دکتر ناصر قاسمزاده؛ دبیر انجمن حمایت از سلامت و بهداشت روان جامعه
ناآگاهی مسئولان زمینه یکهتازی ماهوارهها را فراهم کرده است
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
امروز نیازمندیم که در رسانههای تصویری و دیداری حساسیتهای بیشتری از سوی مدیران لحاظ شود چرا که قطعا تعلق خاطر مردم به این رسانه بیشتر از گذشته است و مردم کمتر به سمت جراید یا رادیو تمایل دارند. به همین خاطر باید از نفوذ این رسانه در لایههای مختلف جامعه استفاده بهتری کرد. بدیهی است که وقتی فیلم به دلایلی اکران نمیشود و ظاهرا جلوی عرضه آن مسدود میشود مردم با هزاران ترفند و از راه اینترنت اقدام به دیدن آن میکنند که این نشانگر حساسیت این بخش است. علاوه بر تمام این مسائل سریال های تلویزیون در ساعتهایی پخش میشود که تاثیرپذیری این مسئله را افزایش میدهد. بدیهی است که کارگردان سریالهای تلویزونی سعی میکند پیامی را در 10 یا 15 قسمت به مردم برساند اما آیا این گنجایش در مخاطب وجود دارد. به عنوان مثال ترسیم وضعیت دختری که میخواهد بدون اطلاع خانواده ازدواج کند چگونه باید صورت بگیرد تا مخاطب در نهایت نتیجه داستان را که مبنی بر از هم پاشیدن زندگی وی میشود برداشت کند؟ مشکل اینجاست که کارگردان میخواهد مخاطب قضاوت را به پایان کار بسپارد ولی آیا صرف این زمان برای یک جوان امکانپذیر است؟ این در حالی است که فیلم در
طول مدت اجرا تاثیراتی را روی مخاطبان میگذارد که قطعا با دو قسمت پایانی محو و نابود نمیشود. ترسیم یک خانواده ایدهآل با زندگیهای آنچنانی و امکاناتی نظیر ماشین مدل بالا، خانه و تفریحات کاملا متفاوت چقدر میتواند برای یک مخاطب عام تاثیر منفی داشته باشد؟ آیا این موضوع سبب نمیشود که تخیل یک جوان برای مبارزه با محرومیتهایش تحریک شود تا جایی که به سمت و سویی نادرست سوق پیدا کند؟ این نوع نگرش باعث میشود که زندگی ترسیم شده، به عنوان ایدهآل و الگوی این دسته از مخاطبان شکل گیرد. اینکه سریالها در قسمت آخر درس اخلاقی میدهند، به هیچ عنوان بد نیست اما این کار گاهی خیلی دیر اتفاق میافتد و چه بسا درسهای قبلی در جامعه بیشتر تاثیر داشته باشد. لذا در تلویزیون حساسیت بالاتری را نیازمندیم تا راهکارهای لازم برای اقشار مختلف جامعه آموزش داده شود. البته گاهی باید صبوری و کنار آمدن با مشکلات را با ساختار قوی ارائه کنیم اما قطعا طولانی شدن متن سریال راه حل خوبی نیست. از طرف دیگر، اکثرا سریالهای امروز به نوعی است که افراد را به دو دسته مرفه و فقیر تقسیم میکنند. شخصیت مرفه با آن سر و شکل و وضعیتی که ترسیم میشود برای بیش
از 90 درصد جامعه قابل درک نیست از سوی دیگر ترسیم چهره فقر در حد بسیار پایین و با چهره کریه و زنندهای ترسیم میشود که باز هم عده زیادی شامل آن نمیشوند. به نظر میرسد ادامه دادن این روند تنها باعث ایجاد بدبینی در مردم میشود در حالیکه دین ما امیدواری و بخشش را توصیه میکند لذا ترسیم شخصیتهای کاملا سیاه و سفید چندان قابل قبول نیست. متاسفانه سریالها و شبکهها مدام در حال بازی کردن با سوژههایی نظیر خیانت، بدبینی، تقابل والدین و فرزندان، تمایل شدید به دنیایی بودن و مصرف گرایی و تجملات هستند که به نوعی غیرواقعی نمایش داده میشود، به نحوی که در اغلب موارد بیننده با اثر احساس نزدیکی نمیکند. عدم توجه به مخاطبین خاص در حالی صورت گرفته که شبکههای تخصصی شکل گرفتهاند و حال سوال اصلی اینجاست که پرداخت مداوم به سوژههای غم انگیزی نظیر یک مادر قربانی و زنی شکست خورده درست است؟ آیا به پیامدهای ترسیم مسائلی نظیر هتک حرمت و فریاد زدن یا ترویج غم و ناامیدی اندیشیدهایم؟ صد البته این موضوع در حوزه سینما نیز وجود دارد و به نوعی تنها گیشه در اولویت قرار گرفته است اما بررسی این مساله در رسانه جمعی نظیر صدا وسیما ارجحیت
دارد. معتقدم وظیفه رسانه این است که قبیح بودن این مسائل را با سرعت بالا و نه در عرض چندین ماه آنهم با ساختاری غیر حرفهای نشان دهد تا قبل از خستگی مخاطب جذابیتهای اخلاقی رو شود. اغلب کارگردانهای صدا و سیما ادعا میکنند که با روانشناسان در ارتباط هستند و از مشاوره آنان برای فیلمنامه بهره میگیرند اما به نظر میرسد که چرخه درست نیست چرا که یا این روانشناسان به اندازه کافی کارآمد نیستند یا مشاورهای در کار نیست. باید شرایط را به نوعی ایجاد کنیم که قبل از بیان واقعیتهای تلخ اجتماعی به عنوان فیلم و سریال تبعات آن بررسی شود. متاسفانه هنوز رسانه در فرهنگ عام جامعه کاری را که باید بکند و مردم را باخود آشتی نداده است. از سوی دیگر مخاطبشناسی درستی در این عرصه انجام نشده و آنان عملا رها شدهاند به نحوی که برنامهها هیچ گروه سنی خاصی ندارند. با اینکه شبکهها به سمت تخصصی شدن حرکت کردهاند اما واقعیت این است که خیلی از نیازهای مردم پاسخ داده نمیشود به همین خاطر در این خلا شبکههای ماهوارهای موفق عمل کردهاند. بسیاری از مسائلی که از طریق صدا و سیما مطرح نمیشود به شکلی نامناسبتر از ماهواره بیان میشود و این نشان
میدهد ما موقعیتشناسی لازم را نداریم. به نظر میرسد مسئولان سعی دارند کار مثبتی انجام دهند اما کارکرد به حدی ضعیف است که نپرداختن به موضوعات بهتر است و تاثیرات منفی بیشتری بر جای میگذارد به نحوی که سختگیری در عرصه فیلمسازی باعث روی آوردن فعالان طنز به هجو شده است. مردم خلا خنده و شادی و اکشن را دارند در حالی که ماهواره ویترینی از کلیه محصولات با سلیقههای مختلف را ارائه میدهد، به همین خاطر با وجود کیفیت پایین محصولات ماهواره، این رسانه برای افراد جذابتر است. لذا عدم ترک این کج سلیقگیها منجر شده که هم مخاطب و هم فیلمساز خسته و دلسرد شوند که پیشنهاد میکنم فکری تخصصی در حوزه مخاطبشناسی داشته باشیم.
دیدگاه تان را بنویسید