آگاتا کریستی چگونه می نوشت؟ / سی‌و‌شش سال از مرگ ملکه جنایت گذشت
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) : 
به گزارش نامه به نقل از اعتماد، شخصیت‌پردازی- آگاتا کریستی برای نوشتن رمان اولش به دنبال کسی در میان اطرافیانش می‌گشت که الهام‌بخش شخصیت‌های کتاب او باشد. در ابتدا تصمیم گرفت، شخصیت قاتل را بر اساس یکی از آشنایانش که در نزدیکی او زندگی می‌کرد بنویسد اما با وجود اینکه مدتی هم او را زیر نظر گرفت نتوانست از او شخصیت یک قاتل را بسازد. از این رو آگاتا یک بار برای همیشه تصمیمش را گرفت که از آدم‌های واقعی برای الهام گرفتن استفاده نکند و خودش باید شخصیت‌ها را بسازد. او در قطارها، رستوران‌ها و ترامواها مردم را زیرنظر می‌گرفت تا جرقه اولیه در ذهنش زده شود و همین برایش کافی بود.
آگاتا کریستی بعدها در کارنامه نویسندگی‌اش یک‌بار دیگر تلاش کرد شخصیت یکی از دوستان نزدیکش، بلچر، را وارد یکی از داستان‌هایش کند. بلچر، برای اینکه آگاتا در کتابی که می‌نوشت، مردی با کت و شلوار قهوه‌یی شخصیت قاتل را به او بدهد حسابی پاپی‌اش شد. این برای آگاتا بسیار دشوار بود و فقط وقتی به آن شخصیت نام دیگری داد، توانست او را بپرورد. با این وجود بعضی تکیه‌کلام‌ها و ضرب‌المثل‌های بلچر را برای او استفاده کرد.
موقعیت‌پردازی- آگاتا کریستی داستان‌هایش را از یک قتل آغاز می‌کرد. اول به روش قتل، قاتل و انگیزه قتل فکر می‌کرد و بعد به سراغ دیگر مظنونان و انگیزه‌هایشان می‌رفت. در نهایت به سرنخ‌ها و موقعیت‌های حاشیه‌یی می‌پرداخت. او همیشه هشیارانه سرنخ‌های غلط زیادی وارد طرح داستان می‌کرد تا با وجود رازهای زیادی که در کتاب برملا می‌شد، نه تنها حل معما که خواندن کتاب هم سخت می‌شد.
آگاتا اعتراف کرده که اغلب بسیار پیش‌تر از نوشتن کتاب، طرح داستان به ذهنش می‌رسیده است. ایده اصلی داستان معمولا در لحظات عجیبی شکل می‌گرفته: موقع قدم زدن در خیابان یا نگاه کردن به یک کلاه فروشی با علاقه‌یی ویژه. ناگهان یک «راه ظریف برای مخفی کردن جرم که هیچ کس عقلش به آن نمی‌رسد» کشف می‌کرده. جدای از جزییات داستان که باید روی آن کار می‌کرد و شخصیت‌هایی که آرام‌آرام وارد ذهنش می‌شدند، ایده اصلی ناگهانی به سراغش می‌آمده و آن را در دفتر یاد داشتش می‌نوشته. یادداشت‌هایی که خودش می‌گوید به کرات همه را گم کرده است.
کریستی معمولا پنج یا شش دفتر یادداشت را همزمان با خود حمل می‌کرد و از ایده‌هایی که به ذهنش می‌رسید، نکاتی درباره یک سم یا دارو یا داستان یک کلاه‌برداری زیرکانه که در روزنامه خوانده بود، یادداشت برمی‌داشت. گاهی با دوره کردن این یادداشت‌ها به خاطر نمی‌آورد که طرح اولیه داستان چه بوده است اما ممکن بود جرقه یک طرح نو زده شود.
