وقتی سه سریال شبکه خانگی، 50 میلیارد تومان به سینمای ما ضرر زد
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
محمدرضا عباسیان*: در دنیا و در ایران، در حوزه سینما و تلویزیون، سه رسانه تاثیرگذار هستند: تلویزیون که شامل ماهواره هم میشود، شبکه نمایش خانگی و اکران سینمایی. میزان تاثیرگذاری این رسانهها هم به همان ترتیبی که اسم بردم، کاهش پیدا میکند. شبکه نمایش خانگی، در سال 72 طبق مصوبه مجلس ایجاد شد. تا سالها، موسسه رسانههای تصویری به عنوان موسسه انحصاری تکثیر و توزیع فیلمهای سینمایی فعالیت میکرد. از سال 80 شرکتهای خصوصی کمکم وارد این بخش شدند، اما تحول اصلی زمانی اتفاق افتاد که نوار ویدئویی جای خودش را به سیدی داد. با این اتفاق، شبکه نمایش خانگی رشد و قدرت زیادی نسبت به گذشته پیدا کرد؛ فضای رقابتی ایجاد شد و شرکتهای دیگر هم توانستند با موسسه رسانههای تصویری رقابت کنند. در نتیجه تعداد مخاطبان هم بیشتر و کپیبرداری غیرمجاز هم آسانتر شد.
اکنون حدود 28 شرکت در این شبکه وجود دارند. البته بیست شرکت تقریبا تعطیل هستند و عملا شرکتهای فعال در شبکه، چهار، پنج شرکت بیشتر نیستند.
از ابتدای فعالیت شبکه نمایش خانگی تا چند سال پیش، تولیدات این شبکه فقط در ویدئوکلوبها عرضه میشدند. برخی از شرکتها تصمیم گرفتند فیلمها را وارد سوپرمارکتها کنند. با این تصمیم، یک رشد بادکنکی و کاذب در شبکه نمایش خانگی به وجود آمد. به این ترتیب، فیلم به سبد خرید خانوادهها اضافه شد، تیراژ فیلمها به شدت افزایش پیدا کرد و بالطبع قیمت رایت فیلم هم بالا رفت. عدم کنترل و مدیریت این فضا، که وظیفه موسسات ویدئو رسانه است، باعث شد این فرصت به یک تهدید تبدیل شود؛ چون تعداد نسخههای تکثیرشده از فیلمهای سینمایی زیاد شد، توقع مالی تهیهکنندگان این فیلمها از شرکتهای تکثیر و توزیع فیلم هم بالا رفت و شرکتها تصمیم گرفتند خودشان فیلمهای ویدئویی کمهزینه را با حضور کمدینهای تلویزیونی تولید کنند و از این کار سودهای بسیار هنگفتی هم نصیب خود کردند؛ چون مخاطبان هنوز به این شبکه اعتماد داشتند و از همه فیلمهایی که توزیع میشد، استقبال میکردند.
ورود فیلم به سوپرمارکتها کنترل نشد و هر شرکتی، هر تعداد فیلم که میتوانست و میخواست، تولید و توزیع کرد. این رشد بادکنکی به مرور کاهش پیدا کرد و امروز به یک شرایط نامطمئن، اما منطقی رسیده است. منطق فروش در شبکه نمایش خانگی، امروز با منطق اکران تقریبا برابری میکند و اگر فیلمی در گیشه خوب بفروشد، در شبکه نمایش خانگی هم فروش خوبی دارد. اما وضع شبکه نسبت به شش ماه پیش خیلی نامناسب است.
از نظر من به عنوان مدیرعامل موسسه رسانههای تصویری، اولویت برای شبکه نمایش خانگی این است که در اختیار سینمای ایران باشد. با توجه به اینکه تعداد سالنهای سینما در کشور ما کم است، اولویت توزیع فیلم در شبکه نمایش خانگی باید با فیلمهای سینمایی ایرانی باشد. به این معنی که ورود هر نوع محصول دیگر مثل فیلم خارجی، انیمیشن خارجی و سریال به این محیط، باعث میشود این امکان برای سینمای ایران محدود شود. جای سریال در تلویزیون است. تولید سریال به طور خاص برای شبکه نمایش خانگی در هیچ جای دنیا مرسوم نیست و در کشور ما هم یک آسیب و آفت و یک خیانت است.
در یک دوره یک سال و چندماهه، سه سریال وارد شبکه نمایش خانگی شدند که مجموعا حدود 50 میلیون نسخه از این سریالها فروش رفت. معنی حرفم این است که قرار بوده مردم 50 میلیون نسخه فیلم سینمایی ایرانی بخرند، اما نخریدند و به جایش سریال خریدند. فروش این 50 میلیون نسخه، حدود پنجاه میلیارد تومان درآمد ایجاد کرد. این درآمد باید عاید سینمای ما میشد که هنر ملی ما است و باید حفظ شود.
شبکه نمایش خانگی آسیب دیده است و در حالی که طی کردن یک سیر نزولی است. یکی از دلایل این اتفاق این است که بخش بزرگی از اوقات فراغت مردم را ماهواره پر میکند. بخش باقی مانده هم سهم تلویزیون است. کپی غیرمجاز هم دلیل تاثیرگذار دیگری است. دلیل بعدی، ورود سریالها به شبکه نمایش خانگی است. دلیل آخر هم وضعیت اقتصادی نابسامان در کشور است که باعث میشود هزینه کردن برای خرید فیلم، سخت باشد.
آسیبی که سینمای ایران به علت این شرایط دیده، بزرگتر از آسیب واردشده به شبکه نمایش خانگی است؛ ورود فیلمهای ویدئویی تولید داخل، سریالها و انیمیشنهای خارجی به شبکه نمایش خانگی و عدم مدیریت توزیع در این شبکه که بر عهده اتحادیه ویدئو رسانه است، باعث این آسیب شده است. شبکه نمایش خانگی که قرار بود فرصت مناسبی برای سینمای ایران ایجاد کند، اکنون نقش خود را به خوبی انجام نمیدهد.
* مدیرعامل موسسه رسانههای تصویری
دیدگاه تان را بنویسید