طرف درگیری این فیلم.
پژمان لشگریپور، نماینده بنیاد سینمایی فارابی در پروژه «چ» در جربان برنامه «هفت» اظهار داشت: «به جهت احترام به جشنواره فجر دوست داریم، فیلم، کامل و با رعایت همه مراحل فنی در جشنواره شرکت کند و باید منتظر بمانیم تا ببینیم مراحل فنی اجازه شرکت در جشنواره فجر را خواهد داد یا نه؟»
اما مدیر تولید «چ» شائبههایی درباره تاثیر حاضر نشدن عربنیا در برداشت سکانس پایانی و آماده نشدن فیلم تا زمان برگزاری جشنواره فجر سخنانی را بیان کرد که با پاسخهای این بازیگر روبهرو شد. پاسخ عرب نیا دروغ دانستن دو اظهارنظر مدیر تولید فیلم بود: «اول اینکه تا 19 آذر همه حسابهای مالی با او تسویه شده است و دوم اینکه شاید فیلم به دلیل حاضر نشدن او در سکانس آخر به جشنواره نرسد.»
بعد از انتشار خبری درباره حاضر نشدن فیلم حاتمیکیا در جشنواره فیلم فجر یزدان عشیری، مدیر روابط عمومی جشنواره با مهر گفتوگو کرد و اظهار داشت: «مهلت نهایی ارسال آثار تکمیل شده به جشنواره فیلم فجر 20 دی ماه در نظر گرفته شده است و این قانون برای همه کارگردانهای سینما یکسان است و قوانین جشنواره هیچ امتیازی برای افراد قائل نیست. با این اوصاف امیدواریم با پایان مراحل فنی فیلم «چ» اثر تازهیی از ابراهیم حاتمیکیا را شاهد باشیم. در واقع شانس حضور این فیلم در جشنواره فیلم فجر را آرزو داریم.»
اما آرزوهای مدیران برآورده نشد و فیلم حاتمیکیا که با حمایت بنیاد سینمایی فارابی ساخته شده به جشنواره سیویکم نرسید تا احتمالا سال آینده باز هم این حاتمیکیا باشد که در سال اول مدیریت، مدیران جدید، جشنواره را رونق میبخشد.
فرزند چهارم
«فرزند چهارم» یکی از پروژههای فاخر فارابی در سال جاری بود که این فیلم هم از فهرست اعلام شده از سوی هیات انتخاب جشنواره فیلم فجر بیرون مانده است. موساییان سکانس ابتدایی این فیلم را با پوشش خبری گسترده با حضور مسعود کیمیایی کارگردان سرشناس سینمای ایران در پردیس ملت آغاز کرد و در ادامه گروه تولید فیلم راهی آفریقا شدند تا کار در آنجا ادامه پیدا کند. بازیگرانی چون مهتاب کرامتی، مهدی هاشمی و حامد بهداد در آفریقا مقابل دوربین موساییان رفتند و پروژه در روزهای پایانی تولید با سانحه هواپیمایی مواجه شد و در نهایت کار گروه به پایان رسید و به تهران بازگشتند و تصور میشد همه برنامهریزیها به گونهیی صورت گرفته که «فرزند چهارم» به جشنواره بیاید و به سبک اغلب تولیدات فارابی سهمی از جوایز جشنواره داشته باشد.
پیش از اعلام اسامی رسمی فیلمهای بخش مسابقه جشنواره حرف و حدیثهایی درباره احتمال پذیرفته نشدن فیلم موساییان مطرح میشد، اما اینکه پروژهیی میلیاردی توسط فارابی تولید شود و در جشنوارهیی که دستان چندان پری ندارد، حاضر نباشد، خیلی دور از انتظار بود، اما فهرست فیلمهای پذیرفتهشده نشان داد، همه آن صحبتها صحت داشته است.
زندگی مشترک آقای محمودی و بانو
روحالله حجازی در دوره قبلی جشنواره هم برای پذیرش فیلمش در این رویداد سینمایی با مشکل مواجه شده بود. او «زندگی خصوصی آقا و خانم میم» را با بازی حمید فرخنژاد، مهتاب کرامتی و ابراهیم حاتمیکیا ساخته بود و با انتخاب موضوعی که از سوی مسوولان برگزاری جشنواره ملتهب ارزیابی شده بود فرصت رقابت با فیلمسازانی که آثارشان در بخش مسابقه پذیرفته شده بود را به دست نیارود و فیلم حجازی راهی بخش خارج از مسابقه شد و البته همین امکان نمایش موجب شد نقدهای مثبتی برای این کار نوشته شود.
حجازی خود معتقد است در فیلم دومش موضوع و دغدغه فیلم اول را که به ارتباط بین زن و مرد در بستر خانواده میپردازد دقیقتر مورد بررسی قرار داده است و خود امید زیادی به «زندگی مشترک آقای محمودی و بانو» داشت که هیات انتخاب فیلم او را در میان منتخبان خود جای نداد.
