ناگفتههای سامان مقدم از «مکس» و «پارتی»/ خواستند انگ داشتن فیلم توقیفی به دولت جدید نخورد
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه، «سامان مقدم» که این روزها «یک عاشقانه ساده» را بر پرده سینما دارد، در گفتوگو با «اعتماد» ناگفتههایی از فیلمهای قبلیاش میگوید. آنچه در زیر آمده است، گفتههای مقدم در این رابطه است:
پارتی منتقد سیاسی داشت
اگر یادتان باشد چند سالی بود که سینماگران کمتر سراغ سوژههایی میرفتند که رنگ و بوی سیاسی یا اجتماعی داشته باشد. این مایل نبودن به پرداخت چنین سوژههایی بیشتر از سوی تهیهکنندگان بود، زیرا تصور میکردند این جنس سینما تماشاگرانش را از دست داده است. این نگرانی بسیار جدی بود و کمتر کسی حاضر به سرمایهگذاری میشد. وقتی فیلمنامه «پارتی» نوشته شد خیلی از دوستان و همکارانم به من هشدار دادند و تلاش کردند نظرم را برای ساخت این فیلم تغییر دهند. آنها تردید نداشتند که فیلم در اکران عمومی با شکست روبهرو خواهد شد. اما خوشبختانه همانطور که پیشبینی میکردم «پارتی» اکران موفقی داشت. آن سال «پارتی» و «سگکشی» فیلمهای پرفروش سال شدند.
«پارتی» اکران پردردسری داشت، همزمانی نمایش فیلم در سالی که خیلی از روزنامهنگاران به دادگاه کشیده میشدند و همینطور اتفاقاتی که قابل بازگویی نیست فیلم را درگیر حاشیههایی کرد که حتی در زمان اکران ناچار شدیم پس از دو هفته فیلم را پایین بکشیم و یک روزه اصلاحاتی در صحنه و دیالوگها انجام دهیم. چند منتقد سینما در آن موقع به فیلم تاختند و معتقد بودند فیلم به جریان اصلاحات تهاجمی پنهان دارد. «پارتی» بیش از آنکه نقد سینمایی داشته باشد گرفتار نقد سیاسی شد. بیآنکه قصد توهین داشته باشم باید بگویم که چنان استدلالهای بیپایه و اساس و غیرسینماییای در نوشتههایشان میآوردند که حقیقتا قابل بحث نبود. حتی تماشاگرانی که با این نوشتهها روبهرو میشدند از برداشتهای غیرمنطقی این دوستان شگفتزده میشدند.
«پارتی» به صادقانهترین شکل ممکن تلاش میکرد از نسلی بگوید که خود را وابسته به هیچ جریان و هیچ جناح سیاسیای نمیداند، مستقل عمل میکند، برای ارزشهایی که در تریبونها تنها شعارش را میدهند تعریف دیگری دارد و برای پاسداری از آن مبارزه میکند. قصه فیلم قصه روزنامهنگاری است که خود را مستقل از دو جناح سیاسی قدرتمند کشور میداند، راه خودش را میرود و پای اعتقاداتش میایستد، به زندان میافتد، دوران حبسش را بیاعتراض و در سکوت کامل تحمل میکند و هرگز حاضر نمیشود حتی از دوستان اصلاحطلبش برای وثیقه دادگاه کمک بگیرد. یک ماه پس از آزادىاش هم ترور میشود. شاید همینها بود که خشم چند منتقد سینمایی را برانگیخته بود، به شکلی که این رسالت را بر خود دیدند که به فیلم بتازند و به سازندهاش انگ بزنند.
اتفاقا در «پارتی» خیلی روشن است که من به عنوان فیلمساز کجا ایستادهام، و آنقدر فیلم در بیان این موقعییت صراحت دارد که هر برداشت دیگری از فیلم به اعتقاد من در خوشبینانهترین شکلش بد فهمیدن قصه است. در همین جا اعلام میکنم ضمن آنکه شأن فیلمسازی را فراتر از آن میدانم که خود را سمپات یک جناح سیاسی خاص بدانم؛ باید بگویم هیچ گاه از زندانی شدن هیچ روزنامهنگاری در هیچ شرایطی خوشحال نخواهم شد. چه روزنامهنگار مستقلی مثل امین حقی، شخصیت اصلی فیلم «پارتی» و چه روزنامهنگاری که حقوقش را و حتی پول کاغذش را از حاکم روز میگیرد.
