محمدهادی کریمی: فیلمم را با یک پانزدهم بودجه فیلم‌های فاخر ساختم

پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :

به گزارش نامه، «محمد هادی کریمی» امسال با فیلم «بشارت به یک شهروند هزاره سوم» در جشنواره فیلم فجر حاضر شده است. کریمی که پیش از این آثاری چون «غیرمنتظره»، «امشب شب مهتابه» و «برف روی شیروانی داغ» را کارگردانی کرده است، در گفت‌وگو با فارس از آخرین ساخته‌اش سخن گفته است. آنچه در ادامه می‌آید خلاصه‌ای از گفته‌های کریمی است:

• فیلم در ابتدا چند اسم داشت مانند «سِفر ولوج» بعد دیدم نامانوس است رسیدیم به «ولوج» بعد «بشارت به باکره هزاره سوم» که بازخوانی دوباره داستانی که در روزگاران گذشته رخ داده را تداعی می‌کند. دوشیزه معبد که باردار می‌شود و داستان حضرت مریم را تداعی می‌کرد. این اسم‌ها به ذهنم می‌آمد زیرا در فیلم برای شخصیت اصلی داستان این اتفاق رخ می‌دهد اما به گونه‌ای دیگر. باردار شدن بدون اینکه تماسی صورت گرفته باشد. با توجه به این که یک سری آسیب، معضلات، سیاهی‌ها و تلخی‌ها را فیلم نشان می‌دهد اما دوست داشتم نام فیلم نام روشن و امیدبخشی باشد و چون کلمه بشارت در ادیان دیگر هم کاربرد دارد و بار معنایی خوبی دارد و انسان همیشه می‌تواند مورد خطاب خداوند قرار بگیرد و بشارتی به او داده شود آن را انتخاب کردم. اما اینکه چرا شهروند هزاره سوم، در این هزاره جدید، ما آدم‌ها شاید خیلی متفاوت با نسل‌های گذشته هستیم و در دنیایی قرار گرفته‌ایم که پیچیدگی‌های زیادی دارد. دانش و معلومات ما زیاد شده است. اما این دانش به گونه‌ای نیست که ما را به یک بینش خوب برساند و شاید یک جور حتی آلودگی اطلاعاتی پیدا کرده‌ایم، آدم‌های این هزاره آدم‌های خسته و تنهایی هستند و به همین دلیل احساس کردم نام فیلم اگر «بشارت» باشد به من کمک می‌کند که در حین ساخت فیلم از منظر ایجابی وارد شوم.
• این فیلم تجربه‌ای جدید برایم بود زیرا به کارگردانی که در فضای بسته فیلم می‌سازد و از سوی دیگر قصه می‌طلبید شناخته شده بودم. ریتم کلی هر پلان را حساب می‌کردیم و ما هیچ سکانسی در فیلم نداریم که این سکانس بیش از 40 ثانیه طول بکشد. این ریتم برایم از اهمیت خاصی برخوردار بود.
• در این فیلم از فیلمنامه تنها به عنوان یک نقشه راه استفاده کردم و به پلان‌های فیلم در لحظه می‌رسیدم، البته با مونتوری کار کردم که می‌دانستم این شیوه را نه تنها رد نمی کند بلکه دوست دارد و ممکن است صیقل بدهد و آن را بهتر استفاده کند.
• قصد نداشتم با شروع کار بیننده را متشنج کنم و خودکشی و جسد نشان بدهم. احساس کردم فیلم با نمایش این صحنه‌ها به ورطه دیگری می‌رود و فیلم پلیسی یا اجتماعی صرف می‌شود . اگر پلان اول ما خودکشی یا کالبدشکافی باشد تا آخر باید به دنبال قاتل باشیم و به نتیجه‌ای که قصد داشتم نمی‌رسیدیم. همه چیز در فیلم به گونه‌ای طراحی شده که یک نفر از خودش بپرسد من کجا ایستادم و ایمان من چقدر است؟ موضوع من قاتل کیست نبود.
• ما در این فیلم می گوییم خانواده، اجتماع، آموزش و پرورش، پلیس و... کم کاری کرده اند اما قرار نیست کسی را به شکل رایج شعاری، شتابزده و سطحی محکوم کنیم. متاسفانه فیلم‌های اجتماعی ما به ژورنالیسم نزدیک شده است و صفحه حوادثی شده هرقدر دلخراش‌تر تیتراژ بالاتر و خواننده بیشتر. من با این نگاه نمی‌توانم نزدیک شوم.
• پیامبر مبعوث می‌شوند تا مکارم اخلاقی را به کمال برسانند. وقتی نشان بدهید که شخصیتی مکارم اخلاقی را عنوان می‌کند دیگر از شعار دور می‌شوید، این اخلاق‌گرایی مواردی بدیهی است مثل لبخند داشتن، دور شدن از یاس و عصبانیت، زبان مفاهمه با همه گشودن، درک کردن، حق کسی را ضایع نکردن و به حق خود قانع بودن و از حق خود به دیگری دادن و.. . اینها مواردی است که مینو انجام می‌دهد و هر دینی به خصوص اسلام افراد را سفارش به انجام این کارها کرده است. اما ما در فیلم های ایرانی چه به لحاظ زیبایی‌شناختی بصری و چه زبان مناسب استفاده کردن از این اصول اخلاقی کمتر دیده‌ایم.
• من دو نوع نماز را در فیلم نشان می‌دهم. یک نوع نمازی که فرد خوانده اما هنوز پر از پرسش است، پر از تردید و یاس و یک نماز دیگری که مینو خوانده و پر از انرژی است. من تقابل این دو فرد را نشان می‌دهم ما معتقدیم نماز معراج و صحبت با خداوند است اما چرا بعد از نماز بازهم یاس و افسردگی به سراغ برخی از افراد می‌آید. به عمد این 2 نوع نماز را نشان دادم که بیننده را به فکر وادار کنم که نماز یکی از افراد از سر عادت است و عمق ندارد و بی‌انرژی است زیرا میز و ماشین و پست و مقام برایش مهم‌تر است و احساس می‌کند بدون آن وجود ندارد و نماز دیگری که فرد می‌خواند و طراوت می‌گیرد.
• فیلم درباره خداوند و ایمان است همانطور که وقتی می‌گوییم «بسم الله الرحمن الرحیم» قبل از آن «اعوذ بالله من الشیطان رجیم» می‌گوییم. وقتی داستانی راجع به ایمان به خداوند است باید وسوسه‌های شیطانی را به نمایش بگذاریم وجنبه سلبی را نشان بدهیم تا بعد به جنبه ایجابی برسیم اما این جنبه مهم‌تر و غالب‌تر است، در بخش سلبی نباید متوقف شد. برای من مهم بود بگویم تنها گرایش به شیطان کارهای فرقه شیطان پرستی نیست دلبستگی به مقام و قدرت هم می‌تواند خداوند را از انسان دور کند .
• کل بودجه فیلم 600 میلیون تومان بوده است یعنی یک پانزدهم بودجه یک فیلم فاخر در حالی که بسیاری از فیلم‌هایی که به عنوان پروژه فاخر ساخته شده‌اند به اندازه کار ما بازیگر مطرح و پرسابقه و پیشکسوت ندارد. من و تهیه‌کننده هنوز یک ریال نگرفته‌ایم و یک مبلغی را هم هزینه کردیم. اما تا اینجا آنچه مایه خرسندی ماست، آنکه در سوق دادن جامعه به سمت سلامت روانی سهم کوچکی داشته‌ایم، و نگرانی های خود را از آینده جامعه به تصویر کشیده‌ایم.