اکبر عبدی: مخملباف سر اکران «حاجی واشنگتن» به سینما آزادی حمله کرد
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :
به گزارش نامه، اکبر عبدی از هنرمندانی است که برای حضور در نقشی آمادگی دارد؛ از اخراجیها گرفته تا من خوابم میاد. او که پای ثابت کارهای دهنمکی است، در فیلم «رسوایی» نیز حاضر شده تا نوروز امسال بر پردههای سینما بیاید و دلیلی باشد بر فروش بیشتر این فیلم. «شرق» با او به گفتوگو نشسته و از خاطرات، نگاهش به سینما، مارکز و فیلمسازان مورد علاقهاش سوال کرده است. آنچه در ادامه میخوانید، خلاصهای از پاسخهای عبدی است:
- در «بازم مدرسم دیر شد» دقیقا 27 ساله بودم. در حالی که اکثرا فکر میکنند 15 ساله بودم. گریم روی خیلی از بازیگران تاثیر دارد اما بازیگر باید براساس همان گریم مطابق نقشش، از درون تغییر ایجاد کند وگرنه به قول استاد اسکندری، گریم بیشتر شبیه ماسک است و به تنهایی به بازیگر کمکی نمیکند.
- روز جمعهای آقایانی به نام افصحی در مقام کارگردان، پزشک در مقام نویسنده و خانم مهناز میرجهانگیری در مقام تهیهکننده گروه کودک به تئاتر شهر آمدند و به من گفتند ما فردا کاری را برای ضبط آماده میکنیم و نیاز به فردی داریم که نقش یک پسربچه را بازی کند ... پنجشنبه و جمعه با هم صحبت کردیم و شنبه برای شروع کار در منزلی در گلاب دره جلوی دوربین رفتیم. همه کار هم در داخل منزل انجام میشد. یک سکانس هم مربوط به دویدن من به سوی مدرسه آل احمد در خیابان پسیان بود که هر 15 سکانس را با حالتهای مختلف دویدم و گفتم «بازم مدرسم دیر شد.» اما متاسفانه باران در امپکس و نودال نفوذ کرده بود و مجبور شدند همان برداشت اول را برای دویدن به سمت مدرسه استفاده کنند. جالب است که این کار را به 86 ،85کشور فروختند و من برای هر قسمت هزارتومان دستمزد گرفتم. یعنی کلا حدود 15 هزار تومان و البته از کارگردان که دوستم هم بود سههزارتومان گرفتم.
- برای «اجارهنشینها» به دفتر آقای یشایایی مراجعه کردم و دیدم کسی در دفتر نیست و آقایی با شلوار جینِ رنگ و رو رفته و پوتین سربازی به پا در آشپزخانه مشغول ریختن چای است. خطاب به او گفتم آقا یک چایی هم برای من میآورید؟ گفت، خواهش میکنم، البته ایشان پشت به من بود، ضمن اینکه چهره ایشان را هم نمیشناختم. بعد از او سراغ آقای مهرجویی را گرفتم. گفت بفرمایید بنشینید، الان تشریف میآورند. وقتی چای را برای من آوردند گفتند من مهرجویی هستم! من که خیلی خجالت کشیده بودم به دنبال راهی برای درست کردن اوضاع بودم. از ایشان عذرخواهی کردم و گفتم میخواهید برایتان دو تا چایی بریزم و تلافی کنم؟ این نحوه آشنایی ما بود.
