اظهارنظر داوران جشنواره فیلم فجر
دری: داوران تحت تاثیر عوام فریبی قرار نمیگیرند/ حقیقی: هر کاری دلم بخواهد میکنم/ افخمی: درخشنده فیلمی برای فروش ساخته
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه، جشنواره فیلم فجر امسال با حاشیههای بسیار به پایان رسید و داوران برندگان هر بخش را انتخاب کردند. روزنامههای صبح امروز، به صورت مستقبل به گفتوگو با ضیاالدین دری و بهروز افخمی، داوران بخش سودای سیمرغ و مانی حقیقی، داور بخش نگاه نو نشسته است. آنچه در ادامه میخوانید خلاصهای از صحبتهای این دو داور جشنواره است:
ضیاالدین دری: کلاری دیگر نیازی به تائیدیه جشنواره فجر ندارد
-
هیات داوران به اتفاق آرا احساس میکردند فیلمها آنچنانی نیستند. هفت هشت فیلم هم بودند که کمابیش گویی راحتتر میتوانستند مفهوم را منتقل کنند. اگر نظر شخصی من را بپرسید ، میگویم مشکل سینمای ایران همچنان فیلمنامه است و این مساله را از خودم شروع میکنم و به دیگران هم کاری ندارم. داستانهایی برای ما میگفتند؛ اینکه فلان آقا پول نداشته فیلمش را بسازد به همین خاطر فیلمش در حد یک مضمون و سوژه باقی مانده است. اینها به من به عنوان یک داور مربوط نیست، اینها به مردم هم مربوط نیست. فیلم وقتی ساخته میشود به عنوان یک کالای فرهنگی هنری وارد جامعه میشود و مردم باید برای تماشای آن فیلم هزینه کنند. اگر قرار است مردم آن فیلم را ببینند، احتیاج دارند درام و قصه ببیند و شور و هیجان و شعف در کار باشد و به وجد و هیجان بیایند و به فکر واداشته شوند. تا آنجا که به ذهن من میرسد اینها کارهایی است که باید در فیلمها دیده شود. من در فیلمها اینها را ندیدم. یک فیلم قوی و فیلمنامهیی که پرداخت درستی داشته باشد، هر یک پلان آن اشباع از خلاقیتهای آرسیستیک است.
-
ما در جامعهیی زندگی میکنیم که مباحثش از تاکسی تا مطبوعات به گوش افراد میرسد، فیلمساز هم دور از این شرایط نیست. من به اینها میگویم موضوعات ژورنالیستی، متاسفانه سینمای ما به این شرایط ژورنالیستی مبتلا است. شیوه مواجهه در سینما نیز حالت ژورنالیستی پیدا میکند. نقد مطبوعات، حمله نیروهای اخلاقگرای اسلامی و مسائلی از این دست در سینمای ما و جریان فیلمسازی موثر است. شاید امسال شورای صدور پروانه ساخت حساسیت به خرج داده که ماجرای خیانت را در فیلمنامهها رد کند.
-
اینکه من بگویم چرا بازی شهاب حسینی در دو فیلم هیس و حوض نقاشی آنطور که باید دیده نشده خیلی ضرورتی ندارد. باید به این مساله توجه داشته باشیم که شهاب حسینی پیش از این نامزد دریافت جایزه بوده و از او تقدیر شده است. نباید اینطور باشد که داوری را استنطاق کنیم. حتما کسانی که آنجا نشستند، احساس کردند اشکالات و ضعفهایی هست و انتظاری که داشتند، برآورده نشده است و آن بازیگر را نامزد نکردهاند.
