حضور و نقش ارامنه در سینمای ایران/ از چکناواریان تا منصوری
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه، هنرمندان و متخصصان فنی ارامنی سهم بسزایی در گسترش وتعمق هنرهای نمایشی به ویژه سینما در تاریخ معاصر ایران دارند. نقش ارامنه در ورود راهاندازی و گسترش وسایل و ادوات و تجهیزات فیلمسازی در سالهای اولیه ورود سینما به کشور از یک سو و حضور فعال و گسترده و تاثیرگذار آنها از سوی دیگر در تعمیق فرایند سینما در حیطههای مضمونی و فنی که حاصل ارتباط تنگاتنگ ارامنه با اندیشههای مدرن هنرهای نمایشی اروپا و جهان در 50 سال اول و حضور سینما در ایران است از جنبههای قابل بررسی تاثیرات هنرمندان ارمنی در تاریخ سینمای ایران محسوب میشود. مهمترین خصیصه حضور ارامنه در سینمای ایران رویکرد فنی آنها به سینماست.
در جامعه معاصر ایران حتی پس از تغییرات فراوان که در روشها و منشهای شهرنشینی به وجود آمده است، ارامنه هنوز در اذهان مردم ایران به عنوان متخصصان فن آشنا که در کار خود مهارت و صداقت قابل توجهی دارند، شناخته میشوند. این ویژگی ارامنه باعث شده که در تاریخ پس از مشروطه هرگاه سرفصل تازهیی از ورود تکنولوژیهای جدید گشوده میشود یا ابزار فنی تازهیی وارد میشود، حضور ارامنه چشمگیر و نقش آنها فعال و تاثیرگذار است. علت فنگرایی ارامنه، چه ارامنه مهاجر و چه ارامنه ساکن ایران، در ارتباط تنگاتنگ دینی، خانوادگی و زبانی آنها با کشورهای پیشرفته به ویژه اروپایی بود. ارامنه با توجه به زمینههای مساعد ایران برای ورود تکنولوژیهای کاربردی پیشگامان ورود، راهاندازی به ویژه تعبیر و نگهداری وسایل پیشرفته صنعتی محسوب شوند. در زمینه هنرهای نمایشی و سینما نیز هنرمندان ارامنه بیشترین سهم را در گسترش جلوههای مدرن هنرهای نمایشی، تئاتر و سینما در جامعه داشتند. این گسترش را هم در بعد اجتماعی و جا انداختن مولفههای مدرن تئاتر و سینما و هم در آموزش و رواج روشهای ساخت و تولید نمایش و فیلم به هنرمندان ایرانی به صورت مستقیم و غیرمستقیم میتوان مشاهده کرد.
همچنین چند چهره شاخص ارمنی در سینمای ایران به عنوان کارگردان و بازیگر علاوه بر نقشهای فنی و آموزشی توانستند، به عنوان معروفترین هنرمندان زمان خود توجه عمومی فراوانی را به سوی خود جلب کنند، به طوری که موفقیت آنها در این حیطه در دوران خود بینظیر و در برخی موارد کمنظیر است. راز موفقیت ارامنه در سینمای ایران در کنار توجه آنها به امور فنی و کارشناسی در مقطع تاریخی که استودیوها و سالنهای سینما بهشدت نیازمند کارشناسان فنی بودند و همچنین موفقیت هنرمندان ارمنی در جلب و جذب افکار عمومی و تماشاگران به فعالیتهای خود دلیل دیگری نیز دارد. اقلیت مذهبی ارمنی در ایران سابقه سالها زندگی وهمزیستی با اکثریت مسلمان را دارد. این سابقه باعث نزدیکی دیدگاههای اجتماعی، انس فراوان و درک مقابل است. مردم ارمنی که در ایران زندگی میکنند، بهشدت به کشورشان علاقهمند هستند و علاقهمندی را میتوان در چهره تاریخ حضور ارامنه در سینمای ایران به وضوح مشاهده کرد. هنرمندان فرهیخته ارمنی چون هر ایرانی فرهیخته دیگر هدفی جز خدمت به فرهنگ ایران نداشتند و این درآمیختگی رمز اصلی حضور تداوم ارامنه در فرهنگ ایران زمین محسوب میشود. نکته دیگر کاهش چشمگیر ارامنه و متخصصان ارمنی در فعالیتهای سینمای ایران طی چند دهه اخیر است.
