بررسی مشکلات سینما در برنامه هفت
سینمای ایران، سینمای گلخانهای که با پول نفت میچرخد
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش خبرنگار نامه، در این نشست «امیر قادری» و «مسعود فراستی» از منتقدان سینمایی ضمن به چالش کشیدن بحث مشکل سینمای ایران، درباره برخی از فیلمهای اکران پاییز نیز صحبت کردند. « محسن یزدی»، مدیر کل فرهنگی خبرگزاری فارس نیز به عنوان مهمان تلفنی این نشست آنها را در این بحث همراهی کرد.
دولت حائل شکلگیری سینما است
امیر قادری با اشاره به اینکه مشکل سینمای ایران گلخانهای بودن آن است گفت: تا زمانی که سینمای ایران از تماشاگر و بلیط ارتزاق نکند، اوضاع همین است. سانسور باید از طریق تماشاگر صورت بگیرد. اگر تماشاگر وارد عرصه شود، بسیاری از فیلمهایی که نگران اکران آن هستیم از سوی تماشاگر تحریم خواهد شد. چرا که عدم فروش فیلم باید اکران یا عدم اکران را مشخص کند.
وی افزود: در حال حاضر دو گروه در سینمای ایران حضور دارند؛ کسانی که مدعی ارزشها هستند و کسانی که به عنوان طیف روشنفکر شناخته میشوند. هر دو گروه معتقد است که دولت باید به کمک سینماگران بیاید و هر دو معتقدند مخاطب چیزی جز ساز و آواز نمیخواهد. فروش گیشه برای هر دو گروه فحش است و همواره اعلام میکنند اگر پول نفت به ما نرسد مجبوریم برای فروش گیشه فیلم بسازیم.
مسعود فراستی در تائید سخنان قادری با اشاره به اینکه سینمای ایران، به سینمای نفتی تبدیل شده است گفت: اگر فیلمی در سینمای ایران اکران نشود، برای دوستان مهم نیست چرا که پول برای ساخت فیلم از جیب ملت و دولت پرداخت شده است. به همین دلیل سینما نمیچرخد. تا وقتی که فیلمساز و تهیه کننده دغدغه فروش نداشته باشد سینما به وجود نمیآید.
وی افزود: در تعریف سینما مخاطب نقش اساسی دارد. اگر هر چیزی بین فیلم و مخاطب حائل شود، مانع شکلگیری پدیده سینما میشود. در شرایط کنونی دولت نقش حائل را ایفا میکند.
قادری در این باره گفت: متاسفانه دولت بلد نیست فیلم بسازد همان طور که بلد نیست ماشین بسازد. وظیفه دولت بسترسازی است. تمام نهادها باید ناظر بر اجرای قوانین باشند. سینمای ایران باید در تجارت آزاد به مخاطب بلیط بفروشد و پول بگیرد و از آن پول حاصله فیلم بسازد. در غیر این صورت غیرعادلانه، غیرمنصفانه و غیرمردمی است که از جای دیگر پول وارد سینما شود و برای مخاطب فیلم بسازیم.
آمار مخاطبان ارزشی ندارد
محسن یزدی در ادامه بحث با اشاره به اینکه عدم ورود دولت به بحث سیاستگذاری سینما کاملا درست است درباره علت شکلگیری شرایط کنونی در سینما گفت: مخاطب را باید شناخت. آقایان مدعی هستند که مخاطب را میشناسند و درباره عدم شکلگیری سینما ادعاهایی دارند که حاکمیت دلش نمیخواهد سینما پا بگیرد یا مسئله یارانهها مشکلساز شده است یا غیره. این در شرایطی است که میان آنچه در ذهن مردم میگذرد با آنچه در ذهن دستاندرکاران میگذرد شکاف وجود دارد. آمار مخاطبان نشان میدهد از اوایل سال 76 ریزش مخاطب شروع شده است. سال 76 زمانی است که دست فیلمسازان باز بوده است. در نتیجه باید گفت سینماگران خودشان فیلم نساختند.
قادری با انتقاد به بحث یزدی گفت: باید بگویم اگر مخاطب ما از 8 میلیون نفر به 80 میلیون نفر هم برسد بحث ما تغییر نمیکند. تا زمانی که هنرمند مجبور نشود از تماشاگر خود قدرت و ثروت بگیرد، ماجرا همین است.