-
در هیات داوری «حوض نقاشی» مورد بررسی بسیار دقیقی قرار گرفت. یکی از نکات اعتراض من به داوری امسال این است که چرا آن میزان که درباره «حوض نقاشی» وارد بحث اغنایی و تخصصی شدیم درباره دیگر فیلمها بحث نکردیم. درباره «حوض نقاشی» بحث فنی زیادی صورت گرفت که صورتجلسه و فیلم آن جلسات موجود است. درباره این فیلم با دقت صحبت شد. در سینمای ایران همهچیز تب است. از آنجا که در پرده سینمای ما تاکنون یک شیرینعقل دیده نشده، وقتی شخصیت او در فیلم به تصویر کشیده میشود، به چشم میآید. اینها توجه مخاطب عام را به خود جلب میکند. اما آیا ما که آنجا فیلمها را داوری میکنیم مخاطب عام هستیم؟ ما که مخاطب عام نیستیم. ما که نباید از اینکه هنرپیشه فکش را کج میکند، کمی روی پنجه پا راه میرود یا زانوهایش را موقع راه رفتن به هم میزند یا چشمانش قرمز است، تحت تاثیر قرار بگیریم. قرار نیست سینما به سمت عوام فریبی و پوپولیستی شدن و فریب دادن مردم با ابزار و آلاتی که این حرفه دارد، برود. ما به عنوان داوران چنین نگاه نمیکنیم. حداقل معتقدم داوران نباید این طور نگاه کنند. فیلم از داستانی که انتظار میرود، روایت شود، دچار مشکل است. آنچه مشخص است این است که اساسا در این فیلم به رابطه بین یک زوج شیرینعقل و بچهیی که آیکیوی صددرصد دارد، اصلا توجه نشده است. چنین فیلمهایی نیاز به پژوهش خیلی کامل، روابط انسانی، بحرانهایی که میان این شخصیتها به وجود میآید، دارد. این بخش نظر من است، ممکن است داوران دیگر نظری دیگر داشته باشند. الان ژورنالیسم مملکت از ما استنطاق میکند که چرا به این فیلم جایزه ندادهایم. خب ندادیم که ندادیم. من به عنوان داور باید کاری انجام دهم که یک فیلم جایزه نگرفته. سال 1375 که با «سینما سینماست» چنین برخوردی شد من واکنشی نداشتم. یکی از داوران با چاقوکشی و عربده فیلم را از بخش مسابقه بیرون کشید، اما ما کلامی حرف نزدیم. مگر ما در این شرایط به داوران و نظام و هیات انتخاب حمله کردیم؟ خوشحالم امسال فیلمی با همان مضمون جایزه گرفته است.گویی خودم گرفتهام .
-
هیات داوران برای اینکه «رسوایی» را نامزد دریافت جایزه کند، تحت فشار نبوده. من تا جایی که میدانم شاید در سالهای گذشته به نظر هیات داوری ورود میکردند و از آنان دوستانه چیزی میخواستند یا به روشهایی آنان را وادار میکردند به فیلمهایی که مدنظرشان بود توجه شود. اما امسال به این داوران نمیتوانستند ورود کنند و سفارش بدهند و بگویند به این فیلم جایزه بدهید یا به فیلم دیگر ندهید.
-
من معتقدم که جایزه یک جشنواره وقتی به هنرمندی یک بار داده شود، اگر آن هنرمند دچار تکبر و غرور بیجا نشود و موقعیت و تشخص خودش را حفظ کند دیگر نیازی به تایید از همان جشنواره ندارد؛ آقای کلاری این نگاه را در کارهایشان حفظ کردهاند و بعد از این، جایگاه ایشان جشنواره جشنوارههاست. ممکن است یک دهه بگذرد و ببینید آقای کلاری فیلمی را به گونه ای کار کرده که همه را آچمز میکند و دوباره به ایشان جایزه تعلق میگیرد. خانم مریل استریپ به واقع در زمینه بازیگری یک پدیده است که سه بار اسکار پیش روی ایشان سر تعظیم فرود آورده است. اینطور نیست که در طول 85 دوره که از اسکار میگذرد شش نفر را ببینیم که سه اسکار بردهاند. خانم مریل استریپ واقعا دنیای بازیگری را بیچاره کرده که سه بار جایزه اسکار به او تعلق گرفته است. اما اگر جایزه به ایشان تعلق نگیرد، نه خودشان ناراحت میشوند و نه کسی از آکادمی استنطاق میکند. کسانی که جایزه جشنواره فجر دارند همواره اعتبار به همراه دارند. درباره آقای کلاری بهتری بود یکی از آن سیمرغهای قبلیشان را میگرفتند و یکی از این سیمرغهای جدید که حجم دارد را میدادند که از این مدل هم داشته باشد، وگرنه آقای کلاری نیازی به جایزه ندارد، جشنواره باید کاشف چهرههای جدید باشد تا این جوانان بعدها بتوانند کلاری شوند. به محمود برای آنکه پشت این فیلم ایستاد تا درست شود بهتر بود جایزه مقاومت میدادیم تا جایزه فیلمبرداری.
مانی حقیقی: در انتخابهایمان بحث اختلاف اهالی سینما با سیاستهای مسخره حوزه هنری مطرح نشد
-
فکر میکنم پیش از بازبینی فیلمها توسط هیات داوری، درباره کیفیت فیلمهای اول کمی اغراق شد. فیلمهایی که ما دیدیم امید زیادی را در دل من برنینگیختند. فقط سه یا چهار فیلم در میان این آثار بود که توجه من را جلب کردند.
