وحدت میان شیعه و سنی در روایات/ واعتَصموا بحَبلِ اللهِ جمیعاً و لاتَفَرَّقوا
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه، در رابطه با وحدت میان شیعه و سنی روایات بسیاری هست. پیامبر اکرم(ص) و امام علی(ع) بر این وحدت تاکید داشتند و همواره آن را یادآوری میکردند. به منظور برقراری وحدت میان شیعه و سنی، وحدت مذهبی در زمان پیامبر اکرم(ص) و امیرالمومنین(ع) شکل گرفت. قبائل ساکن مدینه سالها با یکدیگر نزاع و اختلاف داشتند، و یهودیان با سواستفاده از این اختلافات بر آنها سلطه سیاسی یافته بودند. پیغمبر اکرم(ص) پس از هجرت به مدینه و قبول رهبری، با پیمانهایی میان آنها همبستگی و الفت برقرار کردند، که یکی از مهمترین این پیمانها، اولین قراردادی بود که بین پیامبر و طوائف و قبایل موجود یثرب بسته شد و بعضی آن را نخستین قانون اساسی مکتوب جهان دانستهاند.
این تدبیر بهترین روش برای به وجود آوردن وحدت و همبستگی دینی بود، چرا که وحدت میان قبایل درگیر، حقوق اجتماعی یهودیان و نیز مهاجران مسلمان را تضمین میکرد، و از سوی دیگر، این پیمانها مقدمات تشکیل یک وحدت سیاسی و حکومتی را فراهم میآورد.
به عنوان نمونه در مفاد قرارداد بین مسلمانان به روشنی قید شده بود که مسلمانان امت واحدهای، جدای از مردم دیگر هستند، «أنهم اُمة واحدة من دون الناس» و ارتباطی بین مسلمانان و کافران نیست و بین مسلمانان نباید جدایی باشد. بعضی از موارد قرارداد یاد شده عبارتند از:
ـ مسلمانان در برابر ظلم و تجاوز، توطئه و فساد با هم متحد خواهند بود.
ـ تمامی گروهها (که به جنگ مشغولاند) به ترتیب وارد جنگ خواهند شد و جنگیدن به یک گروه (دو بار پشت سرهم) تحمیل نخواهد شد.
ـ اگر اختلافی بین مسلمانان بروز کرد، مرجع حل آن، خدا و رسول خدا خواهند بود.
ـ مسلمانان، فرد مقروض و مدیونی را که قرض او سنگین است، رها نخواهند ساخت، بلکه او را کمک میکنند.
به هرحال، باید چنین نتیجه گرفت که کوشش برای ایجاد حساسیت مشترک دینی یکی از شاخصترین راهحلهای پیامبر اکرم(ص) در جهت تحقق وحدت اسلامی شمرده میشود.
اما بعد از رحلت پیامبر اکرم(ص)، اختلافات شدیدی میان مسلمانان پدید آمد، امام علی(ع) با روح بلندی که داشت به وظیفه بالاتر از خلافت ظاهری پرداخت و به جای اینکه جنگ و جدال به راه بیندازد و خود را از جمع مسلمانان کنار بکشد و با توطئهکنندگان همدست شود، با تقوای الهی مردم را از تفرقه به اتحاد فراخواند و فرمود: «ای مردم! امواج فتنهها را با کشتیهای نجات (علم، ایمان، اتحاد) در هم شکنید و از مسیر اختلاف و پراکندگی دوری نمائید و تاج تفاخر و برتریجویی را از سر بردارید. (دو کس راه صحیح را پیمودند) آن کس که با داشتن یار و یاور و نیروی کافی به پا خاست، پیروز شد، و آن کس که با نداشتن نیروی کافی کنارهگیری کرد، مردم را راحت ساخت». حضرت علی(ع) که تنها هدفش حفظ اسلام و پایه اساسی آن یعنی وحدت بود با خلفا بیعت کرد، و از آنجا که روحش بالاتر از آن بود که به خاطر مقامات دنیوی کینه کسی را به دل گیرد با آنان صمیمانه رفتار نمود، و در نتیجه این صبر انقلابی، آنچنان وحدتی میان مسلمانان به وجود آورد که مسلمانان به جای جنگ و اختلاف داخلی به صدور انقلاب عظیم اسلامی پرداختند.