البته کاهش دلایل گوناگون سیاسی و اجتماعی دارد که نیازمند بررسی علمی جامعهشناسانه است. هماکنون عمده فعالیتهای سینمایی ارامنه به فعالیتهای چند بازیگر و یک تدوینگر محدود میشود که با توان موجود و زمینههای از دست رفته ما را نیازمند بازنگری مجددی در این باره میکند. واقعا چرا حضور پرشور و تاثیرگذار ارامنه در سالهای آغازین سینما، اکنون به حد بیرنگی رسیده است؟در این نوشته سعی شده که چند چهره برجسته ارمنی در تاریخ سینمای ایران بار دیگر معرفی شوند. این معرفی بیشتر با هدف برجسته کردن جایگاه و نقش این هنرمندان در دوران خود وهمچنین فعالیتهای آنها انجام میشود، نه هیچ طبقهبندی یا ارزشگذاری دیگر. «اعتماد» این پیشگامان ارمنی را معرفی کرده است:
پیشگامان سینما:آوانس اوگانیانس
آوانس اوگانیانس یک مهاجر ارمنی از ارمنستان، که همراه دخترش در سال 1308 وارد ایران میشود. او در میان پیشگامان سینمای ایران دو نقش مهم و چشمگیر دارد. نقش اول راهاندازی مدرسه آرتیستی سینماست. این مدرسه از تاریخ 26 فروردین 1309 رسما به جذب آموزش علاقهمندان سینما میپردازد. نقش دوم اوگانیانس راهاندازی رسمی تولید فیلم در سینمای ایران است. تا پیش از «آبی و رابی» (1309) و «حاجی آقا آکتر سینما» (1311) مجموعه سینمای ایران تنها صاحب سالنهایی برای نمایش آثار سینمایی خارجی بود. با توجه به این دو ویژگی اوگانیانس را میتوان از مهمترین و تاثیرگذارترین چهره سینمایی در دوره اول سینمای ایران پس از میرزاابراهیم خان فراشباشی و میرزا ابراهیمخان صحافباشی به عنوان نخستین چهرههای سینمایی کشور دانست. دقت در زندگی و تلاشهای اوگانیانس در مسیر راهاندازی مدرسه آرتیستی که در دو دوره به تربیت هنرجویان پرداخت و همچنین تلاشهای او در ساخت فیلمهای «آبی و رابی» و «حاجی آقا آکتر سینما» یک نکته را به روشنی مشخص میکند که اوگانیانس از عهده مشکلات و تنگناهای راهاندازی اولیه یک صنعت بهشدت دلبسته به فرهنگ، به خوبی برآمده است. گرچه او نتوانست جایگاه خود را پس از حضور سپنتا و تولیدات ناطقی چون «دختر لر» (1311) حفظ کند، اما اهمیت اوگانیانس علاوه بر پیشگامی در راهاندازی آموزش و تولید در صنعت سینما در کشور معطوف به شخصیت اوست. سختکوشی برای فرهنگسازی پیرامون سینما در سالهای اولیه از اوگانیانس یک چهره کاملا مقبول در تاریخ سینمای ایران ساخته است. گرچه او هیچ گاه زبان فارسی را به خوبی تکلم نکرد اما توجه او به مقوله برخورد سنت و تجدد در فیلم «حاجی آقا آکتر سینما» به نوعی نشاندهنده این است که او پردهبردار بزرگترین مناقشه فرهنگی تاریخ معاصر ایران در سینما در طی سالهای پس از خود نیز محسوب میشود.