-
اگر تهیهکننده «دهلیز» پشت فیلم نایستاده بود، ممکن بود فیلم با وجود فیلمنامه و کارگردانی خوبش از آب در نیاید. یکی از دلایلی که موجب شد جایزه بهترین فیلم را به «دهلیز» بدهیم این بود که میخواستیم از تهیهکننده فیلم بابت اینکه از یک فیلمساز فیلم اول و یک داستان که لزوما قابلیت فروش بالایی نداشت، حمایت کرده تقدیر کنیم. فیلمهای دیگری هم بودند که مشخص بود یک تهیهکننده خوب پشت آنها نایستاده و میتوانستند با تولید قویتر، فیلمهای بهتری بشوند. فیلمهایی دیدیم که انگار با خیال راحت و از روی دلسیری ساخته شده بودند، و این روحیه ضربه مهلکی به آنها زده بود، انگار استقبال مخاطب از فیلم اصلا برای سازندگان مهم نبوده. اگر چنین نگاهی در جریان تولید این فیلمها وجود نداشت، احتمالا فیلمهای بهتری میشدند.
-
«خسته نباشید» به نظر من فیلمی ضعیف و کسالتبار بود. همهچیزش گلدرشت و فاقد ظرافت بود و در هیات داوری حتی یک رای هم نیاورد. این فیلم جزو نخستین کارهایی بود که از لیست ما کنار گذاشته شد.
-
«تاج محل» از تولیدات حوزه هنری است و من معتقدم فیلم خوبی بود و متاسفم که با وجود کوششهای من از طرف داورهای دیگر نادیده گرفته شد. در بین فیلمهای اول «تاج محل» یکی از فیلمهای محبوب من بود وسعی کردم مطرح شود. بحث اختلاف اهالی سینما با سیاستهای مسخره حوزه هنری مطرح نشد، چون ما به کارگردان فیلم فکر میکردیم. سرنوشت کارگردانی که فیلم اولش را میسازد برای من بسیار با اهمیتتر از هر نوع اختلاف نظری است که با حوزه هنری دارم.
-
از دو منظر میتوان حضور من را در جشنواره فجر بررسی کرد، یکی اینکه آنها چرا من را انتخاب کردند و دیگر اینکه من چرا دعوت آنها را پذیرفتم. اینکه آنها چرا من را انتخاب کردند را باید از خودشان بپرسید. تصور من این است که دلیل این دعوت تمایلشان به حضور طیفی متنوع در هیات داوری بود، که در این زمینه موفق هم شدند. تنها طیفی که در هیاتهای داوری حضور نداشتند، مدیران خانه سینما بودند. در جریان هستم که برای داوری دعوت شده بودند و نپذیرفته بودند، که این احتمالا به اختلاف نظرهای خانه سینما و وزارت ارشاد ارتباط دارد و قطعا به رابطه نزدیک همان مدیران با حوزه هنری. من هم اعتقاد دارم جشنواره فیلم فجر متعلق به همه فیلمسازان است و به وزارت ارشاد تعلق ندارد. وزارت ارشاد در این میان صرفا یک مجری است. جشنواره مانند آبرو و غیرت فیلمسازان است و باید از آن نگهداری کرد و بهترین راه برای نگهداری از آن این است که با وجود همه مشکلها و اختلافها حضور فعال و دایمی در آن داشته باشیم. تحریم کردن جشنواره فیلم فجر به هر شکل فقط موجب میشود آن جناح از فیلمسازانی که مایل هستند سینما را به یک سینمای دولتی و سفارشی تقلیل دهند، حاکمیت این رویداد سینمایی را برعهده بگیرند. به همین دلیل من هر فیلمی که ساختهام، حتی فیلمهای مستندم را به جشنواره ارائه کردهام و هر دفعهیی هم که از من برای داوری دعوت شود، آن را خواهم پذیرفت. احساس میکنم این جزو وظایف اصلی من است.