- یادم میآید وقتی از بازیگران دیگر از ایشان سوال کردم متوجه شدم استاد مرتضی احمدی را به جای آقای فردوس کاویانی که شما در فیلم میبینید کاندیدای بازیگری کردند. به آقای مهرجویی گفتم آقای مرتضی احمدی استاد من است، اما کسی است که مظلوم است و در نقش مشمهدی از حق خودش و کارگرانش میگذرد و تازه ماشین بنز هم تا به حال سوار نشده. بعد پرسیدم شما آقای کاویانی را میشناسید؟ گفت؛ نه، میتوانی چند تا از کارهایش را روی نوار ویدیو برایم بیاوری؟ گفتم، ما پول روی هم میگذاریم چندتا فیلم ویدیو و دستگاه ویدیو کرایه میکنیم و با آن فقط 48 بار فیلم هندی«شعله»را نگاه میکنیم! فکر کردید اینجا سوئد است که با دوربین ویدیو از کارهایمان فیلم بگیریم و تقدیم شما کنیم؟! من به ایشان میگویم تشریف بیاورند.
- روزی که قرار بود تست دوربین از من و استاد انتظامی گرفته شود، ما فیالبداهه سکانسی را جلوی دفتر پخشیران در پیادهروی خیابان بازی کردیم. به دلیل همین کار از یک هفته قبل دچار بیماری گوارشی شدم. از اضطراب. چون قرار بود جلوی استاد انتظامی بازی کنم و میترسیدم نتوانم از عهده آن بر بیایم اما ایشان به قدری با من همراهی کردند که این مشکل برطرف شد.
- پرسیدید چطور در قالب نقشهای مختلف فرو میروم، باید بگویم ائمه را صدا میزنم و کمک میخواهم که جملهای را در دهانم بگذارند. بعد بهترین تیپ به ذهنم میرسد، طوری که کارگردان به من آفرین میگوید.
- به من میگویند تو آنقدر خوب بازی میکنی که حتی توپ را به کاراکتر تبدیل میکنی. بعضی وقتها تماشاگر سردرگم است که من کجایی هستم.
- تحصیلات یا سواد آکادمیک و تئوری کمککننده است که شما در جاده اصلی حرکت کنید اما تا وقتی این هنر در ذات شما نباشد باقی چیزها به درد نمیخورد. ما کسانی را داریم که دکترا دارند، اما همان نقش دوخطی همیشگی را بازی میکنند، البته اگر این هنر در ذات شما باشد، باید از آن درست استفاده کنید و هم به استفاده برسانید. یک روز کسی به من گفت نقش جدی بازی کن. گفتم به نظرم، کمدی سختتر است و حداقل اینکه اگر هیچ چیزی نداشته باشد خنده را دارد. البته منظورم کمدی است نه هجو. اگر کمدی به لودگی کشیده شود به ادا تبدیل میشود. من حدود 33- 32سال است که کمدین هستم و در این نقشها جا افتادهام. حالا شما به کسی بگویید اکبر عبدی نقش یک آخوند را با لهجه ترکی بازی کرده، میگوید برویم بخندیم اما شنیدهام در سینماهای جشنواره هنگام نمایش فیلم «رسوایی» با دیدن نقش من کسی میخواست تبسم کند ولی بعدا از خودش خجالت کشید.
- میتوانم بگویم با افرادی کار کردهام که استادان پرستویی و مرحوم شکیبایی به اندازه من و به تعداد افرادی که کار کردهام، کار نکردهاند. مثلا استاد شکیبایی و پرستویی با آقای حاتمی کار نکردهاند. من متاسفانه با آقای کیمیایی کار نکردم اما آقای بیضایی پنجاه و چند دقیقه کاری فیالبداهه از من ضبط کردند ... استاد بیضایی بعدها در مصاحبهای که انجام داد گفت اکبر عبدی بازیگری است که تا به حال فقط 15 درصد آن کشف شده است و به من میگفت حداقل ماهی یکی- دوبار این فیلم فیالبداهه را نگاه میکنم.
