موسیقیدان بزرگ ایرانی با دست‌هایی آلوده به خون
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) : 
به گزارش نامه، تا سال‌های طولانی کسی نمی‌دانست یکی از موسیقیدانان مشهور کشور که به تمام مایه‌های شور، ماهور، سه‌گاه، دشتی، بیات ترک، و... تسلطی استادانه دارد همان کسی است که در مقام رئیس شهربانی رضاشاه بیشترین جنایت و خونریزی و سرکوب را علیه آزادیخواهان در زندان‌های رضاخانی مرتکب شده است. آن موقع به «سرپاس مختاری» مشهور بود و امروز «استاد رکن‌الدین مختاری» نامیده می‌شود.
رکن‌الدین مختاری نوازنده‌ای است که هرگاه قرار است تاریخچه موسیقی ایران بیان شود و چشم‌انداز رشد و توسعه آن مورد بررسی قرار گیرد، نامی از او به عنوان یکی از اساتید فن برده می‌شود. اما سوابق خدمات این موسیقیدان به اختناق رضاخانی و نقشی که در شکنجه و مرگ هولناک زندانیان بر عهده داشته، معمولا مانع تجلیل از شخصیت هنری وی می‌گردد. این دو گونه‌نگری حتی در کتاب‌هایی که در زمینه هنر موسیقی به رشته تحریر در می‌آید نیز سایه افکنده است.
مختاری علاوه بر اینکه هنرمندی توانا بود و وجودش در عرصه موسیقی وزنه‌ای حساس تلقی می‌شد اما خیلی‌ها او را با عنوان رئیس شهربانی رضاشاه در دوره‌ای از بحرانی‌ترین روزهای این دیار می‌شناختند.
سرپاس مختاری در فاصله بین سال‌های 1313 تا 1320 رئیس شهربانی بود و این در حالی است که پیش از او روسایی چند از کار کنار گذاشته شده‌‍اند.
سرپاس مختاری با تمام قوا در برابر نیروهایی که مقابل شاه ایستاده بودند قرار گرفت و حاضر به کوچک‌ترین انعطافی نبود و همین موضوع دستان هنرمند او را آلوده خون کسانی کرد که بسیاری از آنها برای پیشرفت ایران مبارزه می‌کردند. او در تمام موارد نزدیک‌ترین یاور شاه بود، چه آنجا که شاه می‌خواست نوار افتتاح فلان تونل را قیچی کند چه آنجا که شاه با اطلاع از ورود قوای متفقین دچار اضطراب و پریشانی شده بود و چه آن وقت که در هشتم شهریور 1320 مجبور به اعلام حکومت نظامی شد و افراد خانواده‌اش را در معیت صادق‌ترین و معتمدترین کس خود یعنی مختاری به اصفهان فرستاد و خود در پناه مسلسل‌ها به ا نتظار حوادث نشست.
اما دیری نپایید که حکومت شاه از هم پاشید و مردم مختاری هنرمند را به پای میز محاکمه کشیدند. در سال 1321 محاکمه رکن‌الدین مختاری و دستیاران تبهکارش که به منزله محاکمه رژیم رضاخانی در آمده بود زیر سایه مسلسل‌ها و مراقبت دو گروهان نظامی و یک صد نفر پاسبان مسلح در دادگستری شروع شد.
دادگاه بی‌توجه به جنایات بیشماری که در پیش چشم پانزده میلیون ایرانی انجام یافته بود با نهایت خونسردی و بی‌اعتنایی به افکار عمومی رکن‌الدین مختاری این تبهکار بی‌مثال را فقط به 8 سال زندان با اعمال شاقه محکوم کرد. اما این محکومیت‌ها نیز ظاهری و صوری بود. مختاری را در اتاقی مخصوص با تمام وسائل آسایش جا دادند. وی در فروردین ماه 1327 مشمول عفو ملوکانه گردیده آزاد شد و محمدرضا شاه به پاداش خدماتی که وی به خاندان پهلوی کرده بود یک میلیون ریال نیز به او مرحمت کرد.
مختاری قطعات بسیاری در طول مدت زندانی بودنش ساخت. پس از آزادی او اداره هنرهای زیبا تصمیم گرفت مدرسه شبانه‌ای برای تدریس موسیقی به وجود آورد و رکن‌الدین مختاری را به ریاست آن مدرسه برگزید. وی هر چند که دیگر به مقام ریاست شهربانی بازنگشت اما همچنان به دربار راه داشت و کار موسیقی را نیز تا آخر عمر رها نکرد. وی درسال 1335 به عنوان یکی از اعضاء هیئت مدیره انجمن اشاعه واعتلا موسیقی انتخاب شد و تقریبا در همان موقع عبدالله دوامی به دعوت او به مدرسه هنرهای زیبا راه یافت. مختاری رغبت زیادی به حفظ گنجینههای موسیقی سنتی نشان می‌داد.
مختاری در 1350 در ۸۴ سالگی بر اثر سرطان و پس از عمل جراحی روده درگذشت. بعد از مرگ وی آثار او اینجا و آنجا به اجرا در می‌آمد و حتی گاهی هم به صورت نوار در اختیار علاقمندان قرار می‌گرفت. از جمله نواری است به نام آوازهای دیروز که در سال 1356 توسط کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان منتشر شد. این نوار شامل آثاری بود از رکن‌الدین مختاری، علینقی وزیری، ابوالحسن صبا و روح‌الله خالقی.
گرچه سال‌ها از خاموشی مختاری می‌گذرد اما هنر او و کلاس‌های موسیقی او فراموش شدنی نیستند پیشینه مملو از جنایت و نامردمی او نیز هیچگاه از صفحات تاریخ پر حادثه ایران زدوده نمی‌شود و در پرونده شخصی وی به عنوان مدرکی برای قضاوت نسل‌های آینده باقی خواهد ماند.
دیدگاه تان را بنویسید