فراستی نیز در این باره گفت: قرار بر این است که مخاطب بلیط بخرد و اثر فیلمسازی را ببیند که به او نزدیک است. فیلمساز هم قرار است خودش را مرتب به محک بگذارد. اما محک مخاطب یا دولت؟ فیلمساز این روزها فقط خودش را با دولت محک میزند. در حالی محک فیلمساز باید مخاطب باشد.
نظارت حوزه به نفع سینما است
در ادامه این نشست قادری با بیان اینکه در سینمای مستقل ممکن است فیلم بد نیز ساخته شود گفت: زمانی که تولید فرهنگی روی پای خودش میایستد، مجبور است برای زنده بودنش کیفیت و استاندارد خود را بالا ببرد و در سطح هوش مردم قرار دهد. فیلمساز آن زمان مجبور است برای جذب مخاطب هم تابو را بشکند و هم عرف را رعایت کند.
فراستی در این باره افزود: مشکل ما اساسا فیلمساز نیست چرا که فیلمساز با مخاطب تعامل ندارد. پول میگیرد و با نظارت بیش از حد، فیلم میسازد. دولت باید زیرساختها را ارائه کند.
قادری با اشاره به اینکه فروش فیلمهای تحریمی حوزه هنری بیش از انتظار است گفت: حوزه میگوید ما برای مردم این را میخواهیم و آن را نمیخواهیم. این اتفاق بدی است. مخاطب باید خودش دست به انتخاب بزند. همین باعث شده تا رقابت بین خط قرمزها و شکستن تابوها افزایش یابد و فیلمی را که حوزه تحریم میکند در صدر جدول فروش قرار گیرد.
مدیر کل فرهنگی خبرگزاری فارس در این بخش از نشست با بیان اینکه سیل فحشها و ارتباطات غیرخانوادگی در فیلمهای این روزهای سینمای ایران زیاد شده است گفت: حاکمیت وظیفه نظارت دارد. اما اینکه نظارت چگونه باید باشد مهم است. سیستم نظارت ما الکن و باطل است. اگر این سیستم نظارت 10 برابر هم شود، باز این فیلمها ساخته میشود. باید هم ممیزی باشد و هم کارگردان بتواند آنچه میخواهد بسازد. سیستم نظارتی که از طریق حوزه هنری در مرحله اکران اعمال میشود، اگرچه به صورت مستقیم ربطی به حوزه ندارد اما نتایج آن به نفع سینما است.
سینمای خصوصی نداریم
در ادامه این نشست قادری با بیان اینکه در شرایط فعلی هیچ بخش خصوصی در سینمای ایران فعال نیست گفت: یک تهیهکننده پیدا کنید که به خاطر بدهی حاصل از ساخت فیلم به سینما رفته باشد. یک نفر دهه 60 بود. سینمای خصوصی ما هم با واسطه پول را از نهادهای رسمی میگیرد. گاهی 80 درصد پول را تهیهکننده میدهد اما سالن و اکران دست تهیهکننده نیست.
قادری افزود: من سینمای آمریکا را دوست دارم چرا که به جای اینکه نمایانگر تلخی اجتماع باشد، پیشنهاد میدهد و مشکلات را حل میکند. تا مردم خودشان انتخاب نکند همین است.
وی در پاسخ به سوال یزدی که ملاک انتخاب مردم چیست گفت: من هم ملاکی ندارم. من هم حق ندارم معیاری بگذارم. باید اجازه دهیم این تولید در گیشه اتفاق بیفتد و مردم تصمیم بگیرند.
علت ریزش مخاطب چیست
فراستی در بخشی دیگر از سخنانش درباره ریزش مخاطب گفت: ریزش مخاطب هم به دلیل نه گفتن به بعضی فیلمهاست و هم به دلیل نه گفتن به پروسه تولید این فیلمها. اینکه پول را من دولت میدهم و محصول آن این فیلمها شده است، سیستم غلطی است. مخاطب جایی در آن ندارد. مخاطب چرخ پنجم این درشکه است. فیلم بفروشد یا نه فیلمساز دوباره فیلم میسازد و دولت هم دوباره پول میدهد. فیلمسازی که مردم فیلم اولشان را دیدند و دوست داشتد فیلم آخرش را با 8 میلیارد بودجه دولت ساخت و مردم آن را نگاه نمیکنند.