همین وحدت باعث پیروزی و پیشرفت آنان شد بطوری که در مدت بسیار کوتاهی دو امپراطوری عظیم و پهناور روم و ساسانی را تصرف نمودند، اگر آن حضرت این وحدت و آرامش را به وجود نمیآوردند، محال بود که این همه پیشرفت و فتوحات نصیب مسلمانان گردد.
روایاتی پیرامون وحدت و پرهیز از تفرقه و پراکندگی
قرآن خطاب به مسلمان میفرماید: «واعتَصموا بحَبلِ اللهِ جمیعاً و لاتَفَرَّقوا»؛ و همگی به ریسمان الهی چنگ زنید و پراکنده نشوید. درباره اینکه منظور از «حبل الله» چیست؟ مفسران احتمالات مختلفی ذکر کردهاند: بعضی میگویند منظور از آن قرآن است، و بعضی میگویند اسلام، و بعضی دیگر گفتهاند منظور خاندان پیامبر و ائمه معصومین هستند.
ولی این تفسیرها، هیچکدام با یکدیگر اختلاف ندارند، زیرا منظور از ریسمان الهی هرگونه وسیله ارتباط با ذات پاک خداوند است، خواه این وسیله، اسلام باشد، یا قرآن، یا پیامبر و اهل بیت او و به عبارت دیگر تمام آنچه گفته شد، در مفهوم وسیع «ارتباط با خدا» که از معنی «حبل الله» استفاده میشود، جمع است.
مرحوم علامه طباطبایی در ذیل آیه فوق روایتی را از پیامبر اکرم(ص) نقل میکند که ایشان میفرمودند: «حبل الله» که از آسمان به زمین کشیده شده، همان کتاب خداست و در حدیثی دیگر نیز فرمودهاند: این قرآن سبب رابطهای است که یک طرفش به دست خدا و سر دیگرش به دست شماست، پس به آن تمسک کنید که اگر تمسک کنید نه هرگز از بین میروید و نه هرگز تا ابد گمراه میشوید.
پیامبر اکرم(ص) همچنین فرمودند: «کسی که یک وجب از جماعت خارج شود، قلاده اسلام را از گردن خود باز کرده، مگر آنکه دوباره به جماعت برگردد، و کسی که از دنیا برود در حالی که در تحت رهبری کسی که جامعه را رهبری میکند نباشد، به مرگ جاهلیت مرده است». این روایات و روایات دیگر که در ذیل آیه مذکور، در این تفسیر و تفاسیر دیگرآمده است، همچون آیه فوق و آیات دیگر، دستور به وحدت دادهاند و از تفرقه و پراکندگی نهی کردهاند، که در ذیل به چند مورد دیگر از روایاتی که دستور به وحدت و همبستگی دادهاند اشاره میشود:
الف) پیامبر اکرم(ص) فرمودند: «المومنون کالنفس الواحده»؛ مومنان همچون یک روحند.
ب) و نیز فرمودند: افراد با ایمان نسبت به یکدیگر همانند اجزای یک ساختمانند که هر جزئی از آن جزء دیگر را محکم نگه میدارد. ج) آن حضرت همچنین فرمودند: مَثَل افراد با ایمان در دوستی و نیکی به یکدیگر همچون اعضای یک پیکر است که چون بعضی از آن رنجور شود و به درد آید، اعضای دیگر را قرار و آرامش نخواهد بود.
د) امیرالمومنین علی(ع) میفرماید: همیشه همراه جمعیتهای بزرگ باشید که دست خدا با جماعت است و از پراکندگی بپرهیزید که انسان تک و تنها بهره شیطان است، چونان که گوسفند تنها طعمه گرگ.
ه) همچنین آن حضرت فرمودند: آنچه را که پیوند جمعیت با آن گره خورده است رها مکنید.
همه این روایات، توصیه به وحدت و همبستگی و پرهیز از تفرقه دارند، وحدت در صورتی محقق میگردد که در بین افراد اعتقادات مشترک لحاظ گردد و روی آنها پافشاری شود و البته اعتقادات غیرمشترک را فراموش نکنند بلکه به مرور زمان در مورد آن بحث گردد تا حقیقت روشن گردد، شیعه و سنی هم چنیناند. برای ایجاد وحدت باید روی مشترکات (قرآن، پیامبر اکرم) همت گماشته شود و سپس در مورد غیرمشترکات (مثل امامت علی(ع) و فرزندانش) بحث شود تا حقیقت روشن گردد.
منبع: مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات
دیدگاه تان را بنویسید