تهیهکنندگان: ژوزف واعظیان
تاثر ارامنه در دهه سی و چهل خاستگاه اغلب هنرمندان ارمنی جریانساز سینمای ایران محسوب میشود. ژوزف واعظیان، آراماییس آقامالیان، آرمان و ساموئل خاچیکیان از عمده هنرمندان مطرحی بودند که فعالیت فرهنگی خود را از صحنه تئاتر ارامنه آغاز کردند. ژوزف واعظیان با تاسیس آژیر فیلم در سال (1337) با همکاری خاچیکیان و دکتر شاهرخ رفیع در میان تهیهکنندگان ارمنی یک چهره شاخص محسوب میشود. آژیر فیلم در طول فعالیت سیزده ساله خود در کنار تولید فیلمهای مهم خاچیکیان در طول سالهای 1377-1350 یکی از دفاتر مهم تولید فیلم در دهه چهل محسوب میشود. واعظیان به عنوان تهیهکننده فیلمهای مهم خاچیکیان چون «توفان در شهر ما» (1337)، «یک قدم تا مرگ» (1340)، «دلهره» (1341)، «ضربت» (1345) نقش عمدهیی در جذب مخاطبان بیشمار به سینمای ایران در طول این سالها دارد. گرچه آژیر فیلم در قیاس تولیدات پارس فیلم به ریاست دکتر کوشان و دیگر دفاتر عمده تولید فیلم کارنامه کوچکتری دارد (15 فیلم) اما حرکت برای تاسیس آژیر فیلم که عمده سهامداران و موسسان آن را ارامنه تشکیل میدادند، نقش قابل توجهی در گسترش فرهنگ سینمایی کشور دارد. در این دفتر نخستین آنونسهای سینمای ایران برای نمایش در سینماها را خاچیکیان تولید میکند. در آژیرفیلم، آثار پرمخاطبی چون «توفان در شهر ما» و «یک قدم تا مرگ» تولید میکند و از همه مهمتر، بزرگترین هدیه ژوزف واعظیان به سینمای ایران را باید ترغیب حضور خاچیکیان به کارگردانی داشت. دفتر آژیر فیلم در سال 1350 پس از تولد مبارزه با شیطان که واعظیان خود آن را کارگردانی کرده بود تعطیل شد.
کارگردانان: ساموئل خاچیکیان، آربی آوانسیان، واروژ کریممسیحی
بررسی کارنامه فعالیتهای کارگردانی سه کارگردان شاخص ارمنی سینمای ایران ما را به یک نکته روشن میرساند که تقابل دیدگاههای دو نسل از هنرمندان ارمنی، تفاوت دیدگاه صنعتی به سینما با دیدگاه هنری و صرفا خاص است. فهرست فیلمهای ساموئل خاچیکیان یک نمودار مشخص و معینی از تلاشها، تجربهها، موفقیتها و شکستهایی است که سینمای ایران در طول پنجاه سال برای جذب مخاطبان، به کار بسته است. در حالی که کارنامه کمشمار فیلمهای آربیآوانسیان و واروژ کریم مسیحی در طول حضورهای آنها در سینمای ایران به عنوان کارگردان نشان از دیدگاههای پیشهور و آوانگاردی است که امکان حیات آنها در سینمای ایران بسیار اندکاند. برعکس ساموئل خاچیکیان که بهشدت به سنتهای روز جریان سینمایی ایران وفادار بود و حتی خالق برخی از آنهاست، آربی و واروژ بهشدت به شنا برخلاف جریان آب دل بستهاند. این تفاوت از خاستگاههای فکری هر سه نفر برمیخیزد. ساموئل خاچیکیان در فضایی وارد سینما میشود که در آن دوران سینمای ایران هنوز