انتخاب شغل از دیدگاه حاج آقا مجتبی تهرانی
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه، آیتالله آقا مجتبی تهرانی معتقد بودند انسان به طور معمول در چهار محیط روش میگیرد. از نظر ایشان یادگیری از محیط خانوادگی شروع میشود، در محیط آموزشی ادامه مییابد، در فضای رفاقتی و محیط شغلی کامل میشود. با توجه به آنکه مسئله اشتغال یکی از مهمترین دغدغههای این روزگار جوانان است و بنا به گفته مرحوم آقا مجتبی تهرانی این موضوع زمینه کمال انسان را فراهم میکند، در ادامه به برخی از نکتههای مدنظر ایشان در زمینه شغل و محیط شغلی اشاره میکنیم.
کراهت داشتن برخی شغلها
در روایاتی اینطور آمده است که شما به دنبال این حرفه نباشید و سراغ آن نروید، در ادامه هم به جهت این کراهت اشاره کردهاند که دلیل این حکم آن است که این شغل، بر روی روح شما نقش تخریبی دارد. بهطور کلی نقش تخریبی یک حرفه نسبت به روح انسان، دلیل کراهت داشتن آن شغل است. این همان نکتهای است که ما در باب تربیت میگوییم که انسان باید مواظب چیزهایی که بر روی روش و ملکات او تأثیر میگذارند باشد؛ لذا چون این شغلها بر روی روح انسان اثر منفی گذاشته و به آدمی ملکه و روشی میدهد که زشت است، به ضرر انسان بوده و مکروه است. مثلا زرگری قبح رباخواری را پیش من از بین میبرد. کفنفروش، دائماً در فکر این است که مردم زودتر بمیرند تا او کفنهایش را بفروشد. قصاب آنقدر ذبح میکند تا مهر و عطوفت از دلش میرود. این حرفه چون تکرار دارد و مدام تجدید میشود بر روی روح اثر تخریبی دارد و ملکات زشتی را به دنبال میآرود. ممکن هم هست که این حرفهها به ملکات نیکوی اخلاقی و محسنات فطری انسان ضربه بزند. لذا است که از این حرفهها نهی شده است.
چرا شغل انبیا کشاورزی و دامداری است
چرا انبیا شغل زراعت و چوپانی را انجام میدادند؟ چون محیط این شغلها یک محیط زنده کننده بُعدِ معنویِ انسان است. ظاهرا زراعت در بیابان است، کسی در حیاط خانه یا پشتبامش زراعت نمیکند. چوپانی هم همینطور است، در خیابانها چوپانی نمیکنند، هیچ وقت گله حیوانات را در خیابانهای شهر نمیآورند.
محیط بیابان برای انبیا نقش سازندگی داشته است. خداوند در بیابانها، دارد در بُعد دیداری و در بُعد معنوی، پیامبرش را پرورش میدهد. در بیابان زخارف مادی نیست، جاذبههای مادی نیست که من را به خودش جلب کند، منطقهای آرام که هیچ رابطهای با مظاهر مادیت ندارد، چشم انسان دارد میبیند. انسان در این محیط، به خصوص در شبهایش که نگاه میکند، پی به عظمت خالقش میبرد.
پیغمبرها راه میافتادند در بیابانها چوپانی میکردند، خودشان را در بعد معرفتی تربیت میکردند. سیر آفاقی داشتند. انتخاب این شغل، برای سیر آفاقی او است. از مظاهر دنیایی و مادی و از جلوات مادیت منقطع میشدند. کوه را نگاه میکردند، آسمان را نگاه میکردند، هرجا را نگاه میکردند، میگفتند: «جلّ الخالق»، «العظمۀُ لله»؛ این محیط شغلی برای شخص سازنده است.
شغل در شهر خود مانع پرده دری است
از سعادت شخص این است که کارش در شهر خودش باشد و از شهرخودش بیرون نرود. روی این حساب نشده است. آیا میتوان هرکس را به هرجا فرستاد؟ میدانید این کارها منشأ فساد است؟ برخی افراد از معارف دینی بیخبر هستند و با این کارهایشان جامعه را هم به فساد میکشند. سه چیز مایه خوشبختی است؛ همسر همراه، فرزندان نیکوکار و شغلی که در شهر فرد باشد و فرد پس از کار، نزد خانوادهاش رفته و با آنها خوش باشد. چنین شخصی، صبحها چشمش در خانوادهاش باز میکند و بعد به سر کار میرود. شب هم سر خانه و زندگیاش بر میگردد. آیا باز هم ممکن است خطا کند و به بیراهه برود؟ بعضیها میگویند: اسم فرزندم برای کار یا تحصیل، در فلانجا در آمده است؛ چه کار کنیم؟ گویا از این معارف، دور هستند. بگذار سر خانه و زندگیاش باشد. حداقل این است که آن حُجب و حیایی که در منطقه خودش هست، مانع میشود که یک سنخ کارهای خطا را برای حفظ آبرویش انجام دهد. همین خوب است که با این کار، پرده حیا را ندرد.
