خطر گروه نشریات همشهری برای نشریان مستقل
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
مشروح این یادداشت روزنامه بهار را در ادامه بخوانید: «با هدف ایجاد حرکتی پرنشاط و جذاب در عرصه مطبوعات، مجموعهای از حرفهایترین مجلات کشور را برای شما منتشر میکنیم. مجلات ما، که آیینه تمامنمای آرزوها و رویاهای شما هستند، سعی دارند تا بهترین راهحلها و پیشنهادهای ممکن را برای موفقیت روزافزونشما در زندگی معنوی و مادی ارائه کنند. همه ما، برای شهروندانی که در جستوجوی پیشرفت در زندگی هستند، تلاش میکنیم و سعی داریم در این حرکت به تمام ذائقهها، اندیشهها و آرزومندیها توجه درخور داشته باشیم.» این خطابه، سرفصل اهداف و چشمانداز گروهی از مجلات پرتیراژ داخلی است که همگی با نام و عملکردهایش آشناییم: «گروه مجلات همشهری». این نام چنان برای مخاطبان خاص و عام مطبوعات آشنا است که کوچکترین توضیح بیشتری را بر نمیتابد و برخلاف سایر مطبوعات که تنها ممکن است نام و نوشتههایش برای گروهی از اهل فرهنگ آشنا باشد، طیف زیادی از مردم با سلایق و علایق مختلف با آن آشنایند و مطالب و نوشتارهایش را دنبال میکنند. مدیران موسسه همشهری از چند سال پیش تا به امروز در تلاش بودهاند برای موضوعات و سلایق مختلف، کالای مطلوبش را تولید کرده و روانه بازار کنند و این درست منطبق است با رویههای معمول در یک موسسه اقتصادی. مانند فلان برند لبنیات که همه روزه ماستهایی با طعمهای مختلف تولید میکند و در تلاش است تا مطابق با ذائقه «ایرانی»، ماست، شیر، خامه، کره و... با طعمها و شکلهای مختلف بیرون بدهد. این یک الگو است، یک الگوی موفق برای گرداندن یک موسسه بزرگ و در اختیار و انحصار گرفتن بازار. حال این بازار میخواهد بازار ماست و پنیر باشد یا بازار کتاب و مطبوعات. منطق، منطق بازار است و بس. آنچه در واقع انگیزه اصلی این نوشتار شده است هم البته همین امر به ظاهر منطقی و تبعات ناشی از آن در حوزه فرهنگ است (زیرا اساسا انطباق منطق بازار سرمایه با منطق حوزه فرهنگ بسیار خطرناک است) با این توضیح که در این نوشتار هیچگونه قضاوتی نخواهیم کرد و با طرح چند مسئله، قضاوت را به خوانندگان واگذار خواهیم کرد. بیایید این نامها را مرور کنیم: همشهری جوان پاتوقی برای جوانان ایرانی، دانستنیها برای علاقهمندان به نادانستهها، 24 برای علاقهمندان به سینما، همشهری + برای خانوادهها، سرنخ برای علاقهمندان به پیگیری اخبار در حوزه حوادث، سرزمین من برای دوستداران سفر و گردشگری، تماشاگر برای دوستداران ورزش، پایداری برای علاقهمندان به تاریخ هشت سال دفاع مقدس، همشهری ماه برای تحلیل آخرین رویدادهای ایران و سایر کشورهای جهان، همشهری آیه برای علاقهمندان به مباحث دینی و مذهبی، همشهری دیپلماتیک در حوزه دیپلماسی، خردنامه همشهری برای دوستداران مسائل حوزه اندیشه و فلسفه، داستان همشهری برای دوستداران داستان و ادبیات، صفر و یک برای علاقهمندان فناوریهای اطلاعاتی، الف برای کتابخوانها، همشهری اقتصاد برای دوستداران مباحث اقتصادی و همشهری معماری برای علاقهمندان به حوزه معماری و شهرسازی. همه این نامها را بگذارید کنار ضمائمی به نام همشهریاستانها، همشهری محلههای 22گانه، همشهریمسافر، حقوقهمشهری و دوچرخه و سهچرخه و 6و7. چه میبینید؟ یک دکه پر از همشهری! مجموعه ضمائم و مجلات همشهری یک امکان شغلی و حرفهای برای روزنامهنگاران ایرانی است؛ در این شکی نیست و برای به وجود آوردن این همه فرصت شغلی باید به مدیران این موسسه بزرگ دست مریزاد هم گفت چراکه در کنار روزنامهنگاران شاغل در این موسسه، هر کدام از روزنامهنگاران دیگر هم حداقل تجربه یکبار یا بیشتر همکاری با گروه مجلات همشهری را دارند و بخشی از آنها با استفاده از همین «امکان»همشهری هم هست که میتوانند کار کنند و در کنار سایر فعالیتهایشان، محلی دیگر برای ارتباط با مخاطب و البته درآمدزایی داشته باشند. تا اینجای کار هیچ مشکلی نیست و مشکل دقیقا از جایی شروع میشود که گروه مجلات همشهری خواسته یا ناخواسته حیات نشریات مستقل را به خطر انداخته و به دلایل مختلف خود یکهتاز میدان شده است. این امر البته دلایلی دارد که مهمترین آن امکانات گسترده مالی و اقتصادی شهرداری تهران و موسسه همشهری است. این موسسه به واسطه وابستگی حقوقی به شهرداری تهران، از امکانات بیحد و حصر این موسسه برخوردار است و نشریاتش را با کیفیتی بالا چه به لحاظ فرم و چه به لحاظ محتوا در اختیار مخاطب میگذارد. کاغذ گلاسه و چهار رنگ، چاپ خوب، عکسهای باکیفیت، بستهبندی مناسب و مطالب خواندنی از ویژگیهای عمده نشریات گروه مجلات و ضمائم همشهری است. این مجلات همچنین به دلیل برخورداریهای مالی، عموما با پرداخت حقالتحریرهای خوب و بالا، مطالب خوب نویسندگان را در اختیار میگیرند و به این وسیله پکیجی خواندنی را در اختیار مخاطبانشان میگذارند. حقالتحریرهایی که نشریات مستقل به سختی توان پرداخت نیمی از آن را هم دارند. در واقع گروه مجلات همشهری هماکنون تبدیل به رقیبی نابرابر برای نشریات مستقل و خصوصی شده است و این نشریات به دلیل مشکلات مختلف که مهمترینش مسائل اقتصادی و بحران کاغذ است، دیگر توان مقابله با این شرایط نابرابر را ندارند و یکی پس از دیگری از گردونه رقابت حذف میشوند. گروه مجلات همشهری به هر حال محدودیتهایی دارند که نشریات مستقل الزاما آن محدودیتها را ندارند و نویسندگان این نشریات خوش آب و رنگ هم باید با رعایت آن محدودیتها، خود را به نوعی در چارچوبهای آن قرار دهند. این موضوع خود به تنهایی یک آسیب بزرگ برای آنانی است که به هر حال میخواهند یا مجبورند که در این دست نشریات قلم بزنند در حالی که اگر اینان میتوانستند با شرایط مالی سختتر نشریات مستقل کنار بیایند، یقینا میتوانستند مطالب و نوشتارهایی خواندنیتر و جسورانهتر را قلمی کنند و خود را از محدودیتهای حداکثری برهانند. مهمترین آسیب در این حوزه، سیطره پول بر حوزههای فرهنگی و ادبی است و اینکه پول در این داستان هم نقش تاریخی خود را به خوبی ایفا کرده است. موضوع را از یک زاویه دیگر هم میتوان دید؛ گروه مجلات همشهری به هر حال با امکاناتی که در اختیار دارند، توانستهاند استانداردهای روزنامهنگاری را بالا برده و سطح توقع مخاطب را افزون کنند. این نشریات با کار حرفهای خود، موفق شدهاند بخش زیادی از مخاطبان را که به دلیل قیمت بالای نشریات مستقل توان خرید تولیدات فرهنگی آنها را نداشتهاند، با نشریات فرهنگی آشتی داده و گامی هر چند کوچک را در روزنامهخوان یا مجلهخوان کردن آنها بردارند. این مهم به دست نمیآمد مگر با فرم و محتوایی جذاب و خواندنی و گروه مجلات همشهری به هر حال بخواهیم یا نخواهیم این الگو را به مخاطب ایرانی ارائه داده است. تعداد نشریات وزین و مستقل ما شاید به انگشتان دو دست هم نرسد و حذف همین چند نشریه مستقل فرهنگی و ادبی که سرمایههای فرهنگی این کشورند، به نظر امری است به شدت مذموم و ناپسند و چه خوب است که گروه مجلات همشهری خواسته یا ناخواسته، به این امر زیانبار فرهنگی دامن نزده و خود به نوعی چارهگشایی باشد بر این خزان بیپایان. سوال اما همچنان بیجواب است: آیا گروه مجلات همشهری حیات نشریات مستقل را به خطر انداخته است؟
دیدگاه تان را بنویسید