همه آنچه میخواهید درباره اجراهای جشنواره موسیقی فجر بدانید
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه، جشنواره موسیقی روز گذشته آغاز به کار کرد و بیش از آنکه نشاندهنده بیلان کاری یک سال مرکز موسیقی ارشاد باشد، اجراهای متنوعی را در خود جای داده که میتواند روزهای خوشی برای علاقهمندان موسیقی فراهم کند. حالا چرا این جشنواره به جای اینکه از این زاویه مورد ارزیابی قرار بگیرد که خب حالا بیایم و ماحصل فعالیتهای موسیقی ارشاد را ببینیم، بیشتر شبیه به یک جشن کم حاشیه موسیقیایی است، دلایلی دارد. اول اینکه تولید در موسیقی به سمت خصوصی شدن گام برداشته، بیش از سینما و حتی تئاتر. بیش از 90 درصد اجراهای سال و آلبومهای منتشر شده، متعلق به بخش خصوصی است. حالا بگذریم از اینکه همچنان بحث روند تهیه مجوز یک آلبوم یا یک کنسرت از نظر بسیاری غیرمنطقی، وقتگیر و ناراحتکننده است. ولی هرچه هست، هزینه بخش عظیم تولید توسط بخش خصوصی تامین میشود. ماجرا مثل سینما نیست که تقریبا فیلم ساختن بدون وامی که فارابی میدهد، بیمعناست، حتی برای فیلمهایی که در بخش خصوصی تولید میشوند. نکته دیگر اینکه بیلان کاری ارشاد در طول سال با سمفونیهای سفارشی و کنسرتهای مناسبتی پر میشود و جشنواره حالت فستیوالی پیدا میکند که میتوان تعدادی اجرای درجه یک هم در آن دید، میتوان استعدادهایی کشف کرد و میتوان براساس سلیقه اجراهایی را انتخاب کرد و به دیدن و شنیدن آنها رفت. اتفاقا اینکه دغدغه حضور اساتید در این جشن سالانه کم شده و برگزار کنندگان پذیرفتند که اساتید اگر دلشان بخواهد در طول سال مخاطبان بسیاری را تجربه میکنند و جشنواره میتواند به صداهای شنیده نشده اختصاص پیدا کند، خیلی خوب است. البته در این میان گروهی این ایراد را به جشنواره امسال گرفتهاند که چرا بخش موسیقی محلی یا مقامی حذف شده است. این بخش به طور مجزا وجود داشته که امسال حذف شده است و گروههایی که موسیقی محلی اجرا میکنند؛ در ذیل دیگر بخشها حضور دارند و البته حضور خیلی پررنگی ندارند. احتمالا برگزار کنندگان دلایلی برای این کار دارند چرا که حقیقت موسیقی ایرانی موسیقی فولکلور است، حقیقتی حتی مسجلتر از موسیقی ردیف. آنچه در ادامه میخوانید، گزارشی از «اعتماد» درباره جشنواره موسیقی فجر امسال است.
پارتی تور بزرگان
اما در این جشنواره چه میگذرد؛ در میان هنرمندان شاخص داخلی نامهایی همچون علیرضا مشایخی، کیاوش صاحب نسق، فرخزاد لایق، محمدمعتمدی و. . . در جشنواره حضور دارند. آنها که اهل تجربههای تازه ایرانی هستند، چند اجرای شاخص در این جشن موسیقایی میتوانند تجربه کنند. آثاری از استاد علیرضا مشایخی توسط گروه «ارکستر موسیقی نو» روز دوشنبه در سالن رودکی اجرا خواهد شد. علیرضا مشایخی از پیشگامان موسیقی مدرن در ایران است. علیرضا مشایخی به همراهی فریماه قوامصدری، در سال 1374 ارکستر موسیقی نو را راهاندازی میکند. ارکستر موسیقی نو با انگیزه اجرای آثار مدرن علیرضا مشایخی و شاگردان او آغاز بهکار میکند و از سال 74 تا به امروز دهها اجرای متنوع را در تالارهای وحدت و رودکی و آوینی و چند تالار و فرهنگسرای دیگر پشتسر گذاشته و شرایط تجربههای اجرایی را برای بیشاز دویست نوازنده مهیا کرده. همچنین بارها سولیستهای معتبری از کشورهای فرانسه و آلمان به دعوت گروه موسیقی تهران به ایران آمدهاند و اجراهای متعددی از آثار مدرن موسیقی را با این ارکستر به نمایش گذاشتهاند. شهریور ماه گذشته آثار علیرضا مشایخی به مناسبت بیستمین سالگرد تاسیس این گروه به مدت سه شب در تالار رودکی اجراشد.