در حال تجربه نخستینهاست، به همین خاطر ساموئل خاچیکیان با این جریان همساز و صاحب سهم عمدهیی از این تجربه نخستینها در تولید و کارگردانی میشود. ساموئل از تجربههای تئاتری در تئاتر ارامنه به یکباره وارد فضای تولید سینمایی میشود اما آربی متعلق به نسل دوم هنرمندان پیشرو تئاتر ایران است. او تداوم رهآوردهای بزرگ هنرمندان پیشرویی چون عبدالحسین نوشین و شاهین سرگیسیان در فضای تئاتر کشور است. به همین خاطر هنگامی که برای نخستین بار وارد جریان فیلمسازی میشود نتیجهاش ساخت «شوهر آهو خانم» (1347) است. گرچه این فیلم به نام داوود ملاپور ثبت شده است اما سهم آربی به ثمر نشستن تولید این فیلم متفاوت ایرانی در آن سالها غیرقابل انکار است. آربی آوانسیان گرچه در تئاتر کارنامه فعال و تاثیرگذاری دارد اما در سینما فقط با فیلم بلند «چشمه» (1351) شناخته میشود. چشمه یکی از ناشناختهترین و عین حال پیشروترین تولیدات سینمای ایران در اوایل دهه پنجاه محسوب میشود. رویکرد آوانسیان به سینما در این فیلم بهشدت از سنتهای تئاتری سرچشمه میگیرد. کار او با دوربین و روش بازیهای همگی نشان از دانش عمیق آربی در نمایش دارد. «چشمه» اما در زمان خود چندان ارج ندید و ناشناخته باقی ماند. برخلاف آربی، واروژ کریم مسیحی عصاره دو دهه فعالیت کارگردانان موج نوی سینمای ایران است. واروژ حافظه همه روشهای متفاوت کارگردانی سینمای ایران از «رگبار» تا «شاید وقتی دیگر» صاحت نقش دوم تولید آثار متفاوتی در سینمای ایران از «صبح روز چهارم و تنگنا» تا «شازده احتجاب» است. واروژ بیست سال دستیاری کارگردانی کرد. آن هم دستیاری بیضایی، شیردل، نادری و فرمانآرا و سپس هنگامی که در سال 1369 مجال بروز خود را پیدا کرد، نتیجهاش عمیقترین و خوش ساختترین درام سینمای ایران در طول سالهای پس از انقلاب شد. واروژ در پرده آخر میراث تجربههای ساموئل خاچیکیان، آربی را که خود از سرچشمههای تئاتر ارامنه نوشیده بودند، با تجربه دستیاری کارگردانان پیشرو درهم میآمیزد. او از «پرده آخر» تاکنون فقط در نقش یک تدوینگر در سینمای ایران حضور داشته است. اگر افسوس و دریغ فقدان ساموئل به خاطر فوت این هنرمند است، اگر غیب آربی از مهاجرت او به پاریس سرچشمه میگیرد، فراموشی واروژ کریم مسیحی برای سینمای ایران چه دلیلی میتواند داشته باشد. واروژ کریم مسیحی برای سینمای ایران چه دلیلی میتواند داشته باشد. واروژ کریممسیحی ساز نواخته نشده و کتاب دور از دسترسی است که نتیجه فراموشی این سالهایش پیش از هر چیزی افزایش فقر فیلمسازان فرهیخته و کارآزموده در سینمای ایران است. نام واروژ کریممسیحی افسوس بزرگ سینمای ایران برای دور ماندن نتیجه همه تلاشهای فنی و مضمونی ارامنه در تاریخ سینمای این کشور است.