گویا آنچه موجب شده فیلم حجازی وارد میدان رقابت جشنواره نشود موضوع فیلم بوده. «زندگی خصوصی آقا و خانم میم» برای حضور در جشنواره از سوی مدیریت دولتی سینما با مشکلاتی روبهرو شد، اما این مشکلات با ارشاد به پایان رسید و فیلم به نمایش عمومی درآمد با این حال گویا همچنان نگرانی از مطرح کردن شک و تردیدهای میان زن و شوهرها موضوعی نیست که مدیران، نگرانی از طرح آن در سینما را نداشته باشند بهویژه بعد از اعتراضهایی که از سوی حوزه هنری نسبت به فیلمهایی با تم خیانت صورت گرفت حالا یکی از نگرانیهای جدی برگزارکنندگان این دوره از جشنواره ایجاد حاشیه برای فیلمها و تحت تاثیر قرار گرفتن این رویداد سینمایی است و به همین دلیل انتخابها کاملا دست به عصا صورت گرفته تا حداقل در ماههای پایانی مدیریت مدیران کنونی حواشی کمتری ایجاد شود.
آشغالهای دوستداشتنی
محسن امیریوسفی هر بار که پشت دوربین قرار گرفته و فیلمی ساخته، با واکنشها و خبرسازیهای مختلفی نیز روبهرو شده است. این اتفاق درباره سومین ساخته او «آشغالهای دوستداشتنی» نیز رخ داده است. فیلم امیریوسفی از اواخر تابستان وارد مرحله فیلمبرداری شد و انتظار میرفت در جشنواره امسال به نمایش درآید، اما قطعی شدن حاضر نبودن فیلم امیر یوسفی در جشنواره پیش از اعلام اسامی فیلمها اتفاق افتاد.
مشاور رسانهیی فیلم صبح روز شانزدهم دی ماه، خبری را با این مضمون منتشر کرد: «90 دقیقه از جلوههای ویژه کامپیوتری قطعا به جشنواره فیلم فجر نمیرسد.»
به گزارش مشاور رسانهیی فیلم سینمایی «آشغالهای دوستداشتنی»، این کارگردان در واکنش به برخی خبرهای منتشر شده از جمله خبر برنامه «هفت» گفت: تعجب میکنم از برنامه تلویزیونی هفت که خبر جعلی و از اساس دروغ یک سایت سینمایی را اینطور با آب و تاب بیان میکند!
وی تصریح کرد: فیلم هنوز آماده نمایش اولیه هم نشده که خودم به عنوان کارگردان آن را ببینم، چه رسد به اینکه اعضای شورا نسخه کامل آن را ببینند! تنها رافکات اولیهیی از فیلم آماده شده که بهطور معمول توسط ناظر کیفی فیلم دیده شده است.
امیر یوسفی در پاسخ به اینکه آیا از ابتدا قرار نبود نخستین نمایش فیلم در جشنواره فیلم فجر باشد، گفت: من هم دوست داشتم اولین نمایش «آشغالهای دوستداشتنی» در جشنواره فیلم فجر باشد که اهالی مطبوعات و مردم آن را ببینند ولی فیلم حدود 90 دقیقه جلوههای ویژه کامپیوتری دارد که اتمام آن زمان زیادی را به خود اختصاص میدهد. وی درباره داستان فیلم هم توضیح داد: داستان فیلم «آشغالهای دوستداشتنی» درباره مادری است که یک شب فرصت دارد به کمک خانوادهاش، مشکلی را حل کند.
امیر یوسفی درباره اینکه گفته میشود این فیلم درباره وقایع انتخابات 88 است هم گفت: وقایع این فیلم در زمان انتخابات سال 88 شروع میشود و در دیگر دورههای تاریخ معاصر ادامه پیدا میکند.
پرویز
مجید برزگر برای نمایش فیلم «پرویز» منتظر برگزاری جشنواره فیلم فجر نماند و فیلمش را راهی جشنوارههای خارجی کرد و گویا این اقدام برزگر برای برگزارکنندگان سی و یکمین دوره جشنواره فیلم فجر خوشایند نبوده و این فیلم که موفق به کسب جایزه ویژه هیات داوران جشنواره سنسباستین شده، به بخش رقابتی جشنواره فجر راه پیدا نکرد. دومین فیلم سینمایی برزگر داستان مردی به نام «پرویز» را بیان میکند که تمام زندگیاش را در خانه پدری گذرانده و هیچگاه هیچ شغلی هم نداشته است. البته این مرد اوقات خود را در بیکاری نمیگذراند و غیر از کمک به پدرش در کارهای خانه، کارهایی که اعضای مجتمع محل سکونتش از او میخواهند را نیز انجام میدهد. زندگی این مرد تنها در سیری تکراری میگذرد تا اینکه به ناگاه پدر تصمیم به ازدواج میگیرد؛ اینجاست که پرویز باید از خانه پدری به خانهیی مستقل که پدر برای او اجاره کرده نقل مکان کند. خروج پرویز از خانه پدری سبب میشود که اعضای مجتمع مسکونی، تصوراتی غلط راجع به او پیدا کنند و همین تصورات است که یک پارادوکس را برای پرویز رقم میزند. مجید برزگر با همکاری حامد رجبی و بردیا یادگاری فیلمنامه «پرویز» را نوشته است. بازیگر اصلی «پرویز» یک ایرانی-امریکایی به نام «لوون هفتوان» است.
دیدگاه تان را بنویسید