فرخزاد لایق با «سفر عصرت» وارد عرصه آهنگسازی شد و در همان گام اول نظرها را به خود جلب کرد، امسال هم آلبوم «هفت گاهمعلق» را منتشر کرد. روز یکشنبه 29 بهمنماه همین آلبوم را بهطور زنده در تالار وحدت اجرا خواهد کرد. این آلبوم اگر بهترین آلبوم سال نباشد، یکی از مهمترین آلبومهای منتشر شده در سال گذشته است. یک کوارتت زهی با الهام از موسیقی ردیف دستگاهی. البته کشف گوشههای موسیقی ایرانی در این اثر لذتی توام با سختی است. این کنسرت هم برای مخاطبان نوجوان تجربهیی گرانبها خواهد بود.
اما اجرایی خالص، سنتی و البته بسیار جدی اجرای گروه «ادیب» به خوانندگی محمد معتمدی است. امشب ساعت 21 در تالار وحدت این گروه به روی صحنه میروند. معتمدی درباره این اجرا چندی پیش گفت: «در سالهای اخیر اجراهای موسیقی ایرانی در اکثر مواقع فاقد ظرافتها و ویژگیهای مهم اینگونه از موسیقی بوده و گروه«ادیب» قصد دارد در جشنواره بیست و هشتم موسیقی فجر زیباییهای فراموش شده موسیقی ایرانی را به شنوندگان عرضه کند. آنچه در سالهای اخیر از سوی بسیاری با عنوان موسیقی ایرانی اجرا شده در اکثر مواقع فاقد ظرافتها و ویژگیهای مهم موسیقی اصیل ایرانی بوده و شنوندگان از لذت شنیدن اینگونه موسیقی به معنای واقعی محروم ماندهاند.»
گروه«ادیب» در جشنواره امسال برنامهیی را در بیات ترک و شور آماده کرده است که پیش از این در کنسرت تبریز آن را روی صحنه برده است. قطعات این اجرا از ساختههای هادی آذرپیرا و بر اساس اشعار شعرایی چون مولانا و هوشنگ ابتهاج است و برنامه ما مبتنی بر ساز و آواز و بداهه نوازی و بداهه خوانی طراحی شده است. در این اجرا احمد مستنبط (تنبک)، هادی آذرپیرا (تار و سه تار)، هوشنگ عبادی (نی) و محمدباقر زینالی (عود)، محمد معتمدی را همراهی خواهند کرد.
ردیف از نگاه سوم شخص قرن بیست و یکمی
اما اگر اهل کشف هستید، اگر میخواهید ببینید هنرمندان نوجو در عرصه موسیقی ایرانی (موسیقی سنتی کلاسیک ایرانی) چه داشتههای گرانبهایی دارند، اجراهای بخش «نسلی دیگر» میتواند پاسخگوی نیاز شما باشد. این بخش از منظر شنیدن صداهای تازه و ارزیابی موسیقی امروز ایران، مهمترین بخش جشنواره است. بخشی که به گفته دبیر آن «امسال در بخش «نسل دیگر» فقط اجرای موسیقی کلاسیک ایرانی را شاهد خواهیم بود. امسال شرکتکنندههای بخش «نسل دیگر» با دو شاخصه گروهنوازی و ساختارگرایی در جشنواره شرکت میکنند.» گروههایی در آن حضور دارند که شاید در طی سال نتوانند به سادگی روی صحنه بروند و این دلیل بر این نیست که حرفی برای گفتن ندارند. آنها برای اهل موسیقی شناخته شده هستند و حرفهای زیادی برای گفتن دارند. عیسی غفاری و مجید حسین خانی امشب ساعت 21 «وابات» را در فرهنگسرای ارسباران اجرا خواهند کرد. احتمالا این کنسرت همراه با اجرای آلبوم موسیقی بختیاری «وابات» به آهنگسازی عیسی غفاری است. آلبومی در حال و هوای موسیقی بختیاری. غفاری متولد سال 1361 و دارای مدرک کارشناسی ارشد در نوازندگی تار است. آلبوم تکنوازی «شب و روز» هم از آثار منتشر شده اوست. مجید حسین خانی که خواننده این اجراست سال گذشته با همکاری مجید درخشانی آلبوم «ترنجستان» را منتشر کرد. او را شاگرد خلف ایرج بسطامی میدانند.