وی افزود: مسابقه شکل گرفته است. اگر نهاد دیگری بیاید و تندتر از حوزه رفتار کند برنده میشود چرا که ما نه حکومتی داریم، نه قانونی و نه مخاطبی.
فراستی با بیان اینکه ارزشی بودن فیلم مهم نیست ادامه داد: فیلم باید فیلم باشد. فیلم با مخاطب فیلم میشود و بعد بحث ارزشها وارد آن میشود. نمیشود گفت فیلم مخاطب نداشته باشد و ما فقط ارزشها را تبلیغ میکنیم. نباید سلیقه خودمان را به جای تعیینکننده اصلی سلیقه که همان مخاطب عام است قرار دهیم.
یزدی در این باره گفت: سیستم ما معیوب است و این حرف درستی است. کار نباید سفارشی باشد. مردم یک فرهنگی دارند و حاکمیت باید از این فرهنگ دفاع کند. کسی که اعتقادی هم ندارد باید فیلم خودش را بسازد. اعتراض خودش یک واکنش است. فیلم باید فرم درستی داشته باشد. محصور کردن اعتراضات به گروه خاص و نتیجهگیری گرفتن و بحث سیاسی کردن ظلم بزرگی است که این روزها میشود.
سینما خنثی نیست
امیر قادری با بیان اینکه برای فیلمهایی چون «یک خانواده محترم» باید اکران را به عنوان مجازات در نظر گرفت نه عدم اکران را گفت: هر آدمی استعداد خودش را دارد و بر اساس استعداد باید امکانات فراهم شود تا فرد پیشرفت کند. حداکثر تلاش ما این است که راه را برای مردم باز کنیم. ما قیم آنها نیستیم. باید راه باز شود تا مخاطب با هنر مطلوب ارتباط نزدیکتر برقرار کند.
فراستی نیز در تائید گفتههای قادری گفت: مردم با دیدن و نقد فیلم آسیبها را کم میکنند. ما به سینمایی احتیاج داریم که با اوضاع جامعهمان مماس باشد. یک سینما خنثی نیست. سینمای خنثی ضد مردم، سینما و تحول سیاسی و اجتماعی است. ما به سینما گرم و انتقادی احتیاج داریم.
ممیزی دولت، منافع ملی است که باید رعایت شود
در ادامه این نشست یزدی با اشاره به اینکه در زمینه ممیزی باید بدانیم که چه کسی فیلم بسازد و چه کسی نسازد گفت: این بحث خیلی کلی است. آیا هر کسی میتواند هر فیلمی بسازد؟ بگوییم فلانی بسازد و نسازد حرف کلی است.
فراستی در پاسخ به این سوال گفت: اینکه چه کسی فیلم بسازد مسئله من نیست. من گزینش نمیکنم. میگویم مردم باید این کار را انجام دهند. ممیزی دولت منافع ملی و اصول اخلاقی و دینی مردم است که باید رعایت شود.
وی افزود: ممیزی در سینمای آمریکا چگونه اعمال میشود؟ کمپانیهای فیلمسازی وجود دارد که منافع ملی را میشناسند و براساس آن فیلم میسازند. تا زمانی که کمپانی فیلمسازی نداریم، صنعت سینما هم نخواهیم داشت.
سینمای ایرانی نداریم
فراستی به عنوان جمله آخر در این نشست گفت: ما فیلم داریم اما سینما نداریم. فیلم خوب داریم اما باید صاحب سینمای ایرانی و انقلابی شویم که مسائل مردم در آن مشخص شود. دفاع ما از فیلمهایی که در سینمای ایران ساخته میشود محصول سینمای ایران نیست و ما را به جایی نمیرساند.
قادری نیز با بیان اینکه فیلم قرار است راهحل ارائه دهد گفت: سینما در شرایط فعلی در کنار نمایش درد و گرفتاری باید پیشنهاد و ایده داشته باشد تا راه خود را برای بهتر کردن اجتماع باز کند.
در پایان یزدی نیز با انتقاد به اینکه چرا بخشی از وقت نشست به گفتوگو درباره فیلمهای اکران پاییز اختصاص داده شده است گفت: حاکمیت هیچ نقشی در سیاستگذاری سینمای ایران ندارد. منظورم آن است که یک فیلم در جهت ارتقای فرهنگ من ساخت شود و تاثیرگذار باشد، نیست. حاکمیت نتوانسته این کار را انجام دهد.
دیدگاه تان را بنویسید