نورالدین زرین کلک: اهل یک حرفه به بودجه خود نامحرمند/ ممیزی‌های ارشاد، ناشران را منزوی کرده است
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) : 
نورالدین زرین کلک در سال‌های اخیر بیشتر به تصویرسازی بزرگسالان روی آورده است . تصویرسازی ملانصرالدین، قصص مثنوی معنوی و داستان امیر ارسلان نامدار از جمله کارهایی هستند که او به تازگی انجام داده است. زرین کلک می‌گوید: اما آیا امیر ارسلان که قله ادبیات عامیانه ماست مجوز چاپ می‌گیرد؟ قهرمانی که برای عشق خود را به آن همه مهلکه می‌اندازد و آن قدر وفادار است که تا پایان کتاب و خطبه عقد رسمی دست به یارش نمی‌زند. آیا امیرارسلان یک اسطوره ملی نیست و یک درس قهرمانی و فداکاری؟
زرین‌کلک پس از سال‌ها تلاش و قلم زدن در این عرصه در گفت‌وگو با خبرنگار نامه از وضعیت تصویرسازی کتاب می‌گوید:
وضعیت تصویرسازی کودک را در حال حاضر چگونه می‌بینید؟
تا آنجا که من می‌دانم وضعیت تصویرسازی کتاب‌های کودک بسیار خوب است به این معنا که استعدادهای برجسته‌ای از جوانان و پیشکسوتان در این زمینه حضور دارند؛ اما مسئله این است که ما در ایران برای رسیدن به موفقیت تنها نیاز به «استعداد» نداریم. عواملی چون وضعیت کتاب‌های کودک و ناشرین از عمده مسائلی هستند که بر روند رشد یا افت این هنر تاثیر مستقیم دارند. سوای مخاطب، متن خوب و تصویرسازی مناسب، ناشر آگاه و توزیع فراگیر از جمله مهم‌ترین عواملی هستند که یک کتاب را در حوزه کودک و بزرگسال موفق می‌کنند. واقعیت این است که یک ناشر خوب با انتخاب تصویرگر مناسب شرایط را برای دیده شدن کتاب فراهم می‌سازد و آن را به خوانندگانش می‌رساند. هنر بدون مخاطب ارزش چندانی ندارد به همین خاطر نشر یک کتاب با تصاویردلاویزو چاپ پاکیزه و توزیع درست از زمینه‌های اصلی پیشرفت محسوب می‌شود. از سوی دیگر، ناشرین به تنهایی مسئول تامین این بخش نیستند بلکه دستگاه‌های دولتی که متولی این امر هستند و ناشران بخش خصوصی (که به سبب بی‌سیاستی دولت این عرصه را خالی کرده‌اند) باعث شده‌اند که مشکلات بسیاری در این بخش شکل بگیرد. در سال‌های پیش یارانه کاغذ سبب ظهور دلال‌های سودجو در بازار نشر شده بود و حالا که یارانه کاغذ حذف شده مشکلات بیشترشده است.
بعلاوه اگر همه عوامل کار از ناشر و بازار و توزیع و نویسنده هم حاضر باشند با وجود هزاران استعداد درخشان نیز نمی‌توان بدون مدیریت درست به جایی رسید. عقب رانده شدن ناشران خصوصی به همراه حضور ممیزی‌های سخت‌گیرانه وزارتخانه مربوطه باعث شده است که این عرصه خالی از نیروی کار و متخصصین شده و نتیجتا منزوی گردد. بسیاری از متخصصان نشر به دلیل انبوه مشکلات و عدم سودآوری، به کارهای دیگر روی آورده‌اند. آیا این برای یک صنعت فرهنگی فاجعه نیست؟
به نظر شما بین تصویر سازی برای کودکان و بزرگسالان چقدر تفاوت وجود دارد؟
به طورعام، تفاوت چندانی بین این دو وجود ندارد. طبیعتا کار برای حوزه کودک و نوجوان به دلیل اهمیت حساسیت روحیات مخاطب، حتی استفاده از رنگ‌ها و طرح‌ها حساس‌تر است. در حوزه کودک به دلیل ضمیرآماده پذیرشِ کودک، مباحثی چون رنگ، طرح و مسائلی از این دست بسیار برجسته تر هستند. در حوزه بزرگسال نیز این مسائل وجود دارد اما به دلیل آگاهی بیشتر افراد این حوزه، نوع نگاه وبرخورد متفاوت است. در عرصه کار بزرگسالان تصویرسازی غیرواقع‌گرا از جمله آثاری است که برای کودکان قابل درک نیست و گاه باعث ترس و اشمئزاز آن‌ها می‌شود.