جمعه 27 بهمن ماه ساعت 21 گروه صنم در فرهنگسرای ارسباران روی صحنه میرود. امیرعباس ستایشگر سرپرست و آهنگساز گروه است و پوریا اخواص هم خواننده این اجراست. دیگر اعضای گروه عبارتند از زمان عامری (نی)، یاور طاهریان (سنتور)، گلشن دانش (تار)، آزاده احمدی (عود)، آرش یاری (سازهای کوبهای)، حسام اینانلو (کمانچه). ستایشگر درباره اجرای این گروه در جشنواره موسیقی فجر گفته است: «در بخش اول اجرا، ما دونوازی سازهای کوبهیی و کمانچه را در دستگاه نوا داریم که این بخش «آمد، همان سان که بود» نام گرفته و بخش دوم به نام «ترمههای کهن ایرانی» به صورت گروهنوازی در دستگاه اصفهان و دشتی اجرا خواهد شد.»
گروه «همنوازان خموش» هم روز شنبه 28 بهمنماه در فرهنگسرای ارسباران روی صحنه میرود. اعضای جوان این گروه همگی جوان هستند: مجتبی عسگری: آواز، محمد مظهری: کمانچه، آرش سعیدیان: عود، آرمین جوانبخت: سنتور، هامان منصوری: تار، احمدرضا محسنی: تمبک و افشین خلج: دف. مجتبی عسگری متولد سال 1357 از شاگردان موفق استاد شجریان است. از عسگری همین چند ماه پیش آلبوم مهم «سرخانه» منتشر شد که آهنگسازان توانمندی همچون پیام جهانمانی، احسان ذبیحی فر و سعید نایب محمدی آن را آهنگسازی کرده بودند.
گروه موسیقی «ماهریز» بهسرپرستی هادی اینانلو و آواز مظفر شفیعی روز یکشنبه در فرهنگسرای ارسباران به صحنه خواهد رفت. کنسرت گروه «ماهریز» در دو بخش آواز ابوعطا و دستگاه همایون برگزار خواهد شد که شامل آواز بداهه و ساختههایی از هادی اینانلو و حسین اینانلو و اشعاری از هوشنگ ابتهاج است، گروه «ماهریز» با سازهایی همچون سهتار، کمانچه، تنبک، سنتور، تار، رباب و دف در بخش «نسل دیگر» جشنوارهبیستو هشتم موسیقی فجر حضور دارند. مظفر شفیعی به عنوان یکی از خوانندگان برجسته موسیقی ایرانی گروه «ماهریز» را در جشنواره همراهی خواهد کرد.
گروه همنوازان نیداوود به سرپرستی پویان بیگلر روز دوشنبه 30 بهمنماه آخرین گروهی است که در این بخش روی صحنه خواهد رفت. پویان بیگلر متولد سال 1361 در همدان است و دارای مدرک کارشناسی ارشد موسیقی از دانشکده هنر. او شاگرد استادی همچون محمدرضا لطفی، داریوش طلایی، شریف لطفی و محسن حجاریان بوده است. بیگلر؛ آهنگساز، سرپرست و نوازنده تار گروه است، سهراب رحیمی (تار)، سهیل صادقی (کمانچه)، علیرضا دریایی (کمانچه)، مهیار اسدی (عود)، بهناز بهنام نیا (عود)، امیر رحمانی (سنتور)، زمان خیری (نی)، امین یگانه (دف) و سینا خوش بیجاری (تنبک) دیگر اعضای گروه هستند. این گروه تیرماه گذشته با خوانندگی وحید تاج در تالار وحدت روی صحنه رفتند.
