اندیشه فولادوند: به خاطر تمام حسهایی که امروز دارم خود را مدیون فردوسی میدانم
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه، اندیشه فولادوند در یادداشتی از ارتباطش با ادبیات و تاثیر شاهنامه بر او گفته است:
اندیشه فولادوند: خوب به یاد دارم اولین جرقه صمیمیت، بین من و واژهها چه زمانی زده شد. قضیه مربوط به سالها پیش است. خیلی کوچک بودم. کودکتر از آنکه حتی به مدرسه بروم؛ ماجرا را پدرم آغاز کرد که شاعر است و برایم شاهنامه فردوسی میخواند. دوران کودکی من با شاهنامه، دیوان حافظ و غزلیات سعدی گذشت. در کودکی، حافظه خوبی داشتم و به محض اینکه برایم شعری میخواندند، آن را حفظ میشدم. همین حس، من را به جایی رساند که پیش از اینکه سر اولین کلاس ابتدایی بنشینم، بیشتر غزلیات حافظ و سعدی و البته قصههای شاهنامه را از بر باشم. حتی عادت به حفظ کردن اشعار شعرای دوران صدر ادبیات داشتم و با ذهنی که مملو از اشعار همین شاعران بود، باعث شد در همان سن پایین شعر بگویم.
شاهنامه خواندنهای پدر ادامه داشت و من هر روز بزرگتر میشدم. پایم به مدرسه باز شد و پشت میز کلاس اول ابتدایی نشستم. هرگاه برنامهای در مدرسه اجرا میشد، از من میخواستند تا روی سکو بروم و اشعاری را که از بر بودم از پشت بلندگوی مدرسه بخوانم. چقدر حس دوستداشتنی و جالبی بود وقتی با تمام وجودم ابیات را به زبان میآوردم. زمان گذشت و من به کلاس سوم ابتدایی رسیدم. در آن دوران، دیگر ریتم اشعار شعرای کلاسیک را هم میشناختم. یادم هست اولین شعری که سرودم را در 9 سالگی برای معلممان خواندم:
بعد من چرخ فلک را نیست اندوهی به دل
آن زمان تندیس تن تبدیل خواهد شد
این شعر ابیات زیادی داشت. معلمم هرگز باور نکرد که این شعر من است اما پدرم اصلا تردید نداشت در اینکه این شعر را اندیشه یک کودک 9 ساله گفته؛ بیهیچ تعجبی شنید و بعد هم تشویقم کرد. این شعر کولاژی بود از محفوظات ذهن من. حفظ همان ابیات شاعران کهن، آگاه یا ناخودآگاه خلاقم کرده بود. در همین یک بیت کلمات دشوار شاعران قدیم پارسی به چشم میخورد. به یاد دارم اگر مفهومشان را هم کاملا نمیفهمیدم، با تمام واژههایشان حس میگرفتم. اصلا محفوظات من به شکل ناخودآگاه در ریتمشناسی ذهنم دخیل بودند. ذهنم قافیهپرداز شده بود و از محفوظاتش تقلید میکرد.
به خاطر تمام حسهایی که امروز دارم خود را مدیون فردوسی میدانم، میتوان گفت یک ارادت ویژه؛ حسی غریب. به اندازه طول عمرم از فردوسی تاثیر گرفتهام. در شیوه زندگی روزانه، شاهنامه بر آدم تاثیری ورای ادبیات و شاهکارهای مرسوم ادبی میگذارد. شاهنامه هم ادبیات، هم نقاشی، هم سینما و هم زندگی است. مثلا تحلیلی که فردوسی از تاثیرات ژنتیک بر روانشناسی و در نتیجه تاثیر بر تقدیر انسان در قصه «رستم و شغاد» میدهد، حیرتآور نیست؟ به نظر من فردوسی جزو آن دسته بوده که معتقد به تاثیرات تعیینکننده ژنتیک بودهاند! چراکه فاصله تقدیری و روحی بین دو برادر از یک پدر را که این چنین نقطه مقابل هم قرار گرفتهاند را به نظر مطابق با فاصلهای میداند که مادران آن دو از یکدیگر دارند. همه در شاهنامه قهرمان قصه خودشان هستند.
دلم میخواهد که آدم قهرمان قصه خودش باشد. مهم نیست که قصهات تلخ است یا شیرین، مهم این است که تو قهرمانش باشی. هرچقدر زندگی جنگید تو هم بجنگ و هر چقدر بازی کرد تو هم بازی کن. به نظرم حیات در ایستادگی است که باشکوه میشود و شاهنامه یعنی تا آخرین لحظه بایست و ایستاده بمیر.
در اشعارم همیشه یک قهرمان واحد پیادهروی میکند که همیشه زنده است؛ هرچند زخمی، هرچند خسته و هرچند تنها. اگرچه تمام ماجرا به یک تراژدی محض میماند، یک نفر هست که در آخرین سوسوی فانوس از خورشید مینویسد. جرات گفتن «نه» را دارد.
دیگر تمام شد، عالیجناب من
لحن قدیم عشق ماسید در دهن!
سردابه سکون از جنس من نبود
تعبیر خواب من ساکن شدن نبود
من یک قلندرم نه لات دربهدر
من روح جنگلم نه ناجی بشر
این ابیات از شعری است به نام «ختم کلام» که در بهمن ماه 78 سروده شد. در جایی دیگر قهرمان میگوید:
دنبال من نگرد دنبال من نیا
من رشد کردم از کوچه تا خدا
روی حصیر آب بر سقف صد کتاب
پرواز میکنم آزاد و بینقاب
دنبال من نگرد دیگر تمام شد
آن شب سکوت من ختم کلام شد
اینجا قهرمان با اینکه زخمی است، اما اقتدار خویش بر قلب را با لحنی محکم اعلام میکند.
نسل پر از رنجم! راستش را بخواهید، شاهنامه حکیم ابوالقاسم برایم مثل دیازپام، مثل آرامبخش است. اندیشه هم دختری از نسل امروز است؛ پر از رنجها و استرسها. دردهای کوچه و بنبستهای مشترک اجتماعی، افق پیشروی نسل من را تاریک میکند. دانستن واقعیت همیشه دردآور است و هوشیاری، دردسرآور؛ ولی من همیشه عاشق واقعیت بودهام و دلبسته هوشیاری.
من بیرمقترین نفس این حوالیام
از بودن مکرر بر «دار» خستهام
من با عبور ثانیهها خرد میشوم
از حمل این جنازه هوشیار خستهام
هر انسانی روحیهای منحصربهفردی دارد. گاهی فردی با موسیقی آرام میشود، فرد دیگری با فریاد. بنبستها من را به فردوسی نزدیکتر کرده است. درست پس از خواندن اشعارش روحیه میگرفتم و البته میگیرم. مطمئنم نمیشود زندگی را از نو آغاز کرد ولی میشود زندگی را از نو تعریف کرد. فقط باید خود را بشناسیم تا بدانیم در برهوتِ نشدنها و جنگ نابرابر با تقدیر، چگونه خویش را مسلح کنیم.
دیدگاه تان را بنویسید