- دخترم یکی، دو کار انجام داده که هنوز اکران نشده، البته به قدری آرام است که من تا به حال سرش داد نکشیدهام. در فیلم «دلشدگان» با من همبازی بود و فقط یکبار آنجا به او گوشزد کردم که موقع فیلمبرداری نباید به سمت افراد پشت صحنه نگاه کند و او هم قبول کرد. در این فیلم لباس بته جقه تنش کردند که بعد از پایان فیلم مسوول لباس خواست لباس را از تنش بیرون بیاورد. همان موقع گریه کرد. المیرا رو به من کرد و گفت اکبر اینها چقدر خسیسند! یک لباس تن من کردند تا صبح برایشان بازی کردم، حالا میخواهند از تنم دربیاورند. البته مرحوم حاتمی، جلوی المیرا مسوول لباس را به شکل صوری دعوا کرد. همین شد که آن لباس را هنوز نگه داشته است.
- پدرم از اردبیل به تهران آمد و در خانه عمهام ساکن شد. عمهام برای یاد گرفتن خیاطی نزد مادرم میرفت که پدرم با دیدن ایشان عاشق شد و با هم ازدواج کردند. پدر مادرم دوستی داشتند که ترک بوده و تصمیم میگیرند که مادرم را به ازدواج این دوستشان درآورند. در خیلی از کارها عکس پدر مادرم را به عنوان عکس پدرم استفاده کردهام. باز هم میگویم که به مادرم خیلی مدیون هستم. ایشان النگوهایش را فروخت و نام من را در کلاس تئاتر نوشت و به پدرم میگفت به کلاس تقویتی میروم. چون پدرم کار کمدی را لودگی میدانست و همیشه میگفت من کار تو را نمیفهمم! به اصرار پدرم تراشکاری و قالبسازی خواندم که ربطی به بازیگری نداشت اما تمام ذهنم به سمت بازیگری بود. خاطرم است 19 ساله بودم که با خانم تسلیمی در تئاتر«خمره سخنگو» کار میکردیم. برای اولینبار در ایام عید تئاتر شهر باز بود و صف مردم به قدری طولانی بود که دو بار دور تئاتر شهر ادامه داشت. 9 ماه اجرا و تمرین داشتیم که ماهی هزار تومان دستمزد گرفتم. خانم تسلیمی دو، سه بار سر تمرین گفت این آدم یک روز هنرپیشه بزرگی میشود. سر همان کار بود که استاد مشایخی من را به مرحوم حاتمی معرفی کرد که آن زمان در کاخ گلستان هزاردستان را کار میکردند. من نقش احمدشاه را با لباس خودش بازی کردم. چند نفر اسلحه به دست به عنوان محافظ لباس را از موزه آوردند و من اصل لباس احمدشاه را پوشیدم و گریم شدم. آنجا بود که استاد اسکندری دستش به صورت من خورد، البته چون قصه طولانی شد، قرار شد قسمت احمدشاه جدا کار شود که البته انجام نشد. من، آقایان جبلی و طهماسب و خانم معتمدآریا هم حضور داشتیم اما از ما استفاده نشد. جالب است از آن تاریخ به مدت 19 سال در منزل مرحوم علی حاتمی در فرمانیه اتاقی داشتم که از من میخواست آنجا بمانم. نمیخواست دایما به نازیآباد بروم. ایشان یک بار نشد نمازشان را یک ساعت دیربخواند، وقت اذان نمازش را میخواند و قضا هم نمیشد. خاطرم است برای امام حسین(ع) قیمه درست میکرد و خودش پیاز خرد میکرد. خیلی مرد بود و بامرام. دخترش، لیلا، من را عمو اکبر صدا میکند. یک روز دختر مرحوم حاتمی 17،16 ساله بود که به من گفت عمو اکبر اگر کرسی دارید من میخواهم به منزل شما بیایم تا آن را ببینم. از مرحوم حاتمی اجازه گرفتیم و لیلا را به منزلمان بردیم. ایشان تا این اندازه به من اطمینان داشت و من را مانند خانوادهاش میدانست و ناموسش را به من سپرد. خدا رحمتش کند. من هم الان نذر ایشان را ادامه میدهم.