از باروک تا مدرن به روایت کوارتتهای ایرانی
بخش رقابتی «شاخه موسیقی کلاسیک غیرایرانی» هم جاذبههای خاص خود را دارد. واقعا کمتر کسی میتواند تصور کند که تعداد زیادی گروه موسیقی کلاسیک در ایران فعال هستند تا آنجا که جشنواره میتواند چنین بخشی داشته باشد و با همه بیمهریهای متداولی که مسوولان به موسیقی کلاسیک میکنند، وجود چنین بخشی در جشنواره موسیقی فجر مغتنم و محترم است. از جمله این گروهها میتوان به تریو «مدیانت» به سرپرستی الوین آوانسیان اشاره کرد که روز شنبه 28 بهمن در سالن رودکی آثار برجسته کمتر اجرا شدهیی از آهنگسازان بزرگ جهان را اجرا خواهد کرد. این تریو قرار است آثاری از آهنگسازانی چون فرانسیس پولانک و لالیت را اجرا کنند. این تریو متشکل است از الوین آوانسیان (پیانو)، حسام صدفینژاد (ابوا) و علیرضا متوسلی (پاگوت). نوازندگی آوانسیان برای مخاطبان ناآشنا نیست، او برای موسیقی سریالهایی همچون مدار صفر درجه و مختارنامه پیانو نواخته است. آوانسیان متولد سال 1360 است و از سال 1371 نزد خانم رزا کشیشیان به فراگیری ساز پیانو پرداخت. درسال 1381 به عضویت گروه استاد محمد نوری در آمد و از همان سال تا کنون با گروه کر فیلارمونیک ایران به عنوان کنسرت مایستر همکاری میکند و در تمامی فعالیتهای این گروه حضور داشته است. همچنین با گروههای کر دیگر ازجمله ناییری، اراردو و همچنین چند کر کودکان همکاری داشته است. او به عنوان نوازنده ارگان و پیانو به همراه گروه کر فیلارمونیک ایران در فستیوال موتزارت به رهبری لوریس چکناوریان و علیرضا شفقینژاد حضور داشته است.
کوراتت زهی کادانس از شهرستان تبریز در جشنواره حضور دارد. سرپرست این گروه پویا بلوری است. این گروه قرار است آثاری از هایدن و موتزارت را اجرا کنند. اعضای این گروه علاوه بر بلوری، حبیب جزیری، مهدی نوبری و سالار قصار مجویی هستند. کوارتت کادانس هم شنبه ساعت 18 بعد از مدیانت روی صحنه خواهد رفت.
کوارتت گیتار تهران به سرپرستی مجید امانی هم در روز 27 بهمن آثاری از مشهورترین نوازندگان گیتار را اجرا میکنند. این گروه قرار است هفت قطعه از آلفونسو مونتس ونزوئلایی، لئو برور کوبایی، ژوزف مجارستانی، اندرو یورک امریکایی و قطعهیی نیز از لوییجی بوکرینی ایتالیایی اجرا کند که به طور استثنا از آهنگسازان قرن هجدهم میلادی است. در این اجرا دو قطعه هم از سرپرست گروه نواخته خواهد شد.
... و دوباره تارکوفسکی این بار پیچیده بر نتها
بخش بینالملل امسال هم مثل سال گذشته، با کیفیت و دوستداشتنی است. سال گذشته حضور اشتفان میکوس و تعداد دیگری از هنرمندان طراز اول دنیا قشر«جشنواره موسیقی نرو»یی را با این جشن سالانه آشتی داد. امسال هم حضور کوارتت عجیب تارکوفسکی، رنو گارسیا فونس، رالف فان رات و کریستین شولتز (رهبر ارکستر فیلارمونیکای سو) اعتبار خوبی برای جشنواره به ارمغان آورده است. کوارتت تارکوفسکی که اثرشان توسط شرکت برجسته ECM منتشر شده است، شکل گرفته بر مبنای یک ایده جالب است؛ آنها ملهم از سینمای آندره تارکوفسکی، فیلمساز شهیر روسی، این گروه را تشکیل داده و آثار را اجرا کردهاند. این کوارتت ترکیب جالبی هم دارد؛ فرانسوا کوتوریه پیانو مینوازد، «آنیا لخنر» نوازنده ویولنسل است، «ژانلویی متینیه» آکوردئوننواز است و «ژان مارک لارش» ساکسوفون سوپرانو مینوازد. آنیا لنخر نوازنده ویولنسل برجسته آلمانی است که تجربه نوازندگی در سبکهای مختلف را دارد. او از دهه نود بعد از تجربه همکاری با آهنگسازان بزرگی همچون تایگران منصوریان همکاری طولانی مدتی را با دینو سلوتزی آرژانتینی آغاز کرد که تا امروز ادامه پیدا کرده است.
کوتوریه علاوه بر حضور در تریوی انور براهم، آلبومهای «نوستالژیا- نغمههایی برای تارکوفسکی (2006- با همکاری لخنر، متینیه، لارش)» و «یک روز سپید (2009، تکنوازی پیانو)» را توسط شرکت ECM منتشر کرد که هر دو به کارگردان فقید روس تقدیم شدهاند. آوازه جهانی این دو آلبوم، او را به فکر تشکیل رسمی کوارتت تارکوفسکی سوق داد و در نهایت این چهار هنرمند، در سال 2011 آلبوم جدید خود را با همین نام منتشر کردند. اجرای این گروه بدون شک از بهترین و مهمترین اجراهای جشنواره است.