برای مکس شرط گذاشتند
مشکلاتی که برای «مکس» پیش آمد تا اندازهیی قابل پیشبینی بود. از ابتدا به این فکر میکردم شاید دولت تا این اندازه شوخی را با خود بر نتابد و جایی به غیرت دولتیاش بر بخورد و برای فیلم دستانداز درست کند، همین اتفاق هم افتاد، فیلم پس از اعمال صد مورد اصلاحیه به مدت یک سال و نیم توقیف شد!
پس از آنکه دولت محمود احمدینژاد روی کار آمد، آقای صفارهرندی و معاونت سینمایی جدید آقای جعفریجلوه پس از چندین جلسه مذاکره مجوز نمایش فیلم را صادر کردند. اما برای نمایش «مکس» شرطی گذاشتند که فیلم بدون تبلیغ آن هم در مدت زمان کوتاهی یعنی کمتر از چهار هفته روی پرده بماند. در حقیقت با این کار هم میخواستند انگ داشتن فیلم توقیفی به دولت جدید نخورد و از طرفی هم بیصدا و بیحاشیه از شر فیلمی که مطمئن بودم دوستش نداشتند خلاص شوند.
اما «مکس» در همین مدت کوتاه هم، بدون داشتن امکان تبلیغات، پرفروشترین فیلم سال شد. انرژیای که هنگام نمایش فیلم در سالنها جریان داشت حقیقتا بیسابقه بود. اما از تازگی فیلم پس از گذشت سالها گفتید. این به موضوعی برمیگردد که فیلم به آن پرداخته است. «مکس» یک شوخی کمی بیملاحظه است با شلختگی مدیریتی که در بعضی از حوزهها به وجود آمده. انگار سالهاست تقریبا در اکثر حوزهها کمتر کسی در شأن جایگاه خودش است. به نظر میرسد سیاست بر این است که خیلی از پستها و مسوولیتها در همه حوزهها از ورزش گرفته تا فرهنگ و حتی سیستم بانکداری کشور به جای آنکه بر دوش افراد باتجربه و کاردان و متخصص قرار گیرد به افرادی سپرده شود که صرفا یا از افراد مورد وثوق هستند و برادری خود را ثابت کردهاند یا از خویشاوندانیاند که نیاز به منصبی پردرآمد و با پرستیژ دارند!
بیاعتمادی به نسل جوان و دانشگاهی که مسولیتپذیر و آماده کار هستند یک بیتدبیری محض است که صرفا دستگاههای دولتی را از امتیاز داشتن ایدهها و خلاقیتهای منطبق با زمان محروم میسازد. مادامی که این بیاعتمادی به غیرفامیل و غیرخودیها ادامه داشته باشد و تا زمانی که مسوولان واقعیتگریز و تجربهگریز و علاقهمند به شیوه آزمون و خطا در شکل مدیریتشان هستند، «مکس» هم فیلمی بدون زمان و تازه باقی خواهد ماند.
فیلم چوب فضای مسموم را میخورد
«صد سال به این سالها» بیش از هر چیز چوب فضای مسموم و پر از سوءتفاهم امروز را میخورد. برای گرفتن مجوز نمایش این فیلم بیش از صدها گفتوگوى حضوری با مدیران و مسوولان سینمایی و غیرسینمایی داشتهام. تصمیمگیری برای اکران یا توقیف ماندن فیلم در دورههای مختلف اتفاق افتاد. در این دوران، دو بار اعضای شورای پروانه نمایش عوض شدند، سه مدیرکل نظارت و ارزشیابی بر فیلم نظارت کردند، دو معاونت سینمایی و دو وزیر ارشاد فیلم را دیدند، در هر دورهیی بنا به سلیقه و نظرات شخصی، فیلم را به معنای واقعی قلع و قمع کردند.
طی این سالها هرگز نتوانستم بفهمم بالاخره با چه بخش از فیلم مشکل دارند. عدهیی فیلم را اثری ارزشی دیدند و اعتقاد داشتند باید از سازندگان آن تقدیر شود، عدهیی دیگر هم از فرط عصبانیت خواستار از بین بردن نگاتیوهای فیلم بودند.
ممنوعیت نمایش «صد سال به این سالها» بیش از توقیف یک فیلم برایم آزاردهنده بود، وقتی میدیدم فیلمی که لحظه به لحظهاش با عشق به ایران ساخته شده چطور در اتاق تاریک ممیزی رنده میشود بیآنکه تصمیمی بگیرم ناخودآگاه از خودم و قصههایم دور شدم.
دیدگاه تان را بنویسید