- من دو قول به خدا دادهام. یکی اینکه تا وقتی میتوانم و زندهام خلق خدا را بخندانم و دوم با توجه به اینکه هر کاری انجام میدهم به هر حال از بعد مادی هم درآمدی محسوب میشود، ولی با وجود تمکن مالی دوست دارم همیشه همراه و کنار خانوادهام باشم. در حالی که میتوانستم از آنها جدا شوم و امکان مالیاش را هم داشتم.
- به مادرم بیش از اینها مدیون هستم به همین دلیل همراه با پدر و مادرم زندگی میکنم. چون بیمار هستند از ایشان مراقبت کنم. برادری هم داشتم به نام اصغر که 15 اسفند 81 شهید شد. چون 16 سال مجروح جنگی بود و سه ترکش در بدنش وجود داشت. یک خواهر هم دارم که در حکم رییس ماست و چون تک دختر بود در عالم بچگی ما را مجبور میکرد که کارهای خانه را انجام دهیم و به این صورت ما همگی کارهای مربوط به خانهداری را بلد بودیم. حتی به ما دهنکجی هم میکرد و میگفت خوب کار کنید. من پسر اول خانواده هستم، بعد از من اصغر بود که شهید شد. بعد خواهرم و بعد علی و ناصر دیگر برادرانم هستند.
- من با کارگردان غیرحرفهای هم کار کردهام اما همیشه ذهنیتم این بوده که بازیگر مثل متریالی است که در دست یک مجسمهساز است. مثل بوم و قلمی است که در دستان نقاش است. کارگردان حکم مجسمهسازی را دارد که میخواهد مجسمه بسازد. من اگر منقبض و سخت باشم، نمیتواند مرا به قالبی که میخواهد دربیاورد. حرفهایترین بازیگر کسی است که مانند موم یا متریال اولیه خودش را در اختیار کارگردان بگذارد. چون فیلم ولو غلط متعلق به اوست. البته من نظر خودم را برای بهتر شدن کار ارایه میدهم. کارگردانی که اعتمادبهنفس دارد و از بازیگر نظرش را میپرسد اگر موردی خوب گفته شود از آن استفاده میکند. مانند فیلم«اخراجیها»که اگر تکیهکلامی گفته میشد یا موردی پیشنهاد میشد آقای دهنمکی آن را بنا به صلاحدید خود میپذیرفت.
- در فیلم«رسوایی» چون فیلمنامه را دقیقا نوشته بود، یک واو اضافه و کم نکردیم اما اگر واوی اضافه و کم میشد دوباره کار را تکرار میکردیم. جالب بود که در این فیلم مانند کارهای میرباقری و مرحوم علی حاتمی نمیشد دیالوگ دیگری را جایگزین دیالوگهای فیلم کرد.
- در جوانی خیلی مطالعه میکردم اما بعدها به دلیل مشکل نزدیکبینی چشمم این اتفاق کمتر میافتد. البته اهل فیلم دیدن هم هستم. از رمانهای ایرانی کارهای استاد دولتآبادی، اسماعیل فصیح و از خارجیها هم کارهای مارکز را میپسندم. مارکز در جایی زندگی کرده که همهجور آدم را از روشنفکر و پولدار تا بیپول دیده و دربارهشان نوشته. یکی از دلایلی که کارهای من خوب است این است که هم خوب دیدهام و هم شنیدهام.
- در فیلم خوابم میاد انتخاب بازیگر برعهده من بود و من ناصر گیتیجا را انتخاب کردم. ایشان به من گفت باعث افتخار است که با شما کار کنم ولی گفتم شما زمانی صندوقدار بانک سپه در بازار بودید و من هم شاگرد بودم و چکی که داشتم متعلق به بانک صادرات بود ولی به خاطر شما آنجا میآمدم و شما را تماشا میکردم. بعدا به رییسم میگفتم در بانک معطل شدم و آرزویم این بود که با شما سلام و علیک داشته باشم.