بازیگری: آرمان، لرتا
در میان بازیگران ارمنی سینمای ایران آرماییس هوسپیان (آرمان) و لرتا هایراپتیان تبریزی (لرتا) نقش بزرگی در گسترش و تعمیق روشهای بازیگری در سینمای ایران دارند. آرمان و لرتا هر دو کارشان را با تئاتر آغاز میکنند. با این تفاوت که «لرتا» فارغالتحصیل رشته تئاتر از دانشکده مسکو است اما آرمان به صورت آماتور کار بازیگری را در باشگاه آرارات آغاز میکند. لرتا ستاره تئاتر است با چند حضور در سینما و آرمان ستاره سینماست، با چند حضور اندک در تئاتر. «لرتا» در سایه رویکرد متفاوت همسرش عبدالحسین نوشین به اجرای تئاتر مجال رشد و ستاره شدن مییابد و آرمان در لوای رفاقت و همکاری و بازی در فیلمهای «ساموئل خاچیکیان» به یک ستاره تبدیل میشود. «لرتا» بازیگری است که در نمایشها بهشدت اصول بازیگری «استانسیلاوسکی» را رعایت میکند. نقش آفرینی او در نمایشهای «ازدواج به سبک ایتالیایی»، «چراغ گاز»، «اوژنی گرانده»، «شنل قرمز»، «لپن»، «تاجر ونیزی» و... گل سرسبد بازیگری در تئاتر ایران در دهه سی محسوب میشود. اما حضور دیرپای آرمان از سال 1332 تا 1359 شامل اوج و فرودهای بسیاری است. او بازیگر تثبیت شده نقش آدمهای منفی و خشن و پدران سختگیر محسوب میشود. معروفترین نقش آرمان در افکار عمومی قارون در «گنج قارون» (1344) و متفاوتترین نقشاش در «چشمه» (1351) دیده میشود. لرتا را میتوان نخستین بازیگر زن به معنای خاص کلمه توصیف کرد که بازیاش دارای ویژگیهای منحصر به فرد بوده است. کارنامه سینمای «لرتا» اما به هیچوجه نشانگر اوج هنر این بازیگر در دوران تئاتریاش نیست. به همین خاطر در کارنامه سینمایی لرتا تنها فیلم اسرار «گنج دره جنی» (1351) نامی به خاطر ماندنی محسوب میشود. «آرمان» و «لرتا» را بدون در نظر گرفتن وجه هنری و فنی فعالیتهایشان را باید در راس فهرست بازیگران قرار داد که معنای واقعی بازیگری در ایران را گسترش دادهاند.
آهنگسازان: واروژان و لوریس چکناواریان
«واروژ هاخ باندیان» و «لوریس چکناواریان» دو آهنگساز ارمنی سینمای ایران هر دو از پیشروترین آهنگسازان در تجربه و کشف راههای جدید همراهی موسیقی در سینمای ایران محسوب میشوند. واروژان متولد سال 1305 در تهران در سال 1356 هنگام ضبط موسیقی فیلم «برفراز آسمانها» ساخته محمدعلی فردین در سال 1356 درگذشت. زندگی هنری «واروژان» به دو بخش مجزا تقسیم میشود. فعالیت او در موسیقی پاپ و آهنگسازی برای فیلم. او در جریان موسیقی پاپ ایران در سالهای دهه چهل و پنجاه یکی از پیشروترین آهنگسازان محسوب میشود. دانش او که از تحصیلاتش درباره موسیقی پاپ در امریکا سرچشمه میگرفت به شکل گستردهیی در تولیداتش برای خوانندگان آن دوره هویداست. کارنامه آهنگسازی واروژان برای سینمای ایران شامل هجده فیلم است. اغلب این فیلمها متعلق به جریان جوان سینمای ایران بود که سازندگان آنها قصد استفاده از موسیقی روز در فیلمهایشان را داشتند. در میان این فیلمها «صبح روز چهارم» (1351) و «نازنین» (1355) نگین موسیقیهای واروژان برای سینمای ایران محسوب میشوند. موسیقی «صبح روز چهارم» پس از گذشت 30 سال یکی از اوجهای موسیقیسازی برای فیلم محسوب میشود. در کارنامه آهنگسازی واروژان ساخت موسیقی مجموعه «سلطان