-
آدمهایی مثل خودم، فراستی یا ابراهیم فیاض، کسانی نیستند که یک مدیر دولتی بتواند به سادگی به آنها خط بدهد یا تعیین تکلیف کند. اصلا کاری به باورهای این افراد ندارم. چنین چیزی غیرممکن است و طبعا برای ما هم پیش نیامد. داوران بخش اصلی هم که از ما هم گردنکلفتتر بودند. فخیمزاده و مصطفی شایسته را به خوبی میشناسم و میدانم آنها کسانی نیستند که افرادی مثل عباسیان، شمقدری یا عرفانمنش قادر باشند درباره رایشان به آنها سفارش بدهند. این توهم به سالهای 60 برمیگردد و قطعا این داوری سفارشی در آن سالها اتفاق میافتاد. دبیر جشنواره جز انجام دادن کارهای اداری مربوط به داوری ما، کار دیگری انجام نمیداد. بد نیست بدانید سه جایزهیی که ما در مراسم اختتامیه دادیم دقیقا همان سه جایزهیی بود که من دوست داشتم، داده شود. من با اسم این سه نفر به جلسه نهایی داوری رفتم و خوشبختانه همان سه جایزه هم در نهایت داده شد.
-
از بین دستاوردهای هنری که میتوانستند مورد توجه ما قرار بگیرند، فیلمبرداری «برلین منفی هفت» بهترین بود و فاصله زیادی هم با سایر کارها داشت. جالب اینکه تا زمان ارائه رای تعدادی از داوران اصلا خبر نداشتند که این فیلم ارتباطی به موسسه رسانههای تصویری دارد. این فیلم از دبیری عباسیان نه تنها سودی به دست نیاورد، بلکه حتی ضربه خورد، چون اگر همین فیلم با همین مشخصات در بخش مسابقه حاضر میشد و با عباسیان ارتباطی نداشت، شاید موفقیت بیشتری به دست میآورد.
-
من هر کاری دلم بخواهد و صلاح بدانم میکنم. من هم در همین جامعه و با همین آدمها زندگی میکنم و میدانم حضور من به عنوان داور در جشنواره فجر چه واکنشهایی به همراه خواهد داشت. من نه تنها از تکتک اعضای هیات داوران که در کنارشان حضور داشتم مستقل هستم، بلکه از شما، از منتقدین، از تماشاگران و از باقی نظریهپردازان هم مستقل هستم. من از کسانی که چنین توقعی از من نداشتند هم مستقلم و کاری را که خودم فکر میکنم درست است انجام میدهم. زمانی که به برنامه «هفت» رفتم هم خیلیها تعجب کردند. این نخستین باری بود که من در نسبتی با صداوسیما قرار میگرفتم. در آن بزنگاه و مقطع خاص، حضورم در آن برنامه به نظر خودم کار درستی آمد. میدانستم اگر نروم مسعود فراستی هرچه دوست داشته باشد درباره فیلم من میگوید و حرفهایش بیجواب میماند. بیجواب نگذاشتن فراستی برایم مهمتر بود تا حضور داشتن یا نداشتن در صداوسیما. الان هم از آن تصمیم راضی و خوشحالم.
بهروز افخمی: کسانی که ما را متهم میکنند خیالهای مطبوعاتی دارند
-
برای نوشتن بیانیه هیات داوران مطالب بیانیه و سرفصلهای آن از داوران پرسیده شد و در جلسهای هم به طور جداگانه با آقای جمال شورجه دوباره مطالب را چک کردیم و آقای شورجه تندترین بخش بیانیه را که مربوط به تعطیلی سینماها و پایینکشیدن فیلمها از پرده سینماها بود را به بیانیه پیشنهاد کردند و من بیانیه را نوشتم.
-
درباره فیلمهای امسال باید بگویم که با توجه به مشکلات سینما تعداد فیلمهای خوب بیشتر از حد انتظار بود، اما فیلم فوقالعاده و شاهکاری هم در میان آنها وجود نداشت.
-
«حوض نقاشی» یک ایراد بزرگ دارد و این است که داستان فیلم ناممکن است. به طور کلی و تحت هیچ شرایطی عقبماندههای ذهنی بچهدار نمیشوند، خصوصا وقتی بهره هوشی آنها به حدی پایین باشد که اختیار فک و دهان خود را از دست بدهند؛ چراکه این مسئله علامت تخریب کامل کروموزوم است و معنایش این است که شخص نمیتواند بچهدار شود. پس این فیلمنامه کاملا بدون تحقیق نوشته شده است و موقعیت موجود در آن ناممکن است. پس شهاب حسینی که نقش فردی با بهره هوشی پایینتر از 65درصد را بازی میکند، به همراه کارگردان و فیلمنامهنویس موظف به تحقیق و داوری در این باره بودند تا این عیب فاحش را برطرف کنند و از دایره داوری خارج شدند، اما درباره نگار جواهریان که نقش عقبمانده ذهنی ملایم و متوسط را بازی میکرد و همینطور طراحی صحنه و لباس و همینطور فیلمبرداری هیچ بیاعتنایی نشد و هیچ ربطی به مشکلات سینما و ارشاد با حوزه هنری نداشت.
