راه و رسم روضهخوانی و نوحهخوانی برای ائمه اطهار
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
مهدی امینفروغی: برای ساخت یک ضریح، باید چندین هنر دستبهدست هم دهند؛ نجار، طلاساز، نقرهکار، سنگتراش، خطاط و... همه باید هنرشان را در یک چیز واحد، در ساخت ضریح جمع کنند تا ضریحی ساخته شود و به وسیله آن، انسان به عالم روحانی برسد و به معنویت نزدیک شود. این موضوع درباره نوحهخوانی و روضهخوانی هم صادق است؛ آنها هم برای کاری که انجام میدهند، باید به فنون و هنرهای گوناگون آراسته شوند و با صرف علاقه داشتن به این کار، نمیتوان پا در این وادی گذاشت.
در یک تقسیمبندی کلی، نوحهخوان باید به سلاح مجهز باشد: اول تاریخ و مقتل، دوم شعر و ادبیات، سوم موسیقی، چهارم فنون اجرا و پنجم اخلاق و آداب؛ البته این موارد بسیار کلی است و یک مداح باید مواردی همچون آشنایی با قرآن، تسلط بر ادبیات عرب، خواندن تفاسیر مختلف، دانستن جغرافیای اسلامی، روانشناسی مخاطب، تصویرسازی کلامی و ... را بداند، فعلا در نظر نگرفتهام، اما در خصوص موارد پنجگانه، نوحهخوان باید با خواندن تاریخ و مقتل، بداند واقعه دقیقا چیست تا بتواند درست آن را روایت کند و هر مقتل و تاریخی را معتبر نداند.
پس از شناخت، باید بتواند بهترین شعرها را در بهترین قالبهای شعری برای بیان انتخاب کند و سپس باید لحن و موسیقی خواندن آن شعر را برگزیند. پس از آن، باید با فنون اجرا و رعایت اخلاق و آداب، آن را به مخاطب برساند. باید نوحهخوان و روضهخوان همیشه این موضوع را مدنظر قرار دهد که کار او مثل کار کارگردان تئاتر است که دکور، بازی، موسیقی و همهچیز را باید در خدمت یک چیز بگیرد. این نکته بسیار مهم است که مردم، احساسی نسبت به امام حسین(ع) دارند که هیچکس چنین جایی در دلشان ندارد. این احساس، خاص و بسیار پاک است و طرف شدن با آن کاری بسیار حساس است. پس با رعایت این پنج اصل میتوان روی مخاطب تاثیر مطلوبی بگذارد، به شرط آنکه نوحهخوان یا روضهخوان دو بال هم در اختیار داشته باشد؛ دو بالی که توسط آنها بتواند به بالاترین هنرها در کارش برسد.
بال اول، دستی در تاریخ داشتن است. نوحهخوان باید بداند که به هیچوجه نمیتواند و نباید در وقایع تاریخی دخلوتصرف کند و هرگونه بدعت و نوآوری در روایت تاریخی ممنوع است، اما بال دوم که شیوه بیان و کیفیت اجراست، دست نوحهخوان برای نوآوری باز است. در این بخش، هنر نوحهخوان به منصه ظهور میرسد و میتواند با خلاقی از کارش یک اثر هنرمندانه خلق کند. مثلا در مقتلی آمده که دشمنان امامحسین(ع) را تیرباران کردند؛ «آنقدر تیر بر بدنش زدند که مانند خارپشت گردید.» این را یک هنرمند اینگونه به شعر تبدیل کرده است: «این غم کُشد مرا، که در آن دشت کارزار / دشمن هرچه آن تیر بر او زد، خطا نرفت»
حالا با توجه به نکات بالا، میتوان نوحهخوانی و روضهخوانی را در عصر حاضر بررسی کرد. باید گفت که این پدیده هم، مانند همه پدیدهها که امروزه به سرعت تغییر میکند، دچار تغییر شده است. مطمئنا نوحهخوانی راه خود را ادامه خواهد داد تا به شکوفایی برسد. در بعضی موارد هنرهایی در نوحهخوانها دیده میشود که تحسینبرانگیز است؛ نوحههایی در این سالها ساخته شده که نوحهخوان کار یک ارکستر را انجام داده و چندصدایی به وجود آورده است. اما متاسفانه در بخش محتوا، بسیار ضعیف است. متاسفانه برخی نوحهخوانها به منابع تاریخی رجوع نمیکنند و نهتنها احساس یا طرز فکری را به امام نسبت میدهند بلکه به جای ایشان کلام میگویند که این کار بسیار نادرست است؛ در صورتی که اگر بتوانیم در محتوا هم رشد کنیم، وضعیت نوحهخوانی در ایران به شکوفایی قابلتوجهی میرسد.
کارشناس موسیقی و مرثیه
دیدگاه تان را بنویسید