بهروز غریبپور: همه فکر میکنند حافظ را میشناسند/ مجبورم آشنازدایی کنم
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
گزارش نامه، اپرای عروسکی حافظ پنجمین اثر گروه تئاتر عروسکی آران است که در طول سی و یکمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر در تالار فردوسی هر شب تا پایان جشنواره اجرا میشود. این نمایش در طول مدت 115 دقیقه حوادث و رویدادهای اجتماعی و تاریخی دوران حیات حافظ از جمله سقوط شاه ابواسحاق، امیر مبارز الدین و حمله تیمور گورکانی را روایت میکند. بهروز غریب پور کارگردان اپرای عروسکی حافظ در گفتوگو با «تهران امروز» از ویژگی های متنی و ساختاری این نمایش میگوید. بخشی از پاسخهای غریبپور را در ادامه میخوانید:
-
متاسفانه در تاریخ ادبیات ایران به زندگی حافظ اشاره کمی شده است. من در طول تحقیقاتم برای اجرای این اثر تمام تلاش خود را کردهام که بتوانم در ورای غزلیات این شاعر بزرگ به نحوه گذران و شرایط زندگیاش پیببرم. در دوران حافظ تغییرات عمدهای در حکوتها شکل گرفتهاست که شامل 16 تغییر در حاکمیت فارس میشود. این مسئله نشان میدهد که او در دوران پر فراز و نشیبی زندگی میکرده است. من سعی کردم تا با تکیه برغزلیاتی که به ماجراهایی چون سقوط شاه ابواسحاق، امیر مبارزالدین و حمله تیمور گورکانی اشاره میکند، زندگی او را ترسیم کنم. بنابراین از قتل شاه ابواسحاق گرفته تا حمله امیر مبارزالدین محمد تا سقوط او و جایگزین شدن پسرش شاه شجاع در اپرای عروسکی حافظ مورد توجه است و از تصور عامیانهای که گاهی حافظ را زغال فروش یا خمیر گیر نانوایی میداند با تکیه بر مستندات مبتنی بر شعر و اوضاع تاریخی ابهامزدایی میشود. در عین حال هم سعی شده است تا افسانههای سستی که راجع به زندگی حافظ گفته شده است، از ذهن نسل امروز، حافظپژوهان و علاقهمندان او پاک شود.
-
تمام تلاش من این بوده است که سیر اندیشه حافظ به عنوان یک خط وصل در طول اجرا حفظ بشود و شاید علت لذت بردن تماشاگرهم این باشد که اندیشه و نوع نگرش حافظ به تدریج و در طول اجرا آشکار میشود. بسیاری از علاقهمندان حافظ چه در اجراهای تهران و چه در شیراز به من میگفتند که این اپرا حافظ جدیدی را ترسیم و برایشان تصویر و تصوری از زندگیاش خلق کردهاست. فکر میکنم انسجام در کار هم از این طریق ایجاد شده باشد.
-
به هر حال شعرا و ادیبان زیادی بر پایه تعبیر و تفسیر خاصی از غزلیات حافظ کاسته یا بر آن افزودهاند و من سعی کردم تا از منابع متعددی در نگارش متن استفاده کنم. از حافظ قزوینی گرفته تا حافظ خرمشاهی و ناتل خانلری و انجوی شیرازی را مد نظر داشتم. از کتابهایی چون تاریخ عصرحافظ که توسط دکتر قاسم غنی نوشته شده است یا حافظ شیرین سخن دکتر معین استفاده کردم. اپرای حافظ نتیجه کوششی چندساله و نود درصد اپرا هم متشکل از اشعار خود حافظ است که جنبه دراماتیک دارد و صرفا مثل دیالوگی نیست که کاراکتر حافظ مقابل دیگران بیان کند. در این اثر بر این نکته تاکید میشود که حافظ هیچ غزلی را در مدهوشی به این معنا که از جهان بریده باشد نسروده و در سرودن اشعار نگاهی کاملا اجتماعی به اوضاع پیرامون خود داشته است. برای مثال بیت «راستی خاتم فیروزه بواسحاقی. خوشدرخشید ولی دولت مستعجل بود» به قتل شاه ابواسحاق اشاره میکند که از ممدوحان خود حافظ بوده است.
-
گذشته از آنکه ساخت مجموعه تلویزیونی شهریار یک اتفاق نادر بود، اما به دلیل معاصر بودن این شاعر مستندات تاریخی نسبت به دوران زندگیاش بیشتر در دسترس است و میتوان از طریق اشعار خود او، هم دورههایش و منابع دیگر اطلاعات جامعی درباره زندگی این شاعر به دست آورد. اما زمانی که میخواهید درباره شاعری در قرن هشتم بنویسید، با دشواری های بیشتری مواجه هستید. من به نمایش در آوردن زندگی شاعران را اتفاقی موثر برای معرفی آنها میدانم.
-
همه فکر میکنند حافظ را به خوبی میشناسند بنابراین من ناچار هستم که آشنایی زدایی بکنم تا مردم حافظ دیگری را شناخته و آن را بپذیرند. دیوان حافظ بعد از قرآن کریم بالاترین تیراژ را دارد. در سراسر جهان هیچ کشوری را نمیتوانید پیدا کنید که در آن شعرهای یک شاعر را به منظور تکدیگری بفروشند. در حالی که به نمایش در آوردن زندگی این شاعران مایه افتخار من است، تمام تلاشم را به کار میگیرم تا عظمت و جایگاه آنان را از طریق نشان دادن زندگی سختشان برجسته کنم.
دیدگاه تان را بنویسید