-
اما درباره فیلم خانم پوران درخشنده، یعنی «هیس دخترها فریاد نمیزنند»، ما به ایرادهای بزرگتری میرسیم. خانم درخشنده فیلمی برای فروش ساخته و در فیلمش همه عوامل پرفروشی یک فیلم را جمع کرده و به تنها چیزی که به آن اهمیت نداده و فکر نکرده منطقی و معقولبودن داستانی است که آن را روایت میکند؛ یعنی ما باید باور کنیم زنی به دلیل قتل مردی که در حال تجاوز به دختربچهای بوده است از طرف دولت حکم قصاص میگیرد و در حالی که شاهد هم وجود دارد، اما شاهد را پدرومادر کودک پنهان میکنند و بازپرس ویژه تحقیق هم آنقدر بیعرضه و غیرحرفهای است که زنی را که یک دختربچه را نجات داده رها میکند تا قصاص شود. در حالیکه شاکی خصوصی و ولی دمی هم وجود ندارد. از طرف دیگر تا دلتان بخواهد حادثه و سرهمبندیهای وقایع نامحتمل داستان را پیش میبرد. زنی در کودکی مورد تجاوز واقع میشده و اتفاقا همین زن درست در شب عروسی متوجه میشود که دختری در همان ساختمان مورد تجاوز واقع میشود و احتمالا در حالیکه هیچکس صدای فریادهای دختر را در یک مجتمع مسکونی نمیشنود این زن مجبور میشود دست به قتل مرد متجاوز بزند. بعد اتفاقا معلوم میشود هیچکس را ندارد و سلیقه اتفاقات نامحتمل همینطور پیش میرود تا به یک بازرس تحقیق میرسیم که ابتداییترین وظایف خود را بلد نیست و اجازه میدهد شاهد بیگناهی این زن پنهان شود. حالا با این همه تصادف و وقایع نامعمول خانم درخشنده بسیاری از بازیگران با اسم و رسم و یک نام پرفروش برای فیلمش ترکیب کرده است تا به فروش زیاد از طریق تعطیلکردن عقل تماشاچی برسد. تعطیلکردن عقل درصد بزرگی از تماشاچیان کار سادهای است و من هم امیدوارم فیلم مشکلی پیدا نکند و پول زیادی هم در بیاورد، اما در حیرتم که خانم درخشنده چه نیازی به تایید هیات داوران داشت و چه اصراری داشت که ادعا کند سه سال تحقیق کرده است و چرا میخواست آن چیزهایی را که مردم ندیدند و هیات داوران دیدند حتما بازگو کنیم.
-
جایزه بهترین فیلم، جایزه تهیهکننده است؛ یعنی در همهجای دنیا این جایزه به تهیهکننده داده میشود، چون او امکانات و شرایط لازم برای ساختهشدن یک فیلم خوب را فراهم کرده است. در این شکی نیست که تهیهکننده فیلم «استرداد» امکان ساخت یک فیلم خوب در استاندارد جهانی را برای عواملش فراهم کرده است.
-
کسانی که ما را متهم میکنند و میگویند این داوری فرمایشی بوده است خیالهای مطبوعاتی میکنند و یک خوابی میبینند و روی آن هم پافشاری میکنند و نگاهی هم به فهرست فیلمهای مسابقه نمیکنند تا ببینند چند تا از این فیلمها دولتی است و باز هم فکر نمیکنند تمام فیلمهایی که ما داوری کردیم یا از موسسه رسانههای تصویری،یا بنیادفارابی یا نهاد دیگری پشتیبانی شده بودند که همه اینها نتیجه ورشکستگی سینماست؛ یعنی وقتی همه فیلمها در سال گذشته ضرر دادند، بخش خصوصی از فیلمسازی کنار کشیده اما این حرفها درباره اینکه بنیادفارابی یا حوزه هنری یا موسسه رسانههای تصویری یا سپاه یا هر نهاد دیگری سرمایهگذار به ما فشار آورده و سفارش داشته خیالبافی مطلق است؛ چون این موسسات در همه فیلمها سرمایهگذاری کرده بودند و اگر قرار به سفارش بود اول خودشان دعوایشان میشود و حتی درباره فیلمهای یک موسسه بین مدیر موسسه با خودش دعوا میشد!
دیدگاه تان را بنویسید