با این تصاویر آیا ایران در تصویرسازی جهانی حرفی برای گفتن دارد؟
ما همیشه حرفی برای گفتن داشته‌ایم. شاهد آن جوایز بی‌شماری است که از مجامع تصویرگری دنیا ارمغان آورده‌ایم؛ اما مشکلات بسیاری درهمین حوزه وجود دارد. اگر ما نتوانیم درست با جامعه جهانی تصویرگری ارتباط برقرار کنیم، یا به عبارتی جای خود را در این ساحت معین نکنیم، طبیعتا نمی‌توانیم از استعدادهای موجود هم در این عرصه بهره‌مند شویم. درست است که ما در ایران استعدادهای برجسته‌ای داریم اما برای نشان دادن این هنر و توان، باید بخواهیم و بتوانیم بر سر سفره مشترک جهانی و با شرایط یکسان حضور یابیم تا حرف‌هایمان شنیده و کارهایمان دیده شود، در غیر این صورت حرفمان کجا شنیده شود؟
جایگاه امروز این هنر را در جهان چطور ارزیابی می کنید؟
ببیند، در دنیای وسیع کتاب و کودک و تصویر، هر ماهه و هر ساله فعالیت‌های بسیار گسترده‌ای در زمینه نمایشگاه، مسابقه و جایزه برگزار می‌شود که ما هیچ کدام را دنبال نمی‌کنیم. از طرفی حجم کارهای ما در این حوزه به قدری اندک است که نمی‌توان از آن نتیجه‌گیری و جمع کلی به دست داد. هیچ سازمان ملی‌ای نیز آمار مشخصی در این زمینه برای ارائه دادن ندارد. تنها انجمن تصویرگران کتاب کودک هست که به همت خود تصویرسازان فعال است و ماهنامه تصویرگری کودک و نوجوان که جای خوبی برای خود باز کرده است. آنچه مسلم است اینکه هر چه بیشتر در نمایشگاه‌های مختلف جهانی شرکت کنیم بیشتر ممکن است بتوانیم جایگاهی درجهان به دست آوریم و به قول شما حرف گفتنی‌مان را بزنیم. این گونه فعالیت‌ها در ردیف بودجه فرهنگی کشور رقم تعریف شده‌ای دارد؛ اما کو کسی که این رقم را اعلام کند؟ و کو کسی که بداند؟ انگاری اهل یک حرفه به بودجه خود نامحرمند و تنها آن محرم‌های خودی باید دسترسی به اطلاعات داشته باشند. همین می‌شود که 3 هزار میلیارد تومان؛ زبانم لال.
اهمیت تصویرسازی برای ایجاد فرهنگ درست در بین کودکان تا چه حد اندازه است؟
هر مادری می‌داند و هر اهل فنی هم می‌داند بچه‌ها چقدر «ویژوال» هستند یعنی به تصویرجذب می‌شوند وواکنش نشان می‌دهند. در کودکان زمینه فرهنگی با دیدن تصاویر، به طرز ملموس‌تری رشد می‌کند. بدیهی است که نسل‌های جوان ما امروز - که خیلی بیشتراز ما در معرض تصاویر بیرونی هستند - همان قدر هم از نسل ما پیشرفته‌‍‌‌تر و آگاه‌تر بار آمده‌اند. امروزه اساسا تصویر- از کتاب های آموزشی و داستانی بگیر تا بازی‌های کامپیوتری - نقش اول را در زندگی و رشد کودکان دارند. فراموش نکنیم که تصویر روابط انسانی در خانواده در شکل‌گیری فرهنگ و دیدگاه یک کودک آن قدرموثر است که می‌تواند تا پایان زندگی او را تحت تاثیر بگیرد. لوح ضمیر کودک بالقوه خالی و برهنه است و به همین دلیل تصویر، هرچه باشد، می‌تواند اثری عمیق داشته باشد. به همین خاطر توجه به عناصرمثبت یا مخرب در انتخاب متن و تصویر برای کودک بسیار مهم است. روانشناسان بر آنند که دریافت‌های سنی چهار تا هشت سالگی و نیز هشت تا دوازده سالگیِ کودک، بنیاد روانشناختی کودک را بنا می‌کند.
به نظر شما چه راهکاری برای کشف استعدادهای موجود در این عرصه وجود دارد؟
کار یک فروشنده، ارائه کالا و فروش آن است. حالا در نظر بگیرید که اگر یک فروشنده موفق به عرضه کالای خود نشود چه اتفاقی رخ خواهد داد؟ فروش یک کالا حتی با بهترین کیفیت، بدون خریدار بی‌معنی است. در مبحث تصویرسازی نیز خلق اثر بدون فروش کتاب و حضور مخاطب بی‌ارزش است. نمایشگاه‌های فردی هم می‌تواند تاثیر مثبتی به همراه داشته باشد اما کسی تا کنون برای نمایشگاه تصویرسازی کرده است؟ پس حضور و فروش کتاب همزمان با نمایشگاه ضرورت دارد. فروش کتاب و استقبال مخاطب می‌تواند انگیزه خوبی برای کار کردنِ یک تصویرگر باشد.
دیدگاه تان را بنویسید