شاه حسینی: شهدا از ما زمینیتر بودند/ تا آخر عمر فیلم جنگی میسازم
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
انسیه شاه حسینی، خبرنگار و کارگردان سینما است که امسال با فیلم «زیباتر از زندگی» در سی و یکمین جشنواره فیلم فجر حضور داشت. وی بارها و بارها در مصاحبههایش اظهار کرده که نباید فیلمهای جنگی را مستندگونه ساخت و یک اثر سینمایی باید از ویژگیهای دراماتیزه برخوردار باشد. آنچه میخوانید گفت و گویی با این کارگردان سینما درباره نحوه شکل گیری فیلم «زیباتر از زندگی» و دیدگاههایش در این زمینه است: جشنواره امسال را چطور دیدید وکدام فیلمها نظرتان را جلب کرد؟ آنچه ظاهرا به نظر میآید فیلمهای اکران شده بد نبوده و عوامل فیلمها نیز زحماتی را کشیده بودند البته دو فیلم در این جشنواره بیشتر ندیدم. فیلم «دهلیز» چطور بود؟ در مورد قصاص فیلمهای زیادی ساخته شده اما این فیلم علاوه بر این موضوع تکراری روی کاراکترها تمرکز داشت، به خوبی به آنها پرداخته بود و خیلی با آرامش حرفش را زد؛ در کل این فیلم به دل من نشست. فیلم «گهوارهای برای مادر» چطور؟ فیلم پاکیزهای بود. گرچه مطلب بیشتر به تکرار افتاده بود؛ اتفاقا این مسأله را به کارگردانش گفتم که او هم گفت سعی میکنم حدود 15 دقیقه از کلیت فیلم کم کنم. به طور کلی فیلم خوبی بود. در واقع اگر فقط کمی از تعدادی سکانسها کاسته و ریتمش تند شود بهتر خواهد شد. در مورد فیلم خودتان بگویید چطور شد بازهم به این ژانر پرداختید؟ من همیشه فیلم جنگی میسازم و اگر روزی این کار را نکردم آن وقت باید بپرسند که چرا انسیه شاهحسینی به مقوله جنگ نپرداخته است. من همیشه درباره دفاع مقدس خواهم ساخت. بخاطر اینکه عمر هر لحظه از دست میرود و بالاخره کار و تلاش میکنیم، در بیابانها فیلم ها می سازیم و زحمت میکشیم چه بهتر که این زحماتمان نتیجه آخرت هم داشته باشد و در واقع من به نوعی در این وسط زرنگی میکنم. در همین رابطه بگویید چه مقولهای از دفاع مقدس را مورد توجه قرار دادید؟ موضوع فیلم من به چند روز آخر زندگی حسین علم الهدی میپردازد. زمانی که ایشان در تلویزیون اهواز کار فرهنگی انجام میداد و شمعخانی به او گفت که اگر شما در جبهه فرهنگی بمانید بهتر است اما علمالهدی گفت که همیشه حرف زدیم و حالا باید عمل کنیم. او با تخم مرغ آبپز و نان خشک به هویزه رفت. تا اینکه عملیات نصر شکل گرفت؛ عملیات نصر اولین عملیاتی است که ارتش از نیروهای بسیجی، مردمی و سپاه به عنوان همراه استفاده میکند و دست به این عملیات میزنند. عملیات روز پانزدهم بسیار موفق است و اما در این میان غافلگیر و به دلایلی متوقف میشود؛ در نتیجه در روز شانزدهم ورق برمیگردد و حالا ایران باید دفاع کند، در این هنگام هر چه نیرو دارند جمع میکنند، بچههایی که جلوی تانکها بودند، محاصره میشوند، دانه به دانه در محاصره قتل عام میشوند و به شهادت میرسند. در رابطه با استفاده از تکنیک های فیلمسازی جنگی در این فیلم توضیح بدهید؟ طبیعتا هر فیلمی که کارگردان میسازد یک مرحله به جلوتر میرود، کار کاملتر میشود و من خودم چون از ادبیات به سینما آمدم (نویسنده بودم) معتقدم که دوربین نباید زیاد حرکت کند و وقتی دو نفر حرف میزنند هیچ دلیلی ندارد که دوربین مرتب دور دو نفر بچرخد. در واقع جاهایی که خیلی لازم بود به حرکت دوربین اعتقاد دارم ولی در خیلی جاها که آدمها یا هر چیز دیگر حرفی برای گفتن دارند، نیازی نیست که دوربین حرکت کند. چه بسا فیلمبردار ما در این فیلم پیشنهاد میداد که صحنه را اینطور و آنطور بگیریم. در صورتیکه من گفتم تماشاچی میخواهد فیلم را به راحتی ببیند و مخاطب باید آرامش داشته باشد البته بعضی موقعها میدیدم که در نقاطی از فیلم نیاز به اکشن دارد و با تحرک بیشتری کار را جلو میبردیم. در اکشنها چطور عمل میکردید؟ بعضی وقتها از اکشنها فیلم استفاده کردم، در واقع بستگی به خود موضوع و تنش آن لحظه دارد؛ سکانسهای اوج اکشن اگر دوربین در این زمان سکون داشته باشد و لانگ شات بگیریم خیانت به مخاطب است اما در مواقع غیرلازم اتفاقا حرکت دوربین، فیلم را غیرقابل باورپذیر میکند تماشاچی میفهمد که نشسته دارد فیلم می بیند و همذات پنداری کمتری برایش به وجود میآید. بنابراین دوریین در گاهی اوقات باید آرام باشد و به عنوان یک ناظر بیطرف کاری کند که صحنهها را باورپذیر نماید. استفاده از ادوات جنگی چگونه بود؟ تعداد زیادی تانک، اسلحه ژ3 ، نفربر و مانند این چیزها داشتیم، در واقع از همه چیزهای که در آن زمان بوده استفاده شده است ما هم برای به تصویر کشیدن ان اتفاقات آن زمان از این ابزارها در تصاویرمان استفاده کردیم. با توجه به اینکه تا به حال بسیاری از فیلمهای دفاع مقدس که توسط کارگردانان ایرانی ساخته شده است، نتوانسته اند ادای دین به قهر مانان ملی دفاع مقدس کرده باشند. فکر میکنید چقدر در رابطه با معرفی شخصیت شهید حسین علم الهدی موفق عمل کردهاید؟ در این رابطه من سه سال تحقیق کردم. با خانواده حسین علم الهدی که با آنها زندگی کرده بود صحبت کردم. حتی پرسیدم که حسین چه غذاهایی دوست داشت گفتند حسین از بین همه غذاها بادمجان سرخ کرده را بسیار دوست داشت و همان چیزهایی که در مورد این غذا گفته بود همان دیالوگ کار ما شد در واقع چیزهایی که در فیلم گفته شده بر اساس تحقیق بوده و آنها را ما از زبان خانواده شهدا شنیده و به تصویر کشیدهایم. به طور کلی یک بار در رابطه با آدمهای دفاع مقدس فیلم ساخته میشود، به نوعی به معرفی شخصیت آنها پرداخته میشود و شاید به ندرت پیش بیاید که کارگردانی دیگر باز هم تصمیم بگیرد یک شخصیت پرداخته شده را دوباره شکل دهد و از او فیلم بسازد و در نهایت آن شخصیت به آرشیو میرود. صد در صد برای همین است که وقتی یک هنرمند میخواهد درباره سوژهای معاصر اثر بسازد با آدمهای زنده سروکار دارد، در واقع با آدمهایی که در جنگ بودند از اسارت آزاد شدند، یک عدهای هم با سوژههای ما زندگی کردند. در حقیقت ما با مدارک زنده سر وکار داریم ضمن اینکه سینما باید دراماتیزه باشد چون مخاطب آمده قصه ببیند. بنابراین بعد از سه سال تحقیق تمام مدارکم را جمع کردم از جمله اینکه با افرادی از جمله محسن رضایی، شمعخانی و مانند اینها صحبت کردم برای اینکه از موضوع خارج نشوم. در