رنو گارسیا فونس، نوازنده مشهور کنترباس هم دوشنبه 30 بهمن در تالار وحدت به اجرای برنامه خواهد پرداخت. این نوازنده شاخص و متفاوت در استایل جز به تکنوازی خواهد پرداخت. فونس پسر نقاش مشهور پیر گارسیا فونس است. شهرت او در دنیا به ساز کنترباس 5 سیمی است که خود طراحی کرده و شیوه نوازندگی منحصر به فردی دارد. او در اوایل دهه 80 میلادی وارد کنسرواتوار موسیقی پاریس شد و زیر نظر فرانسوا رابات با فنون نوازندگی آرکو (ترکیبی از ملودی نوازی توسط آرشه و پیتزیکاتو) آشنا شد. از سال 1987 با گروه ترومپت نواز مشهور فرانسوی روژه گرین به نوازندگی پرداخت و سپس به عضویت ارکستر بزرگ کنترباس نوازان فرانسه و ارکستر ملی جز فرانسه درآمد. او علاوه بر انتشار بیش از 10 آلبوم مستقل که آهنگسازیهایش از موسیقی کلاسیک، فولکلور، جز، فلامنکو و موزت وام میگیرد، با هنرمندان مطرح دیگری چون ژان لویی متینیه، میشل ریسلز، ان گوین له، میشل گودار، ژراردو نونز، ظافر یوسف، شب مامی و کودزی ارگونر نیز همکاری داشته است.
رالف فان رات، موسیقیدان و پیانیست هلندی هم روزهای 26 و 27 بهمنماه در سالن رودکی به اجرای برنامه خواهد پرداخت.
رالف فان رات متولد 1978، پیانیست و موزیکولوژیست هلندی، نوازندگی ساز تخصصیاش را با اساتید برجسته هلند «تون هارتسوئیکر» و «ویلم برونس» در کنسرواتوار آمستردام به پایان رساند و از دانشگاه آمستردام نیز در رشته موزیکولوژی فارغالتحصیل شد. او همچنین دورههای تخصصی نوازندگی را در فنلاند، امریکا، فرانسه و آلمان زیر نظر استادانی چون لیسا پویولا، اورسولا اوپنز، کلود هلفر و پیرلوران آیمار گذراند. فان رات دهها جایزه ملی و بینالمللی در حوزه نوازندگی پیانو به دست آورده و در کنار ارکسترهای بزرگی چون ارکستر فیلارمونیک روتردام، ارکستر لندن سیمفونیتا، ارکستر فیلارمونیک رادیو هلند، ارکستر سمفونیک رادیو فرانکفورت، ارکستر سمفونیک آرهوس، ارکستر فیلارمونیک دورتموند و رهبران مشهوری چون جو آن فالهتا، والری گرجیف، اتو تاوسک، دیوید رابرتسون تکنوازی کرده است. او از سال 2003 به عنوان نوازنده انحصاری با شرکت بزرگ پیانوسازی «اشتاین وی و پسران» همکاری میکند. آثار او نیز انحصارا توسط شرکت ناکسوس منتشر میشود. اجراهای بخش بینالملل تا لحظهیی که این متن منتشر میشود مورد استقبال واقع شدهاند تا آنجا که اغلب آنها سولد اوت شدهاند و این نشان میدهد که مخاطبانی که سال گذشته به جشنواره موسیقی فجر اضافه شدهاند امسال دوستانشان را هم صدا زدهاند؛ چرا که سال گذشته اجراها در ایوان شمس بود و امسال در تالار وحدت. اگر صدابرداری خوبی هم صورت بگیرد، اجراهای این بخش به یادماندنی خواهند شد. نکته آخر اینکه در بخش جنبی موسیقی پاپ برج میلاد میزبان 9 گروه موسیقی پاپ خواهد بود. احسان خواجه امیری (چهارشنبه 25 بهمن ساعت 18:30 و 21:30)، رضا یزدانی (پنجشنبه 26 بهمن ساعت 18:30)، فرزاد فرزین (جمعه 27 بهمن ساعت 18:30 و 21:30)، مازیار فلاحی (یکشنبه 29 بهمن ساعت 21:30) و محسن یگانه (دوشنبه 30 بهمن ساعت 18:30) از جمله این هنرمندان هستند.
دیدگاه تان را بنویسید