صاحبنظران» (1354) را باید یک تحفه بیبدیل محاسبه کرد. «لوریس چکناواریان» برخلاف «واروژان» یک آهنگساز وابسته به جریان موسیقی ارکستری و کلاسیک سینمای ایران است. لوریس چکناواریان متولد سال 1316 در تهران و تحصیلات خود را در «وین» و «میشیگان» درباره موسیقی و رهبری ارکستر پشت سر گذاشت. او رهبر چندین ارکستر بزرگ در ایران و ارمنستان است و چندین اپرای معروف از ساختههایش براساس «شاهنامه فردوسی» او را زبانزد و معروف کرده که معروفترین اپرای رستم و سهراب است. چکناواریان در سینما دو گروه کار مشخص دارد. گروه اول فیلمهای کوتاه و مستند و گروه دوم فیلمهای بلند سینمایی. در میان فیلمهای مستندی که چکناواریان برای آنها موسیقی متن ساخته است، مجموعه فیلمهای مستند «منوچهر طیاب» و «فرهاد ورهرام» درباره معماری ایرانی در دورههای تاریخی ایرانی شاخص هستند. آهنگسازی این کارها بیشک در سینمای مستند ایران و تولید موسیقی برای فیلمهای مستند تاکنون تکرار نشده است. اما در میان فیلمهای بلند که چکناواریان برای آنها موسیقی ساخته «بیتا» (1351) و «تنگسیر» (1352) در کار شاخص و مثالزدنی هستند. موسیقی بیتا در ادامه فعالیتهای چکناواریان نشان از عمق شناخت او از موسیقی ایرانی و کاربردهای این نوع موسیقی در سینماست. تجربهیی که هرگز به شکل گستردهیی ادامه نیافت. موسیقی «تنگسیر» اما وجهه دیگری از مهارت چکناواریان را آشکار میسازد، تسلط چکناواریان در ساخت موسیقی برای فیلم با توجه به ساخت و کارهای بومی داستان. چکناواریان برای شش فیلم بلند ایرانی موسیقی ساخته که موسیقی فیلم مستند فیلم «به امید دیدار» (1354) و مستند هژیر داریوش درباره «بازیهای آسیایی» تهران در نوع خود بینظیر است.
متخصصان فنی: روبیک منصوری
در میان فیلمبرداران، صداگذاران و تدوینگران ارمنی سینمای ایران روبیک منصوری یک اسثتنای بیبدیل محسوب میشود. روبیک منصوری متولد 1318 در تهران فارغ التحصیل هنرستان عالی موسیقی از سال 1334 با دستیاری فنی «استفان نایمن« و «حسن مصیبی» در دوبلاژ فیلم کارش را آغاز میکند. او در استودیوهای آژیرفیلم، پاس فیلم، ایران فیلم، شاهیم فیلم و میثاقیه چندین استودیوی دیگر نخستین ایرانی است که فعالیت صداگذاری فیلمها را انجام داده. نخستین فیلم ایرانی او «توفان در شهر ما» ساخته ساموئل خاچیکیان و نخستین فیلم خارجی که او صداگذاری کرد «اسماعیل یاسمین جنی شده» و «ملکه آفریقا» در سال 1337 است. اگر در سینمای ایران بخواهیم کسی را به عنوان نماد و سمبل صدا معرفی کنیم، بیشک آن یک نفر روبیک منصوری است. تاکنون فهرستهای کامل از فیلمهایی که روبیک برای صدای آنها کار کرده، تهیه نشده است اما بیشک روبیک منصوری از دهه سی تا دهه هفتاد همراه با وسایل قدیمی و کهنه و مندرس صداگذاری در سینمای ایران پیر و فرسوده شد. او در استودیوهای صدا زمانی که هنوز افکتسازی به روشی فعلی انجام نمیگرفت، با روشهای منحصر به فردی صداهای لازم برای نماهای گوناگون فیلمهای ایرانی را تولید میکرد. معروف است که او نخستین کسی است که با ترکیب صداهای گوناگون، صداهای جدید میساخت. از او همچنین نقل شده که او در سالهای اولیه کارش برای تولید صدای سیلی به صورت خودش جلوی میکروفن سیلی میزده است.