نهایت هم گفتم این مستندات و واقعیتها را داریم اما من نمیخواهم مستند بسازم میخواهم فیلم بسازم. در واقع با قدرتی هم که در نویسندگی دارم سعی کردم که یک مسیر و درام باریکی را آغاز کنم. آدمهایی را به تصویر بکشم که این اتفاقات برایشان افتاده است و فقط چیدمانش را عوض کردم تا مرحله آخر رسیدم. تمام هم و غم من این بود که فیلم قابل قبولی از آب در بیاید. بدون اینکه فلاش بک بزنم، بدون اینکه مخاطبان خانواده حسین را ببینند و بدون استفاده از مصاحبه؛ با دیدن فیلم پی به ویژگیهای خانوادهاش ببرند، آن محیطی که او بوده است را بشناسند و از تحصیلات این آدم آگاه شوند. در نهایت مخاطبان بدانند که حسین علمالهدی که بوده است. هدف تان از ساخت این فیلم چه بود؟ بزرگترین آرزویم این است که تماشاگران فقط با دیدن صحنههای فیلم، بگویند این آدمهایی که به جنگ رفتند چه انسانهای خوبی بودند. در واقع این بچههایی که آن موقع جنگیدند و رشادت کردند چقدر خوب بودند؛ همین. دلم میخواست تماشاگر همین را بر زبان بیاورد اما نگوید که که اینها زنباره، معتاد، دزد بودند نمیدانم برای تلویزیون و یا فلان چیز به جبهه رفته بودند. همچنین این بچهها هم مثل همه آدمهای دیگر بودند همانطور که اینها هم خواستگاری میرفتند جواب منفی هم میشنیدند و یا عاشق هم میشدند و مواردی از این قبیل در زندگی آنها هم رخ داده است. در این میان اتفاقاتی افتاد که همین آدمهای کوچه خیابان تبدیل به ابر مرد شدند. من در فیلمم اینها را از اوج آسمان به پایین کشیدم. تا آدمهای قابل باور به تصویر بکشم به دلیل اینکه از بس آنها را آسمانی و دست نیافتنی نشان دادیم در واقع با این کار به مردم خیانت کردیم طوری نشان دادیم که انگار آنها همیشه شب و روز نماز میخواندند و کارهایی که از عهده مردم بر نمیآید، انجام میدادند. اما من در این فیلم گفتم که آنها از همه ما هم زمینیتر بودند ولی در شرایطی تحت تاثیر فرهنگ حاکم ایثارگری دفاع قرار گرفتند و از اوج زمین به اوج آسمان کشیده شدند. بازهم در مورد شخصیت های دفاع مقدس فیلم میسازید؟ تا دلت بخواهد فیلم جنگی میسازم. به تازگی یک موردی در مورد شخصیتها به من پیشنهاد کردند و البته موردی هم در ذهن دارم که مربوط به خاطرات شخصی خودم می شود. حالا تردید دارم که بین این دو موضوع بپردازم؛ آیا آن شخصیت را بسازم یا در مورد خاطره خودم. بر اساس این گزارش، انسیه شاه حسینی خود در زمان جنگ تحمیلی عراق علیه ایران در 8 سال، سال هایی را حضور داوطلبانه داشته است و همه اثار او در حال و هوای جنگ ساخته شده است. از او اثر به یاد ماندنی «شب بخیر فرمانده» داریم که به نوعی برگرفته از خاطرات شخصی او در جنگ است. فیلم «زیباتر از زندگی» ساخته جدید وی در جشنواره فیلم فجر امسال روی پرده رفت و به نظر می رسید که در نوع خود و در مقایسه با آثار معرفی کننده شخصیت جنگی در این یکی دو سال این اثر تا حدودی قابل قبول بود. همچنین لازم به یادآوری است که این اثر در بخش جایزه ملی این جشنواره سیمرغ بلورین را به خود اختصاص داد اما انسیه شاه حسینی در سالن حضور نداشت.
دیدگاه تان را بنویسید