نشانهشناسی موسیقی جامجهانی؛ تهدیدها و فرصتها
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
سروش شاکر: رویدادهای بزرگ و تاثیر گذار بر بستر اجتماعی همواره زمینه ساز خلاقیتهای هنری است و هنرمند سوار بر موج شروع به خلق آثار هنری میکند، در این زمینه یکی از تاثیرگذارترین هنرها موسیقی است. ابزار بروز احساساتی که همواره در تاریخ عنصر وحدتبخش اجتماعی بوده است.
در جامعه ایرانی صعود به جام جهانی یکی از مهمترین دغدغههای غیر اقتصادی مردم است و نظر سنجیها حاکی از آن است که موفقیت تیمهای ورزشی (بهویژه فوتبال) از مهمترین شاخصهای رضایت اجتماعی است.
این فرصت مناسبی برای هنرمند است تا اثر هنری خودش را برای توده طرفداران تیم ملی فوتبال ایران نمایش دهد. حتی آثار هنرمندان غیر ایرانی فارسی زبان (مانند تاجیکستانیها و افغانها) نیز در این مدت دیده میشود و زمانی خوبی برای چهره شدن و کسب شهرت نزد ملت ایران است.
دیشب در مراسمی از سرود رسمی تیم ملی فوتبال ایران رو نمایی شد، سرودی که با صدای احسان خواجه امیری است. مهمترین خصیصه این موسیقی شکل و شمایل پاپ آن است که ممکن است منتقدانی نیز داشته باشد. از این رو که چرا این موسیقی ملی نیست ؟
اما میتوان گفت شکل و شمایل موسیقی پاپ باتوجه به ویژگیهایش بهترین انتخاب برای این رویدادهای زودگذر اجتماعی است.
یکی از مهمترین ویژگیهای موسیقی پاپ- از آن رو که محصول جامعه مدرن است- مصرفی بودن آن است. یعنی موسیقی پاپ معمولا تاریخ انقضا دارد و این خصیصه موسیقی پاپ است و نه دلیل ضعف و کاستی آن.
به طور مثال هیچ قطعه موسیقی پاپی نداریم که همچون « مرغ سحر» یا «شد خزان..» هنوز در گوش شنوده تازه باشد و آن را گوش بدهد و یا مانند آثار بتهون و باخ آثار ماندگار و فاخر جهانی باشند.
چون موسیقی پاپ موسیقی ملت است و برخاسته از حس سیال جامعه. زیباییشناسی موسیقی پاپ مانند زیباییشناسی مد لباس در جامعه، سیال است و پایههای زیبایی شناختی موسیقی پاپ در ستونههای زیباییشناختی بشر نیست و این مهمترین خصوصیت موسیقی پاپ است از همین رو نفوذپذیری موسیقی پاپ در جامعه در کوتاه مدت چندین برابر موسیقی کلاسیک یا سنتی است.
از این رو انتخاب موسیقی پاپ برای رویدادهای زودگذر اجتماعی بهترین انتخاب است. اما موسیقی که با صدای احسان خواجه امیری و آهنگسازی بهروز صفاریان میشنویم چندین خصیصه مهم دارد؛ اول از همه استفاده از سه تار در موسیقی پاپ.
سازی که در سالهایی که ضبط صدا در موسیقی ایران با کمی و کاستی مواجه بود با بیمهری ناخواسته! روبهرو شده بود. سازی که حتی رضا قاسمی در کتاب «وردی که برهها میخوانند» سهتار، ساز دوران استبداد است؛ برای یک نفر کم است و برای چند نفر زیاد؛ حال همین ساز با استفاده از قدرت دستگاههای ضبط صدا شخصیتی مستقل برای خودش پیدا کرده و از صدای کوتاه و شخصیمحور آن استفادهای جمعی میشود. بهگونهای که سهتار در این موسیقی، کاربردی مدرن پیدا کرده و پپامرسان شادی برای تمام ایرانیان شده است.
با پیشرفت امکانات در ضبط صدا حال این سه تار است که در عرصههای بین المللی میدرخشد و دستخوش خلاقیت هنرمندان خوش ذوق میشود، خلاقیتی که میتوان در آثار محسن نامجو دید.
نوع دیگری از خلاقیت را میتوان در سه تار نوازی «میلاد درخشانی» در آثار سیروان خسروی مخصوصا در تیتراژ «ساختمان پزشکان» دید.
انتخاب سه تار در این سرود ملی رگههای موسیقی ایرانی را نشان میدهد، بکارگیری سه تار به جای گیتار رنگ و بوی ایرانی به موسیقی پاپ ایرانی داده است و از طرفی استفاده از صداهایی که یادآور ورزشگاه است و استفاده از طبل که یادآور هم طبل ورزشگاه است هم از طرفی شباهت صوتی به ضرب زورخانه دارد و حال و هوای ورزش پهلوانی به سرود ملی فوتبالیمان میدهد روح سرور و شادی و روح جوانمردی را القا میکند.
ولی اینکه آیا این موسیقی در دل بستر جامعه نفوذ میکند یا نه نیازمند چند شرط است:
1- که چقدر صدا وسیما از این موسیقی حمایت میکند و آن را پخش میکند
2- آیا صدا و سیما از عنصر همنشینی استفاده میکند؟ بدین معنی که قبل از هر فوتبال آن را پخش کند؟
3- آیا این موسیقی در شبکههای اجتماعی مورد استقبال واقع میشود و به اشتراک گذاشته میشود؟
موسیقی این کار پایههای قوی دارد اما برای بستر کلی جامعه کم و کاستیهایی هم دارد مانند این که در جاهایی از موسیقی شاهد تغییر ریتم هستیم که این تغییر ریتم از منظر موسیقیشناسی زیباست، اما ممکن است زیاد مورد توجه هواداران فوتبال قرار نگیرد، هوادارانی که شاید بخواهند با این موسیقی بالا و پایین بپرند و شادی کنند. بنابراین ترجیح میدهند خاصیت خطی موسیقی حفظ شود.
4- فرض کنیم ایران در اولین بازی خود پیروز شود، آیا این موسیقی خواهد بود که مردم با آن در خیابان شادی کنند؟
از طرفی شاید بهتر باشد که موسیقی فوتبالی دارای ترجیعبند باشد تا تاثیر بیشتری میان طرفداران داشته باشد؛ یعنی ریتمی مانند شعار تکرار شود.
ریتم این کار برای شنونده عام سخت است و هرکسی نمیتواند این موسیقی را در کوچه و خیابان زمزمه کند و این میتواند تهدیدی باشد برای نفوذ پدیری کمتر در بستر اجتماعی.
دیدگاه تان را بنویسید