نخستین اشعار تعزیه را چه کسی نگاشت؟
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) : 
سید حسین خاتمی: یکی از مهم‌ترین عناصر در حفظ و ترویج مکتب عاشورا را باید تعزیه دانست؛ جایی که هرکسی، با هر معلومات و تحصیلاتی نسبت به آن‌چه در کربلا رخ داده، آگاه می‌شود و از ته دل برای آن شهیدان بزرگوار می‌گرید. تعزیه، نمایش واقعه عاشوراست و به همین دلیل هم، بیشتر از هرچیز در یاد می‌ماند؛ نمایشی که برگزاری آن قدمت زیادی در ایران دارد.
ایرانیان باستان در قدیم با برگزاری سیاوش‌خوانی، به عزاداری برای مرگ سیاوش می‌پرداختند. با ورود اسلام به ایران، این مراسم کم‌کم، رنگ‌وبویش را از دست داد، اما با روی کار آمدن صفویان و تعیین شیعه به عنوان دین رسمی کشور، این مراسم دوباره و به طریقی دیگر زنده شد. این‌بار ایرانیان، این مراسم شیعه را برای بزرگ‌ترین شهید تاریخ و یارانش اجرا می‌کردند تا حادثه کربلا در یادها بماند و حماسه این شهیدان بزرگوار زنده بماند.
در دوره قاجار و در زمان ناصرالدین‌شاه، شخصی به نام «سیدمصطفی کاشانی» معروف به «میرعزا»، برای نخستین‌بار اشعاری برای تعزیه نوشت؛ میرعزا که موسیقیدان، عالم و شاعر بود، از دل مقتل‌های کربلا برای تعزیه متنی ساخت که مبتنی بر دستگاه‌های موسیقی ایران بود. دقت او در انتخاب شعرها و گفت‌وگوها به حدی است که دقیقا هرشخصیتی سخنش را با نوع لحن و بیان مخصوص به خود می‌گوید. در دوره او بود که تعزیه جانی تازه گرفت و با نسخه‌های او بود که خیل عزاداران حسینی به گریه و ماتم برای امام سوم شیعیان پرداختند. در این دوره، تکیه دولت در تهران ساخته شد که در آن 365 روز سال تعزیه برپا می‌شد.
با روی کار آمدن رضاخان و تعطیلی تعزیه در ایران، چیزی نمانده بود تا این سنت حسنه به تمامی از یاد برود، اما با همت تعزیه‌‌گردانان ایرانی همچنان سرپا ماند. آنها در این راه سختی‌های زیادی را تحمل کردند و با اجرای دوره‌گردی تعزیه و کمترین درآمد، توانستند به زنده ماندن آن کمک زیادی کنند. آنها به حفظ این سنت بسیار پایبند بودند و همین نشان می‌دهد که چه مسوولیت بزرگی امروز در حسینیه حضرت ابوالفضل(ع) قودجان خوانسار بر دوش ماست؛ جایی که بنا به قولی حدود 300 سال قدمت در اجرای تعزیه دارد.
امروز از میان 365 نسخه میرعزا برای تعزیه، تنها حدود 80 نسخه باقی‌مانده و البته نسخه‌های بسیاری هم از نسخه‌نویس‌های بنام دیگر. اجرای این نسخه‌ها که باید توسط حرفه‌ای‌ها صورت گیرد، کاری است که به دقت و وقت زیاد نیاز دارد. حسینیه حضرت ابوالفضل(ع) قودجان، حدود 30 سال است که این امر را بر عهده گرفته و همچنان هم به زنده ماندن واقعه کربلا با اجرای بهترین و تاثیرگذارترین تعزیه‌ها ادامه می‌دهد.
ماجرای ساخت این حسینیه، به امامزادگانی که در آن منطقه به خاک سپرده شده‌اند برمی‌گردد؛ امامزادگانی به نام «نرجس‌خاتون» و «حلیمه خاتون». نخستین‌بار، شخصی به نام «میرکبیر» که از اجداد آیت‌الله بهشتی بودند، از مردم منطقه خواستند که در کنار این امامزادگان ساکن شودند. به یاری او، اقامتگاهی هم برای این زایران در جوار امامزادگان ساخته شد و همین بنا بعدها محلی برای اجرای تعزیه شد. یک سال مانده بود به انقلاب اسلامی، که پدرم، فقیه اهل بیت، حاج‌مرتضی خاتمی، در نجف به دیدار امام خمینی(ره) رفت و موضوع بزرگ کردن حسینیه را برای اجرای تعزیه با ایشان در میان گذاشت. امام سه بار و قاطعانه فرمود که «بله، بزرگ شود.» همین سخن انگیزه‌ای برای بزرگ‌تر کردن مرکز اجرای تعزیه در ایران شد که امروز در سه طبقه، میزبان زائران است. سنت دیرین تعزیه اینجا به بهترین شکل محفوظ است؛ جایی که آن را المپیک تعزیه در ایران می‌نامند.
*مدیر حسینیه حضرت ابوالفضل(ع) قودجان خوانسار
دیدگاه تان را بنویسید