- همین آقای مخملباف یکی از کسانی بود که اوایل انقلاب سر اکران فیلم«حاجی واشنگتن» به سینما آزادی هجوم بردند. خیلی از افراد هستند که اینطوری بودند و نمیخواهم نامی از آنها ببرم اما همین آقای مخملباف بعدها وقتی همسرش دچار سانحه سوختگی شد، آقای حاتمی با اینکه خودش بیمار بود برای سلامتی همسر ایشان مانند بچهها گریه میکرد و 10 روز تمام شب و روز با من در بیمارستان بود. جالب است بعدها آقای مخملباف میگفت من اگر ماهی دو، سهبارفیلم«سوتهدلان» را نبینم ماه من تمام نمیشود.
- من در 23سالگی«اجارهنشینها»را بازی کردم. فکر کنید اگر آن زمان به من جایزه میدادند چه حسی پیدا میکردم. کلی ذوق میکردم ولی من الان 53ساله هستم و حتی اگر این جایزهها را سه سال قبل گرفته بودم خیلی فرق داشت اما الان دیگر برایم تاثیری ندارد. حتی توقعها را هم بالا میبرد. مردم ما هم که یک کلاغ چهلکلاغ میکنند و اگر ماشینی شاسیبلند سوار شوم فکر میکنند به دلیل جایزه است. مردم کاری با من کردهاند که دیگر جایزه گرفتن به چشمم نمیآید. خاطرم است وقتی میخواستم برای فیلم«مادر» جایزه بگیرم از سینما بهمن خارج شدم. آقایی به من گفت اگر امکان دارد به منزل ما بیایید. چون بچهای دارم که عاشق دیدن شماست. قرار بود به جشنواره بروم و جایزه بگیرم اما همه اینها را رها کردم و همراه ایشان به منزلشان رفتم. ایشان دختری داشت که فلج بود اما مغز خوبی داشت. کار آن آقا ساختن جامهای بلوری بود. دخترش روی بعضی از این ظرفها نقش و نگار میکشید و پدرش روز بعد در کوره آن را به اثری جدید تبدیل میکرد. یکی از این ظروف را به من هدیه دادند و خدا را شکر کردم که اگرتا آن لحظه از جشنواره جایزه نگرفتم اما یک جایزه از دست یک فرشته دریافت کردم. موقع برگشتن در میدان انقلاب دوستان با من تماس گرفتند و گفتند تا 20 دقیقه دیگر خودت را به سالن اختتامیه برسان. وقتی رسیدم جشنواره داشت کاندیداها را اعلام میکرد و تا در تالار را باز کردم نام من را صدا کردند. افتخارم هم این بود که جایزهام را از دست آقای خاتمی گرفتم. منظورم این است که اگر آن موقع جایزه را نمیگرفتم برایم مهم نبود چون قبلا جایزهام را از یک فرشته گرفته بودم.
- اگر کاری نادرست انجام دهیم، دو برابر آن اذیت خواهیم شد اما اگر با مردم روراست باشیم و کلک نزنیم، خداوند کمک میکند و جاهایی که قرار است آبرویمان برود نمیرود. باید دل صاف داشت و روراست بود. چون مردم از دریچهای به نام چشم بازیگر را میشناسند. ممکن است من را از نزدیک ندیده باشند اما از چشم من درونیات من را میشناسند. چون چشم را نمیتوان پوشاند.
- من در رشته قالبسازی تحصیل کردهام ولی الان به من در وزارت ارشاد درجه دکترا میدهند. از خدا خیلی ممنونم. دست تکتک مردم را هم میبوسم. البته خیلی از بزرگان سینما یا مرحوم شدند یا در ایران نیستند. مردم مجبور هستند من را به جای آنها قبول کنند. به خاطر مرحوم فردین 300 سینما در کشور راهاندازی شد. بهترین مکانها تبدیل به سینما میشد چون فیلمهایشان فروش داشت.
دیدگاه تان را بنویسید