چند نکته درباره چشم و چراغ این روزهای سینمای ایران/ اصغر فرهادی و سینمای انسانی‌اش که هم سینما بود و هم انسانی

علی طلوعی: اصغر فرهادی بار دیگر چشمان بسیاری را به سینمای ایران در جشنواره های جهانی خیره کرد، ما هنوز آن شب زمستانی پرغرور اسکار را فراموش نکرده بودیم. فرهادی هنر خود را تاثیر پذیرفته از برگمان و کیشلوفسکی می داند، اولین حضور حرفه ای اش در سینما را با نوشتن سناریوی ارتفاع پست ساخته حاتمی کیا رقم زد، وقتی فرهادی چهارشنبه سوری را به جشنواره فجر آورد خود را به عنوان مهم‌ترین کارگردان نسل سوم سینمای ایران تثبیت و منتقدان را شگفت‌زده کرد تا چهارشنبه سوری پرفروش ترین فیلم سال شود. حالا دیگر فرهادی به عنوان کارگردان مهم نسل جدید سینما و سینماروها زیر ذره بین رفته بود. فیلم چهارم او اتفاق بسیار مهمی در سینمای ایران بود. «درباره الی» جریان سینمای ایران را کاملاً تحت‌تاثیر قرار داد و موفقیت همه جانبه ای به دست آورد. «جدایی نادر از سیمین» اما نقطه اوج فرهادی بود که باعث شد نظر مثبت منتقدان و مخاطبان جهانی را جلب کند. داستان های فرهادی همگی پایانی باز دارند؛ از «شهر زیبا» که توجه منتقدان را جلب کرد تا «درباره الی» یا «جدایی». فرهادی خود در این باره می گوید: نکته اشتراک تمام فیلم ها علائم سوال است ، علائم سوالی که فیلم نامه را به فیلم نامه چند وجهی تر تبدیل می کند. فرهادی دغدغه‌هایی که داشت را در آثارش نشان می‌داد، از این بابت خیلی زود توانست در بین قشری فیلم بین از جوانان محبوبیت خاصی پیدا کند. از این جهت خیلی‌ها به او و سینمای انسانی‌اش که هم سینما بود و هم انسانی، امید بستند. هرچند عده ای معتقدند که فرهادی با «گذشته» هیچ گاه موفقیت های قبلی را تکرار نکرد اما او با «فروشنده» یک بار دیگر نشان داد که تا چه حد می تواند در داستان گویی ماهرانه عمل کند. مهارتی که فرهادی در فستیوال کن توانست مهر تایید داوران بین المللی را بر آن بزند و جایزه بزرگ این جشنواره را برای خود کند. دوستداران سینمای فرهادی نزدیک به سه سال صبر کردند تا فروشنده با دست پر از فرانسه به تهران بیاید. پیش از این برنیس بژو در همکاری اش با فرهادی توانسته بود در جشنواره کن جایزه بهترین بازیگر زن را دریافت کند این بار نیز شهاب حسینی در سومین همکاری خود با فرهادی توانست چشم داروان را به سوی خود برگراند و جایزه بهترین بازیگر مرد را از آن خود نماید. با اینکه عده ای اعتقاد دارند که فیلم های فرهادی جشنواره ای هستند و بی مخاطب اما از «چهارشنبه سوری» به این سو همواره جزء آثار پرمخاطب بوده اند تا آنجا که دو فیلم جدایی و گذشته فقط در کشور فرانسه هر کدام نزدیک به یک میلیون تماشاگر را به سینما کشاندند ، این یعنی فرهادی در معرفی سینمای ایران نقش به سزایی ایفا کرده و دقیقا همین موضوع است که او را به چشم و چراغ این روزهای سینمای ایران تبدیل می کند.