نویسندگان سینمایی: روبرت آکهارت، زاون قوکاسیان
در میان هنرمندان ارمنی یافتن نویسندگانی که به زبان ایرانی بنویسند و به همین خاطر شناخته شوند، بسیار اندکاند. اما در این میان روبرت آکهارت به عنوان نویسنده و سردبیر مجله ستاره سینما و زاون قوکاسیان مولف یازده کتاب درباره سینمای ایران جایگاه قابل توجهی دارند. مجله «ستاره سینما» از دی ماه 1332 تا 1357 در دروههای مختلف با شکلها و رویکردهای متفاوت یکی از دیرپاترین نشریات سینمایی در کشور محسوب میشود. ستاره سینما از خرداد 1333 با امتیاز «پایرور گالستیان» ادامه انتشار مییابد که تا آخرین شماره این امتیاز به نام «گالستیان» باقی ماند. در میان سردبیران ستاره سینما «روبرت آکهارت» از سال 35 تا 37 سردبیر این نشریه بود. روبرت آکهارت درسال 1314 در تبریز از پدری آلمانی و مادری ارمنی متولد شد. او تبعه آلمان بود و با دریافت پروانه کار خبرنگاری تا سال 1365 برای ستاره سینما مطلب مینوشت. اهمیت فعالیت آکهارت در ستاره سینما نگاه حرفهیی او به مقوله نشریه تخصصی سینما بود. او به هالیوود و تولیداتش اهمیت میداد. او سینمای پرمخاطب و وابسته به نظام ستارهسازی را میپسندید و همین جریان را در نوشتههایش دنبال میکرد. آکهارت در کارگردانی، تهیهکنندگی و واردات فیلم نیز فعالیت میکرد. اما هیچ کدام از آثارش نتوانست او را در میان کارگردانان شاخصتر کند. آکهارت در سال 1373 در امریکا درگذشت. زاون قوکاسیان در سال 1329 در اصفهان به دنیا آمد. او در دهه پنجاه به سینمای آزاد در اصفهان پیوست که ثمرهاش تولید چهار فیلم هشت میلیمتری است. قوکاسیان در سال 1352 کتابچهیی درباره فیلم «چشمه» ساخته آوانسیان منتشر کرد که آن را شاید بتوان نخستین تجربههایش برای حرکت به سمت تالیف و گردآوری مطلب درباره فیلمسازان ایرانی و ارائه به صورت یک کتاب دانست. قوکاسیان در طی سالهای دهه پنجاه و شصت روزنامهنگاری را نیز وارد فعالیتهای خود کرد. او از سال 1368 با کتاب معرفی و نقد آثار مسعود کیمیایی جریان کتابهای شناسنامهیی برای فیلمسازان ایرانی را آغاز کرد. دو کتاب درباره بهرام بیضایی، دو کتاب درباره مسعود کیمیایی و کتابهایی درباره رخشان بنیاعتماد، بهمن فرمانآرا، فیلمهای «مسافران» و «گفتوگو با باد» از دیگر کتابهای زاون قوکاسیان محسوب میشوند. قوکاسیان همچنین یک شماره ویژه فصلنامه زنده رود درباره سینما را سردبیری کرده است و هماکنون در اصفهان، سینما تدریس میکند. کتابهایی درباره «سگکشی» و «لرتا» و «تئوآنجلوپولوس» از دیگر تالیفات قوکاسیان محسوب میشود که هنوز به بازار کتاب عرضه نشدهاند.
دیدگاه تان را بنویسید