چطور می‌نوشت- آگاتا کریستی در اتوبیوگرافی‌اش اشاره کرده که هیچ‌وقت اتاقی یا جای ویژه‌یی برای نوشتن نداشته است. به گفته خودش تنها چیزی‌هایی که لازم داشته یک میز ثابت و یک ماشین تحریر بوده و اغلب به نوشتن روی میز غذاخوری ختم می‌شده است. خانواده‌اش هم معمولا وقتی زمان نوشتن او نزدیک می‌شد، حالت‌های او را تشخیص می‌دادند که متفکر شده و نیاز دارد خودش را در اتاقی حبس کند و مشغول به کار شود.
آگاتا فهمید که زحمت و تلاشی که تایپ کردن یا نوشتن با خود دارد به او کمک می‌کند که از موضوع دور نشود. استفاده از دستگاه ضبط صوت موجب می‌شد که یک چیز را با تفاوت‌های اندکی چندین بار تکرار کند و این به روند جاری نوشتن خدشه وارد می‌کرد. تقریبا تا سال 1930 نوشتن را از ابتدا مستقیما با ماشین تحریر آغاز می‌کرد ولی عادت داشت که فصل‌های آغازین کتاب را دست نویس کند.
او می‌گوید همیشه سه یا چهار هفته جهنمی بود که وقتی می‌خواست نوشتن را آغاز کند باید از سر می‌گذراند. در بیوگرافی‌اش گفته هیچ تقلا و جان کندنی به این اندازه دشوار نبود: یاس و سرخوردگی، ناتوانی در به خرج دادن حتی اندکی خلاقیت- حس ناامیدی، افلیج بودن. بعد ناگهان می‌فهمید مغزش دوباره به کار افتاده، می‌فهمید که «همان» چیزی که باید به سراغش آمده و غبار دارد کنار می‌رود.
تحلیل‌های مستقل از یادداشت‌های آگاتا کریستی که توسط پژوهشگران آکادمیک انجام گرفته، شیوه و سرعت او را در نوشتن نشان می‌دهند. در یک بخش او چهارده صفحه نوشته و بعد خطی روی آن کشیده و در بخش بعدی یک فصل تمام و کمال بدون خط خوردگی نوشته است. انگار که همه افکارش ناگهان به هماهنگی کامل رسیده و فقط باید آن را روی کاغذ پیاده می‌کرده است.
در طول جنگ جهانی دوم او نوشتن دو کتاب را به صورت همزمان آغاز کرد. دلیل این شیوه نوشتن این بود که احساس می‌کرد وقتی فقط مشغول نوشتن یک کتاب است این خطر وجود دارد که چیز مبتذلی از آب دربیاید. وقتی این اتفاق می‌افتاد، باید آن را کناری می‌گذاشت و خود را با چیزهای دیگر مشغول می‌کرد. در طول جنگ اما مشغولیت دیگری وجود نداشت. سرگرمی‌های جمعی اندک بود و مردم به ندرت بعدازظهرها از خانه بیرون می‌رفتند. به علاوه او گفته هیچ‌وقت نوشتن در دوران جنگ برای او دشواری به همراه نداشت چون او توانایی این را داشت که خود را در جای دیگری، در ذهنش مخفی کند و در کتابش با شخصیت‌های داستانش زندگی کند. آگاتا کریستی در اتوبیوگرافی‌اش از این حس عجیب می‌نویسد که یک داستان در درونت رشد کند و تمام وقت در حال شکل گرفتن باشد. « در غیبت در بهار» این روند 6 یا 7 سال طول کشید اما ناگهان همه‌چیز سر جای خودش قرار گرفت-شخصیت‌ها حاضر بودند و در کناری منتظر و آماده بودند تا با اشاره بازیگردان روی صحنه بیایند. ناگهان احساس کرد که باید کتاب را بنویسد و آن را ظرف سه روز نوشت. وقتی فصل اول را تمام کرد به سرعت تا فصل آخر پیش رفت، می‌ترسید هر گونه توقفی، حرکت قطار افکارش را مختل کند. از کارش یک روز مرخصی گرفت و به نوشتن ادامه داد. پایان روز سوم وقتی کتاب تمام شد، از شدت خستگی مفرط، نزدیک به 24 ساعت یکسره خوابید.
