واگویههای چیستا یثربی از جشنواره فجر امسال/ می خورند حریفان و من نظاره کنم
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
25 سال نوشتم و کارگردانی کردم. 25 سال نقد و تدریس و سردبیری بخش تئاتر مطبوعات را در کارنامه دارم. دقیقا 15 سالم بود که سردبیری مجله تئاتر سروش هفتگی و پس از آن دانشگاه انقلاب، مهر و هفتهنامه زنان را بر عهده داشتم. 15 سالگی سن شور است. سن نوشتن و جلو رفتن اما از ابتدا میدانستم که تئاتر سرنوشتم نیست برای همین در دانشگاه روانشناسی را انتخاب کردم تا مردمم را بهتر ببینم، بشناسم و بیشتر دوستشان داشته باشم.
پدر مرحومم از من قول گرفت که روانشناسی را تا دکترا ادامه دهم تا بوسیله آن بتوانم با از حیطه آکادمیک بهره ببرم و تئاتر درمانی را در جامعه زنده کنم و این میسر نمیشود مگر هم عاشق تئاتر باشی و هم عاشق مردم.
تئاتر را در فرهنگسرای نیاوران زیر نظر اساتیدی چون فهیمه راستکار، اکبر زنجانپور، بهرام بیضایی و... گذراندم . در 16 سالگی اعظم بروجردی متنی از من به نام «فردا بهار است، شاید... » روی صحنه برد که درباره بخش زنان خانه سالمندان کهریزک بود و همان موقع به من گفت که تو تئاتری هستی. فهمیه رستکار نیز گفته او را تائید کرد و گفت: ما نویسنده کم داریم.
2 سال بعد اکبر رادی نیز مهر تائیدی بر سخنان دیگر اساتید گذاشت زمانی که گفت: مالیخولیایی خلاقی در تو هست که زندگی تو را با نوشتن عجین میکند. چیستا یثربی بدون تئاتر یعنی هیچ.
20 سالم نشده بود که رئیس واحد تئاتر درمانی معاونت پیشگیری بهزیستی بودم و در 21 سالگی «نمایش سرخ سوزان» را با بازی امین زندگانی به عنوان نخستین بازی جدیاش روی صحنه بردم که تمام جوایز فجر و جشنواره دانشجویی را در بخشهای نویسندگی، کارگردانی و غیره ربود.
از سال 70 تا کنون پیوسته با مواردی نظیرنوشتن، کارگردانی، داوری، پژوهش، سخنرانی و دبیر بولتن در جشنواره فجر حضور داشتهام. 5 بار جایزه اول فجر را برای متن و 2 بار برای کارگردانی به دست آوردهام. اما امسال سومین سالی است که آزار میبینم و پس از 25 سال نخستین سالی است که در فجر نیستم.
اکنون دختر 15 ساله، یک زن میانسال شده است و تنها پاسخش به عدم حضورش در جشنواره امسال به دختر 15 سالهاش که از هنر بیزار شده است این است که فردوسی، 30 سال عمر و زندگی خو را صرف کرد و با ناکامی مواجه شد و این دیگر عادت شده است.
من کجای این دنیا قرار دارم. میخواهم کار کنم. میخواهم دانشجویانم حق داشته باشند نمایش «پشت سایههای کاج» را که همان رستم و سهراب مدرن است روی صحنه ببرند. نمایشی که سه ماه برای آن زحمت کشیدند و کتابش بیش از این کاندید برگزیده کتاب سال شده بود.
هرگز آئین مدونی در فجر وجود ندارد که چرا باید کاری تصویب یا رد شود. کار بازیگر پارسال من در نمایش چنگیز خان در مرحله بازخوانی متن رد شد و امسال میبینیم که با دکور عظیم در فجر شرکت دارد. من ناراحت نبودن در فجر نیستم گر چه انگار بخشی از وجودم نیست. ناراحت زحماتی هستم که برای دو نسل کشیدهام و آنها وقتی ناکامی مرا میبینند به جامعه خود بدبین میشوند. باور کنید هیچکدام از 12 نفر گروهم باور نمیکردند که این کار رد شود چون ما بهترین بازبینی را رفتیم و زیباترین عکسها از این اثر موجود است.
همین بلا سال گذشته سر نمایش چنگیز خان برسرم آمد و 10 روز مانده به اجرا مجبور شدم بازیگران اصلیام را به پیشنهاد تنها یکی از بازبینها عوض کنم و میدانید 10 روزه، 2 نفر حرفهای را به جای نیمه حرفهای گذاشتن غیرممکن است چرا که حرفهای جای کسی پایینتر از خود بازی نمیکند اما محمد حاتمی آنقدر مردانگی داشت که کنارم ایستاد و رایگان ماند و بهترین چنگیز خان را روی صحنه برد اما هرگز رنگ اجرای عمومی را ندید.
و اما میرزاده عشقی، همچنان کنار میدان بهارستان جایی که به دست عیادی رضاخان تیر خورد و کشته شد، باقی مانده است چرا که شاعر نمایشنامهنویس و روزنامه نگار آزادهای بود. سوسن پرور، شهره سلطانی، طوفان مهردادیان، رحیم نوروزی و بالاخره تمام بچههای جوان چون عامر مسافر آستانه، مهسا کریمزاده و حسین کشفی اصل بهترین بازی عمرشان را داشتند و به قول منتقدان بهترین کار من بود که هیچ کس آن را ندید.
حراست هم بیان کرد که نمیدانم چرا گفتهاند در کار شما بیش از ظرفیت صندلیها پذیرفته نشود در حالی که سر کارهای دیگر مردم روی زمین نیز نشسته بودند. این کار نیز اجرای عمومی نشد و حتی چند تن از بازیگران از من شکایت کردند؛ اما تقصیر من نبود و فقط خدا میداند و هیئت بازبینی!
همه گفتند پثربی خودش متن را عوض کرده است اما میخواهم بگویم که آقایان گرامی، من خود بازخوان جشنواره صاحبدلان بودهام و بسیار دقت کردهام متنی را تصویب کنم که امکان اجرا داشته باشد لذا شما نیز وقتی متنی را میخوانید مطمئن باشید به آن امکان اجرا میدهند وگرنه فرصت یک گروه را از او میگیرید و هزینه، وقت و ناکامی را به آن گروه هدیه میدهید.
برای من نه چنگیز خان مرده نه میرزاده و نه اسطوره مدرن سهراب و رستم که تاجیکستان ندیده ما را برای آن دعوت کرده است؛ آنچه مرده است، اعتماد به همکارانم است.
سه تن از بازبینها، از همکارانم هستند و مانند من شخصیتشناسی تدریس میکنند. ای کاش، شخصیتشناس بداند که گاهی بر سر شخصیت دیگری چه میآورد؟
امسال حدیث نفس من در فجر این است که «می خورند حریفان و من نظاره کنم».
دیدگاه تان را بنویسید