بازارها جولانگاه شیطان
روایتی است از پیغمبر که فرمودند: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ: شَرُّ بِقَاعِ الْأَرْضِ الْأَسْوَاقُ» شرترین جا در میان قطعههای زمین، مرکزی است که میخواهی با مسائل مادی رو به رو شوی و مال به دست بیاوری، «وَ هِیَ مَیْدَانُ إِبْلِیسَ» و این قطعه جولانگاه شیطان است. «یَغْدُو بِرَایَتِهِ وَ یَضَعُ کُرْسِیَّهُ وَ یَبُثُّ ذُرِّیَّتَهُ» اینجا شیطان میآید و کرسیاش را میگذارد و بعد هم بچههایش را در محیط پراکنده میکند. بعد هم هر کسی را متناسب با خودش فریب می دهد؛ یکی کم میگذارد، یکی دروغ میگوید و ... «فَبَیْنَ مُطَفِّفٍ فِی قَفِیزٍ أَوْ سَارِقٍ فِی ذِرَاعٍ أَوْ کَاذِبٍ فِی سِلْعَةٍ» همه طور کلک میزند برای این که پول در بیاورد.
باز روایتی دیگر از پیغمبر اکرم است که فرمودند: «رُوی عن رسول الله(صلاللهعلیهوآلهوسلم) قال: السوقُ دارُ سهوٍ و غفله» محل کسب، جایی است که آدم در آن غفلت میکند، «فمن سبَّحَ فیها تسبیحهً کتب له بها الف الف حسنه» اگر انسان در این محیط، یک سبحان الله بگوید، یک میلیون حسنه برایش نوشته میشود. یعنی اگر آدم به جایی برود که مظاهر مادیت او را جذب میکند و از خدا بیخبر میشود و به یاد خدا باشد بسیار ارزش دارد.
«حرف» و «قیافه» همکار تاثیر تربیتی دارد
تو در اتاقی که نشستهای ببین چه کسانی در آنجا هستند؟ چه میگویند؟ چه قیافههایی دارند؟ ما گفتیم: ابعاد تربیتی، دینداری، گفتاری و رفتاری است. هر روز که میروم آنجا چشمم به صورت چه کسی میافتد؟ حرفهایی که میزند به گوشم میخورد چیست؟ ممکن است کسی به او مراجعه کند و با من کاری نداشته باشد، ولی من که برخورد او با مراجعه کننده را میبینم و حرفهایش را میشنوم؛ پس باید در این دقت کنم.
باید حواسم باشد که همکارم با مردم به چه سبکی عمل میکند؟ اینها خواه ناخواه اثرگذار است، یعنی خواه ناخواه از او روش میگیرم. من عرض کردم راجع به محیط، یک جو حاکم داریم که به آن معنا است، یکی هم در ارتباط با همکارهایی است که من دارم با آنها کار میکنم؛ غیر از مراجعین، در مراجعین رابطه مستقیم است. اینها را از هم جدا کردم؛ در مراجعه رابطه مستقیم است.
مرا به خیر تو امید نیست، شر مرسان
من در مورد مراجعین، به حداقل اکتفا میکنم. انسان حداقل باید آن محیط شغلی یا شغلی را انتخاب کند که مراجعین آن زنده کننده بُعد شیطانی انسان نباشند. گفتم حداقل؛ یعنی آن بُعد شیطانی را زنده نکند؛ لازم نیست که مراجعه کننده، بعد رحمانی و الهی را در انسان زنده کند. مثل معروفی است که میگویند: «مرا به خیر تو امید نیست، شر مرسان» اصل و مهم این است.
مراجعه جنس مخالف، زمینهساز تخریب
ممکن است که مراجعین انسان در روابط گوناگون دیداری، رفتاری و شنیداری نقش تخریبی داشته باشند. همانطور که اینها میتوانند نقش سازندگی داشته باشند، نقش تخریبی هم دارند و اینها هم در سه رابطه مطرح است: دیداری، شنیداری و گفتاری. مثلا افرادی که مراجعه میکنند در موردی که خیلی بارز هم هست مراجعین به شخص، از جنس مخالف باشند. این مسئله چون مورد ابتلا است، عرض میکنم که اگر شخص زن است، مراجعه کننده او مرد باشد و اگر مرد است، مراجعه کننده او زن باشد. این از آن جاهایی است که زمینه برای تخریب آماده است. در روایتی از پیغمبر اکرم(ص) داریم که فرمودند هیچ روزی نیست مگر اینکه دو فرشته با هم ندا میکنند و داد میزنند که «وای بر مردان از زنان و وای بر زنان از مردان».
نکتهای در این روایت است که من این را عرض میکنم. در روایت دارد «ما من صباح» یعنی هیچ روزی، هیچ صبحی نیست دو ملک ندا میکنند «وای بر مردان از زنان و وای بر زنان از مردان»؛ حالا چرا نمیگویند: هیچ شبی نیست مگر اینکه...؟ جهت این است که روابط اجتماعی در روز برقرار میشود. شب هر کسی در خانه خود است. در روز است که همجنسها و مخالف جنسها در صبح روابطِ اجتماعی دارند. سخن پیغمبر اکرم در مورد اختلاف جنسیتی است.
یکی از خطرات مهم مراجعین این است که همجنس نباشند، اینجا است که زمینه فراهم میشود آن بعدِ شیطانی را شکوفا و زنده کند و نقشِ تخریبی داشته باشد. مخصوصا اینکه شرایط هم طوری باشد که جنبه خصوصی پیدا کند. یک وقت به قول ما طلبهها در ملاء عام است و یک وقت رابطه شکل پنهانی دارد و در برابر دیگران نیست. آن رابطهای که جنبه خصوصی دارد، بدتر است.
دیدگاه تان را بنویسید