زبان او و رمز آگاتا کریستی- آگاتا کریستی معتقد بود صرفه‌جویی در استفاده از لغت‌ها در داستان‌های کاراگاهی بسیار اهمیت دارد چون خواننده نمی‌خواهد یک چیز را سه یا چهار بار بشنود. او از زبان بسیار ساده روزمره استفاده می‌کرد. آن را تکرار می‌کرد نه اینکه سعی کند لغت‌ها و عبارت‌های جدیدی خلق کند. به علاوه به‌شدت در تمام کتاب‌هایش به دیالوگ متکی بود. چراکه راه‌حل معما از برداشتی که خواننده از گفته‌های یک شخصیت می‌کرد، بیرون می‌آمد. از این رو با ساده‌نگاری و رک‌گویی در دیالوگ‌ها و درگیر نکردن خواننده با لغات، ما را برای معطوف کردن تمام توجه خود به طرح داستان آزاد می‌گذاشت. سادگی زبان یکی از نکاتی است که در مبحثی تحت عنوان «رمز آگاتا کریستی» بسیار کلیدی بود. مبحثی که یک مستند تلویزیونی و تحقیقاتی که توسط پژوهشگران در دانشگاه‌های مختلف انجام شد آن را مطرح کرد.
گروه پژوهش هر کدام از کتاب‌های آگاتا کریستی را از نظر طولانی بودن لغات، فراوانی، تکرار و ساختار جملات بررسی کردند و دریافتند که تمامی کتاب‌هایش در سبک، تعداد حروف به طور متوسط در یک کلمه و تعداد تقریبی کلمه در یک جمله به هم شباهت بسیاری دارند. این قواعد هم درباره کتاب‌های اولیه او صادق است و هم کتاب‌هایی که در پایان دوران حرفه‌یی‌اش نوشت. می‌توان گفت او فرمول موفقیت آمیزی پیدا کرده بود که خوانندگانش را شیفته کرده بود و این فرمول را در تمامی آثارش حفظ کرده بود.
پژوهشگران یک نکته دیگر هم کشف کردند. میزان تکرار مفاهیم کلیدی در کلماتش در یک فضای محدود. وقتی آگاتا می‌خواهد یک مفهوم را به خواننده منتقل کند، کلمات کلیدی و کلماتی را که در معنا شباهتی با آن دارند در یک توالی سریع و در یک فضای متراکم تکرار می‌کند. کسانی که به برنامه‌ریزی زبان‌شناسی عصبی عقیده دارند، از این نظریه هم دفاع می‌کنند. زبان‌شناسی عصبی به این موضوع می‌پردازد که زبان چطور ذهن را تحت تاثیر قرار می‌دهد و کلمات چه تاثیری بر فکر و احساس ما دارند. تکرار کلمات حداقل سه بار در یک جمله خواننده را درباره یک مفهوم متقاعد می‌کند. به علاوه این برنامه اظهار می‌کند، ذهن هوشیار هر شخصی حیطه تمرکز محدودی دارد و در آن واحد روی 5 تا 9 چیز می‌تواند تمرکز کند. وقتی بیش از 9 چیز برای تمرکز وجود داشته باشد، ذهن هوشیار نمی‌تواند آنها را دنبال کند و فرد وارد خلسه هیپنوتیزمی می‌شود. رمز آگاتا کریستی در این نهفته است که از این قانون استفاده می‌کرده است: استفاده کردن از بیش از 9 شخصیت و طرح، بیش از 9 خط داستانی در یک زمان تا بار ذهنی خواننده زیاد شود و خود را به دست وقایع کتاب بسپارد، آن را تجربه کند، احساس کند و در آن گم شود و از آنجا که احساسات در مقایسه با افکار ماندگارترند، مردم با نام آگاتا کریستی و رمان‌هایش تبادل احساسی دارند. در نهایت گروه پژوهش دریافت که آگاتا کریستی سرعت کتاب خواندن ما را با دقت از طریق تغییر در میزان متن‌های توصیفی، در مهار خود داشته است. میزان متن توصیفی در ابتدای کتاب‌هایش بیشتر از انتهای آنهااست و ما را به خواندن سریع‌تر تا پایان کتاب سوق می‌دهد. عجله داریم که به آخر برسیم و بفهمیم قاتل کیست.
دیدگاه تان را بنویسید